درگیری‌های دریای سرخ همزمان با تشدید بحران‌های اتیوپی، یمن و سودان به بی‌ثباتی منطقه‌ای - تحلیل

درگیری هایی که از یمن در سراسر دریای سرخ تا شاخ آفریقا امتداد می یابد، به طور فزاینده ای به هم پیوسته می شوند. جنگ مجدد در اتیوپی، گسست بین اتیوپی و اریتره، جنگ داخلی سودان، و تنش‌ها بر سر دسترسی به دریای سرخ در حالی آشکار می‌شود که عربستان سعودی با تهدیدات حوثی‌ها مواجه است و واشنگتن گام‌های بعدی خود را علیه ایران و متحدانش می‌سنجید. گزارش‌های آخر هفته نشان داد که ریاض در حال بررسی حمایت از یک حمله عمده در یمن است.

در همین حال، ایالات متحده همچنین به آنچه ممکن است در یمن رخ دهد نگاه می کند. بررسی مقالات رسانه دولتی الاهرام مصر، اخبار عربستان سعودی و العین امارات دیدگاه های متفاوتی را در مورد آنچه در منطقه اتفاق می افتد ارائه می دهد. این موضوع برای اسرائیل نیز مهم است زیرا اسرائیل سومالیلند را به رسمیت شناخته است. مقاله جدیدی در میدل ایست آی استدلال می کند که اسرائیل و ترکیه ممکن است اکنون در سومالی با هم رقابت کنند. این بدان معناست که آنچه در منطقه دریای سرخ اتفاق می افتد پیامدهای استراتژیک بسیار فراتر از منطقه درگیر دارد. این منطقه نیز بسیار بزرگ است.

اگر به درگیری‌های سودان، سومالی، یمن، اریتره و اتیوپی نگاه کنید، می‌بینید که زمینی به مساحت 5.5 میلیون کیلومتر مربع است. این تقریبا به اندازه نیمی از قاره ایالات متحده است. نتیجه یک چشم انداز استراتژیک پیچیده است. مصر، اریتره و سودان نگران جاه طلبی های منطقه ای اتیوپی هستند. عربستان سعودی بر روی یمن و حوثی ها در سراسر مرز جنوبی و دریای سرخ متمرکز شده است.

در همین حال، ایالات متحده در حال بررسی گزینه های خود در یمن و مقابله با ایران در سایر نقاط منطقه است. بحران امنیتی دریای سرخ در حال افزایش است. آمریکا خواستار آتش بس بود. در مجمع عمومی اخیر سازمان ملل متحد مورد قبول قرار نگرفت. در میان گزارش‌ها مبنی بر حضور صدام حفتر در امارات در ماه سپتامبر، ممکن است مسائل دیگری مانند درگیری در لیبی در جریان باشد. اتیوپی در مرکز بخشی از بحران در حال ظهور قرار دارد.

جنگ مجدد شامل جبهه آزادی‌بخش خلق تیگری (TPLF) و سایر گروه‌های مسلح، توافقنامه پرتوریا 2022 را که به جنگ ویرانگر تیگری پایان داد، تضعیف کرد. بر اساس گزارش های ارائه شده، TPLF اندکی قبل از شروع آخرین جنگ، اتحاد با شش گروه مسلح دیگر را اعلام کرد. این جنگ اکنون با روابط رو به وخامت اتیوپی با همسایگان خود درگیر شده است. آدیس آبابا پس از متهم کردن اسمره به فعالیت های خصمانه، روابط دیپلماتیک خود را با اریتره قطع کرد. اریتره این اتهامات را رد کرد.

مقامات نظامی اتیوپی همچنین اریتره، سودان و مصر را به حمایت از نیروهایی که با دولت فدرال می جنگند متهم کرده اند. هر سه کشور دخالت خود را رد می کنند. مصر اخیرا یک دیپلمات اتیوپیایی را اخراج کرد. مصر به ویژه مراقب بوده که از درگیری داخلی اتیوپی فاصله بگیرد. یک منبع مصری به الاهرام گفت که این بحران یک موضوع داخلی اتیوپی است و بر سیاست اعلام شده قاهره مبنی بر احترام به حاکمیت و عدم مداخله تاکید کرد. قاهره همچنین تلاش برای اتصال مصر به آشوب داخلی اتیوپی را رد کرد.

با این حال، به نظر می رسد که مصر در حال گفتگو با اریتره، سومالی و سودان است. اختلافات بین مصر و اتیوپی چیست؟ مصر و اتیوپی اختلافات راهبردی دیرینه خود را دارند. رود نیل یکی از منابع تنش است. این به سد مصر و نیل آبی مرتبط است. افریقا نیوز خاطرنشان می کند که "این اختلاف آخرین اختلاف در یک شکاف چند ساله بین دو کشور بر سر سد بزرگ رنسانس اتیوپی در اتیوپی است." نارضایتی های قدیمی دیگری نیز وجود دارد. اتیوپی با استقلال اریتره در سال 1993 خط ساحلی خود را از دست داد.

ابی احمد، نخست وزیر، متعاقبا دسترسی به دریا را برای منافع اقتصادی و امنیتی اتیوپی مهم توصیف کرد. گزارش های ارائه شده خاطرنشان می کنند که اتیوپی به شدت به کریدور عبوری از جیبوتی وابسته است و ابی در مورد از دست دادن تاریخی خط ساحلی اتیوپی با عبارات قاطعانه صحبت کرده است. این امر اریتره را در موقعیت حساسی قرار می دهد. اتیوپی و اریتره در طول جنگ 2020-2022 علیه TPLF شریک بودند، علیرغم سابقه درگیری خود. این همسویی پس از توافق پرتوریا، که اریتره را مستثنی کرد، بدتر شد.

تمرکز بعدی اتیوپی بر دسترسی به دریای سرخ، نگرانی‌های آسمارا را تشدید کرده است. بنابراین نمی توان این بحران را صرفا به عنوان دور دیگری از جنگ در داخل اتیوپی تلقی کرد. این کشور در تقاطع مناقشه نیل، جنگ سودان و رقابت پیرامون دریای سرخ قرار دارد. سپس یمن می آید. در سراسر دریای سرخ، یمن قطعه دیگری به این تصویر استراتژیک در حال ظهور می افزاید. حوثی‌ها طی دهه گذشته خود را از یک جنبش شورشی یمن به یک بازیگر منطقه‌ای تبدیل کرده‌اند که می‌تواند عربستان سعودی و ترافیک دریایی در باب المندب را تهدید کند.

متحد با ایران، موشک‌های بالستیک و پهپادهای دوربرد دارند. ایالات متحده چگونه به تنش‌های دریای سرخ پاسخ خواهد داد؟ رابطه ایران با حوثی‌ها یمن را به رویارویی گسترده‌تر بین تهران، واشنگتن و شرکای منطقه‌ای ایالات متحده متصل می‌کند. این امر باعث می شود که تحولات در سواحل آفریقایی دریای سرخ به طور فزاینده ای با محیط امنیتی پیش روی عربستان سعودی و سایر کشورهای خلیج فارس مرتبط باشد. دولت ترامپ اکنون در حال بررسی گزینه های خود است. بر اساس یکی از گزارش های ارائه شده به العین، مقامات ارشد آمریکایی در روز 2 اکتبر در کمپ دیوید دیدار کردند تا درباره ایران و یمن گفتگو کنند.

گزارش ها حاکی از آن است که در این نشست معاون رئیس جمهور جی دی ونس، مارکو روبیو وزیر امور خارجه، پیت هگزت وزیر دفاع و دیگر مقامات ارشد امنیت ملی حضور داشتند. یمن به طور خاص در حالی مورد بحث قرار گرفت که واشنگتن در نظر داشت اقدامات بیشتری علیه حوثی ها انجام دهد یا خیر. عربستان سعودی با محاسبات متفاوتی روبروست. ریاض به دنبال تنش زدایی است و در عین حال روشن می کند که حملات به پادشاهی نمی تواند به طور نامحدود ادامه یابد. ولیعهد محمد بن سلمان اخیرا بر ترجیح عربستان سعودی برای دیپلماسی تاکید کرد و گفت که پادشاهی به تهدیدات علیه امنیت خود پاسخ خواهد داد.

شاهزاده ترکی الفیصل، رئیس سابق اطلاعات سعودی نیز به همین ترتیب استدلال کرد که خویشتن داری از نظر تاریخی مشخصه سیاست عربستان بوده است، اما زمانی که حاکمیت عربستان در معرض تهدید قرار می گیرد، محدودیت هایی دارد. موازی تاریخی قابل توجه است. عربستان سعودی و مصر در دو طرف مخالف جنگ داخلی یمن شمالی در دهه 1960 بودند، زمانی که نیروهای مصری در حمایت از دولت جمهوری یمن مداخله کردند. شاهزاده ترکی در حین بحث در مورد محاسبات امنیتی فعلی پادشاهی به طور خاص از آن دوره استفاده کرد. امروز صف بندی ها متفاوت است.

مصر و عربستان سعودی منافع مشترکی در جلوگیری از بی ثباتی بیشتر در اطراف دریای سرخ دارند. برای مصر، امنیت در دریای سرخ به طور مستقیم به مسیرهای کانال سوئز مرتبط است. برای عربستان سعودی، همان فضای دریایی شامل خط ساحلی غربی و رویکردهای یمن است. اینجاست که تحولات یمن و شاخ آفریقا به هم نزدیک می‌شوند. باب المندب حلقه باریک بین آنهاست. یمن نزدیک‌های شمال شرقی آن را اشغال می‌کند، در حالی که جیبوتی و اریتره در سمت آفریقا قرار دارند.

سودان در امتداد دریای سرخ دورتر از شمال قرار دارد، در حالی که فقدان خط ساحلی اتیوپی، جستجوی آدیس آبابا را برای دسترسی امن‌تر دریایی به پیش می‌برد. ایران و حوثی‌ها تنها یک بعد از بی‌ثباتی دریای سرخ را نشان می‌دهند. احتمال تجدید درگیری بین ایالتی در شاخ می تواند دیگری ایجاد کند. برای اریتره، نگرانی اصلی حفظ حاکمیت و خط ساحلی آن در میان فشار اتیوپی برای دسترسی به دریا است. برای اتیوپی، وابستگی به جیبوتی یک آسیب‌پذیری استراتژیک ایجاد می‌کند که آدیس آبابا می‌خواهد آن را کاهش دهد. مصر به اتیوپی از منشور اضافی مناقشه نیل می نگرد.

سودان در حال مبارزه با جنگ داخلی خود است در حالی که اتهامات خود را با اتیوپی مبنی بر حمایت از نیروهای متخاصم داد و ستد می کند. عربستان سعودی باید با حوثی ها مبارزه کند و از سواحل دریای سرخ خود محافظت کند، در حالی که واشنگتن تصمیم می گیرد تا چه حد می خواهد در رویارویی با ایران و حوثی ها پیش رود. بسیاری از کشورهای منطقه به طور بالقوه درگیر این درگیری ها هستند، از جمله امارات در شاخ آفریقا. ترکیه نیز در سومالی درگیر است. این درگیری‌ها یک جنگ واحد نیستند و اتحادها به درستی در یک راستا قرار ندارند. با این وجود، جغرافیا به طور فزاینده ای آنها را به هم پیوند می دهد.

دریای سرخ و باب المندب شاخ آفریقا را به یمن، عربستان سعودی، مصر و در نهایت دریای مدیترانه متصل می‌کند. همراه با جنگ در سودان، فعالیت حوثی‌ها در یمن و رویارویی گسترده‌تر با ایران، می‌تواند لایه دیگری از بی‌ثباتی را در امتداد یکی از مهم‌ترین کریدورهای دریایی جهان از نظر استراتژیک ایجاد کند.