درک توافق ترامپ با دانمارک - و معنای آن برای حاکمیت گرینلند

دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده، مته فردریکسن، نخست وزیر دانمارک، و ینس فردریک نیلسن، نخست وزیر گرینلند، در حاشیه هشتاد و یکمین مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک در 22 سپتامبر 2026، یک توافقنامه امنیتی سه جانبه امضا کردند. — برندان اسمیالوفسکی — گتی ایماژ.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا روز سه‌شنبه قراردادی را درباره امنیت قلمرو نیمه خودمختار دانمارک گرینلند به منظور پایان دادن به بن‌بست بر سر این جزیره استراتژیک امضا کرد. مته فردریکسن، نخست وزیر دانمارک و ینس فردریک نیلسن، نخست وزیر گرینلند، در مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک برای مراسم امضای سه جانبه به ترامپ پیوستند.

این توافق به دنبال تهدیدهای مکرر ترامپ برای ضمیمه کردن گرینلند است - اقدامی که او اصرار داشت به دلیل موقعیت منطقه غنی از مواد معدنی قطب شمال بین ایالات متحده، روسیه و اروپا، موضوع "امنیت ملی" است. ترامپ مدت‌هاست که استدلال می‌کند که نمی‌توان به دانمارک برای محافظت از جزیره اعتماد کرد. تنش ها در اوایل سال جاری به نقطه بحرانی رسید، زمانی که او تهدید کرد که متحدان اروپایی را تا زمانی که گرینلند تحت کنترل ایالات متحده قرار نگیرد تعرفه اعمال خواهد کرد و پیشنهاد کرد که ممکن است ایالات متحده را از ناتو بر سر کشمکش خارج کند.

توافقنامه امضا شده به طور قابل توجهی از درخواست ترامپ برای تصرف گرینلند به عنوان یک قلمرو ایالات متحده متوقف می شود.

در عوض، ترامپ در یک سخنرانی در گردهمایی سازمان ملل گفت که این توافق به ایالات متحده "کنترل دائمی بر امنیت و همه نیازهای دیگر در آن سرزمین" می دهد و تاکید کرد که "هیچ حریف ایالات متحده هرگز اجازه نخواهد داشت دیگر در گرینلند حضور نظامی داشته باشد، یا سرمایه گذاری های حساسی را بدون تایید صریح کتبی ما در آنجا انجام دهد."

ترامپ پس از اعلام این توافق در روز جمعه گفته بود که ایالات متحده "فورا روند توسعه حضور نظامی گسترده در بخش مناسب گرینلند را که تعداد زیادی از آنها وجود دارد" آغاز خواهد کرد و تصریح کرد که این یک "توافق زندگی نامحدود است، پایانی ندارد". یک مقام وزارت امور خارجه قبلا به تایم گفته بود که این توافق تضمین می کند که گرینلند برای همیشه بخشی از منطقه دفاع استراتژیک آمریکای شمالی خواهد بود.

مقامات دانمارکی و گرینلند نسبت به این توافق ابراز امیدواری کرده اند، در حالی که تاکید کرده اند که ترتیبات نظامی ایالات متحده حاکمیت سرزمین را به خطر نمی اندازد - ترسی که در میان گرینلندها پس از کمپین فشار ترامپ وجود دارد.

برخی از منتقدان این سوال را مطرح کرده‌اند که آیا این توافق با توافقنامه دفاعی موجود در سال 1951 که به ارتش ایالات متحده حقوق گسترده‌ای در گرینلند می‌دهد تفاوت زیادی دارد یا خیر.

ایالات متحده در حال حاضر یک پایگاه در گرینلند به نام پایگاه فضایی پیتوفیک دارد که در شمال غربی این قلمرو قرار دارد و قابلیت های هشدار موشکی و نظارت فضایی را ارائه می دهد. طبق قرارداد جدید، ایالات متحده مجاز خواهد بود که «منطقه دفاعی» اضافی در جزیره، به ویژه در نارسارسواک و مسترسویگ ایجاد کند.

توری تاوسیگ، مدیر ابتکار امنیت ترانس آتلانتیک در شورای آتلانتیک، می گوید که این توافق گام مثبتی برای روابط ایالات متحده با متحدان غربی اش است.

او به تایم می‌گوید: «این یک شاهکار مهم برای دیپلماسی دانمارک است، زیرا آنها این توافق را به این شکل به دست آوردند. آنها دما را با دولت [ترامپ] به‌گونه‌ای پایین آورده‌اند که من نمی‌بینم که واقعا دوباره شعله‌ور شود، زیرا رئیس‌جمهور آن را به‌عنوان یک پیروزی می‌بیند».

در اینجا آنچه باید در مورد توافقنامه پرمخاطره، معنای آن برای حاکمیت گرینلند، و اینکه آیا این توافق به بن بست بر سر جزیره پایان می دهد، می دانیم.

درباره توافق گرینلند ترامپ چه می دانیم؟

ترامپ تاکید کرده است که این توافق به واشنگتن «کنترل دائمی» بر امنیت گرینلند می‌دهد، نگرانی‌هایی که او در مرکز کمپین خود برای کنترل جزیره توسط ایالات متحده قرار داده است. او در اوایل سال جاری مدعی شد: «صلح جهانی در خطر است» و تأکید کرد که «چین و روسیه گرینلند را می‌خواهند و دانمارک کاری نمی‌تواند در مورد آن انجام دهد».

روسیه و چین به دنبال مسیرهای کشتیرانی نوظهور در قطب شمال و احتمالا راه های جدیدی برای مواد معدنی حیاتی هستند.

توافق جدید تضمین می کند که هیچ "دشمن" آمریکایی نمی تواند پایگاهی در گرینلند ایجاد کند، حضور نظامی در این جزیره داشته باشد یا "سرمایه گذاری های حساس" را در این سرزمین بدون تایید کتبی ایالات متحده انجام دهد.

به گفته یک مقام وزارت امور خارجه، این توافق تضمین‌های «دائمی» را ایجاد می‌کند که «تنها ایالات متحده و متحدان ما می‌توانند سرمایه‌گذاری‌های حساسی در گرینلند انجام دهند و وضعیت موجود قبلی را که در آن دشمنان بدون بررسی سرمایه‌گذاری در بخش‌های حساس گرینلند سرمایه‌گذاری می‌کردند، از بین می‌برد». علاوه بر این، چین و روسیه به صراحت از داشتن پایگاه در گرینلند منع شده‌اند و نمی‌توانند نیرو به گرینلند بفرستند.

کارشناسان به تایم می گویند ماندگاری این معامله پیشرفتی نسبت به آنچه قبلا وجود داشت است.

اوله وور، استاد روابط بین‌الملل در دانشگاه کپنهاگ، می‌گوید: «قرارداد قدیمی 1951 به پیمان ناتو گره خورده بود، و بنابراین حاوی این احتمال بود که یا ناتو ناپدید شود، یا گرینلند یا دانمارک از آن خارج شوند و این توافق پایان یابد.

در همین حال، به گفته تاوسیگ، مفاد توافق جدید در مورد سرمایه گذاری های آتی در گرینلند قابل توجه است، اما پیشگامانه نیست.

تاوسیگ در مورد این شرایط می‌گوید: «بر روی کاغذ، چند منافع امنیتی مهم را از طرف دولت [ترامپ] پیش برده است. اما در اصل، اینطور نیست که دانمارکی ها به دنبال توسعه پروژه های زیرساختی نظامی روسیه یا چین در کوتاه مدت باشند.

برخی از تلاش‌های قبلی برای سرمایه‌گذاری خارجی در گرینلند بر اساس گزارش‌ها توسط ایالات متحده خنثی شد.

بر اساس گزارش سال 2019 از وال استریت ژورنال، ایالات متحده از دانمارک خواست برای مقابله با پیشنهاد چین برای دو پروژه فرودگاهی، فرودگاه های گرینلند را تامین مالی کند، که در نهایت از آن خارج شد.

دانمارک و گرینلند چه گفته اند؟

مقامات دانمارک و گرینلند پیش از مراسم امضا از توافقنامه جدید حمایت کردند.

دفتر فردریکسن در بیانیه‌ای به تایم گفت که این قرارداد «حاکمیت و تمامیت ارضی پادشاهی و حق مردم گرینلند برای تعیین سرنوشت خود را به رسمیت می‌شناسد» و «امنیت مشترک ما را در قطب شمال و منطقه آتلانتیک شمالی تقویت می‌کند و بنابراین برای ناتو و اروپا نیز عالی است».

دانمارک در آخر هفته همچنان بر موضع خود در مورد موضوع حاکمیت تاکید کرد. راسموسن با اشاره به گفتگوهای قبلی با واشنگتن بر سر این موضوع، گفت که این توافق "به خطوط قرمزی که ما تعیین کرده‌ایم احترام می‌گذارد و به حاکمیت ما احترام می‌گذارد."

نیلسن گفت که "توافقنامه منافع گرینلند و جایگاه ما در همکاری های بین المللی را به رسمیت می شناسد" و "منفعت" برای همه طرف های درگیر است.

پیش از سفر به نیویورک، رهبر گرینلند شروع تازه را تصدیق کرد و گفت که امیدوار است اکنون "صلح بیشتری در سراسر کشور ما" برقرار شود.

ناتو چگونه قرار است درگیر شود؟

این توافق بر اهمیت ناتو تاکید می کند و تصریح می کند که "از طریق افزایش حضور، نظارت بهبود یافته و افزایش همکاری و قابلیت همکاری با متحدان ناتو، پادشاهی دانمارک به مقابله با تهدیدات نوظهور و کمک به ثبات و امنیت جمعی در منطقه قطب شمال ادامه خواهد داد."

آلیسون هارت، سخنگوی ناتو به تایم گفت: قطب شمال و اقیانوس اطلس شمالی برای امنیت جمعی ما ضروری هستند و این توافق به پیشبرد امنیت، ثبات و همکاری در این منطقه حیاتی کمک خواهد کرد.

طبق متن توافقنامه، هیچ کشوری که عضو ناتو نیست، اجازه نخواهد داشت تأسیسات نظامی سرنشین دار یا بدون سرنشین خود را در گرینلند ایجاد کند، و همچنین اجازه حضور مداوم نیروهای نظامی در گرینلند را نخواهد داشت، مگر اینکه طرفین توافق دیگری داشته باشند.

تاوسیگ می‌گوید: «من با این توافق تغییر چندانی برای ناتو نمی‌بینم. این یک خبر خوب برای اتحاد است – این واقعیت که ما اکنون توافقی داریم که محرک سیاسی [تهدیدات الحاق] را از بین می‌برد.»

ناتو در سال جاری با راه‌اندازی موشک‌های نگهبانی قطبی در ماه فوریه، مانورهای نظامی، نظارت و حضور در منطقه را تحت یک فرمان قرار داده است.

در ژوئن، این اتحاد همچنین نیروهای زمینی پیشرو (FLF) فنلاند را تأسیس کرد. ناتو در زمان پرتاب گفت: "FLF فنلاند به رهبری کشور چارچوب سوئد، بازدارندگی و دفاع در جناح شمال شرقی ناتو را تقویت خواهد کرد و به امنیت قطب شمال و شمال مرتفع کمک خواهد کرد."

تاوسیگ می گوید که انتظار دارد این افزایش حضور ناتو در قطب شمال ادامه یابد، نه فقط به دلیل این توافق، «بلکه به دلیل توجه درست دولت [ترامپ] به گرینلند، و همچنین واقعیت محیط امنیتی»، زیرا روسیه در سال های اخیر عملیات خود را در منطقه افزایش داده است.

توافق 1951 بین ایالات متحده و دانمارک چه چیزی به واشنگتن داد؟

وور با ممانعت از ماندگاری توافق جدید و محدودیت‌های شدیدتر آن بر سرمایه‌گذاری از سوی دشمنان، می‌گوید: «واقعیت این است که توافق جدید در واقع به معاهده 1951 بسیار نزدیک است.»

قرارداد 1951 با عنوان توافقنامه دفاع از گرینلند، دو سال پس از پیوستن ایالات متحده و دانمارک به ناتو به عنوان اعضای موسس امضا شد. این زمینه را برای عملیات نظامی و حضور واشنگتن در قلمرو قطب شمال فراهم می کند.

بر اساس این توافق، ایالات متحده می‌تواند پایگاه‌های نظامی را در جزیره ایجاد و راه‌اندازی کند که واشنگتن و دانمارک هر دو توافق دارند «برای توسعه دفاع از گرینلند و بقیه مناطق پیمان آتلانتیک شمالی ضروری است».

بر اساس گزارش وال استریت ژورنال، پایگاه فضایی پیتوفیک، آخرین تأسیسات نظامی فعال آمریکایی در گرینلند، حدود 150 سرباز در آنجا مستقر دارد. معاون رئیس جمهور جی. وی با نشانه هایی از اعتراض و مخالفت ساکنان منطقه مواجه شد.

در کنار عملیات نظامی عمومی، ترتیبات 1951 همچنین تصریح کرد که ایالات متحده می تواند پرسنل نظامی و غیرنظامی ایالات متحده را در پایگاه های مذکور مستقر و مستقر کند، هواپیماها و کشتیرانی مربوطه را کنترل کند و همچنین زیرساخت های لازم را توسعه دهد. تاوسیگ می‌گوید: «توافق 1951 به ایالات متحده دسترسی نظامی نسبتا بدون محدودیت به گرینلند داده بود.

قرارداد 1951 همچنین حاکمیت گرینلند و دانمارک بر جزیره را تأیید کرد و بیان کرد که عملیات نظامی باید از قوانین و مقررات محلی پیروی کند.

شرایط حضور نظامی ایالات متحده در سال 2004 تحت توافقنامه ایگالیکو، که در آن واشنگتن متعهد به مشورت و اطلاع رسانی با گرینلند و دانمارک در مورد هرگونه تغییر مهم در تأسیسات یا عملیات نظامی در داخل قلمرو بود، بیشتر توسعه یافت.