دریاچه توزکان؛ زندگی و گردشگری در میان دریاچه‌های کویری جیزاخ
دریاچه توزکان با فراهم کردن امکان ماهیگیری، گردشگری و تفریح، چشم‌انداز خشک جیزک را متحول کرده و انتظار می‌رود راه‌های حمل‌ونقل جدید دسترسی به این منطقه را آسان‌تر کنند.
چهره طبیعی منطقه جیزاخ به‌سرعت عوض می‌شود. خاک خشک و نوارهای شنی بیشتر بخش‌های ناحیه میرزاچول را پوشانده است تا جایی که ناگهان در افق پهنه بزرگی از آب پدیدار می‌شود.دریاچه توزکان بخشی از مجموعه دریاچه‌ای آیدار-ارناسای است که از بزرگترین پهنه‌های آبی داخلی ازبکستان به‌شمار می‌رود. موقعیت آن میان دشت گرسنه و صحرای قیزیل‌قوم، جایگاهی ویژه به این دریاچه در منطقه داده است.برای گردشگران، این تضاد با چشم‌انداز خشک اطراف بخشی از جاذبه است. اما برای ساکنان محلی، این دریاچه‌ها نقشی عملی‌تر دارند و از طریق ماهیگیری، گردشگری و فعالیت‌های دیگر منبع امرار معاش به حساب می‌آیند.دریاچه‌ای در قلب استپتوزکان یکی از بزرگترین دریاچه‌های ازبکستان است و از دیرباز با زندگی روستاها و شهرک‌های اطراف گره خورده است.اهالی منطقه به ماهیگیری وابسته‌اند و گردشگری نیز منبع درآمد دیگری برای آنها ایجاد کرده است. مسافران برای گذراندن اوقات در کنار آب، ماهیگیری و تفریح به اینجا می‌آیند و بعضی هم به امید بهره‌بردن از ویژگی‌های درمانی آب‌های پرمواد معدنی توزکان به دنبال سلامت و بهبود بیماری‌های خود هستند.اولگ‌بک مسلمونوف، گردشگر، می‌گوید محیط بکر طبیعی یکی از مهمترین دلایل سفرش به اینجاست.او می‌گوید: «دلیل اصلی آمدن ما به اینجا طبیعت آن و مزایای سلامتی دریاچه توزکان است» و اضافه می‌کند که برخی از مسافران با امید بهبود مشکلات مشخص جسمی به اینجا می‌آیند.توزکان همچنین بخشی از سامانه وسیع‌تر دریاچه‌های آیدار-ارناسای است که در آن، ماهیگیری همچنان یکی از فعالیت‌های مهم اقتصادی برای جوامع اطراف به شمار می‌رود.در سال‌های اخیر، در اطراف دریاچه به‌تدریج امکاناتی برای پذیرش مسافر ایجاد شده و در کنار فعالیت‌های سنتی مرتبط با دریاچه‌ها، یک اقتصاد گردشگری شکل گرفته است.رشد گردشگری در حاشیه آبدر ساحل دریاچه همسایه، آیدارکول، مجموعه تفریحی-گردشگری آیدارکول امکانات اقامتی و سرگرمی برای مسافران فراهم کرده است.این مجتمع ۲۲۵ اتاق دارد و می‌تواند تا ۶۰۰ مهمان را پذیرش کند. در اینجا انواع اتاق‌های معمولی و اتاقک‌های کپسولی، رستوران، ساحل شنا، سکوهای روباز سایه‌دار موسوم به تاپچان و همچنین قایق و سایر سرگرمی‌های آبی در دسترس است.جمشید قرشی‌بایف، مدیر اجرایی مجتمع، می‌گوید این مجموعه در فصل تابستان میزبان شمار زیادی گردشگر از ازبکستان، روسیه و قزاقستان بوده است.رویدادهای آخر هفته از جمله جشنواره‌ها و کنسرت‌ها نیز به برنامه دائمی مجتمع اضافه شده است. شنا، قایق‌سواری و وقت‌گذرانی در ساحل از اصلی‌ترین سرگرمی‌های پیش روی مهمانان است.در این مجموعه یک مرکز درمانی هم فعال است که خدماتی مانند ماساژ و آب‌درمانی ارائه می‌دهد. مهمانان مقیم می‌توانند در قالب بسته اقامتی خود از یک نوبت درمان رایگان استفاده کنند.موقعیت مجتمع در کنار دریاچه آیدارکول، دسترسی مسافران به توزکان را نیز ممکن می‌کند؛ جایی که آب آن شورتر و غنی‌تر از مواد معدنی است.ماهیگیری هم یکی دیگر از جاذبه‌هاست؛ هرچند در برخی فصل‌ها محدود می‌شود اما پس از پایان دوره ممنوعیت دوباره از سر گرفته می‌شود.برای بعضی از مسافران، سفر یک‌روزه در نهایت به اقامت شبانه تبدیل می‌شود.مقصدی در حال دگرگونیرشد گردشگری در اطراف این دریاچه‌ها شیوه دسترسی مسافران به منطقه را نیز دگرگون کرده است.فرودگاه جدیدی در ارناسوی، نزدیک این دریاچه‌ها ساخته شده و از سال ۲۰۲۶ کار ساخت خط راه‌آهنی از دوستلیک به سمت سامانه دریاچه‌های آیدار-ارناسای آغاز شده است. این طرح‌ها با هدف تسهیل سفر گردشگران داخلی و خارجی اجرا می‌شود.این تحولات می‌تواند برای ناحیه دریاچه‌ها نقشی پررنگ‌تر در نقشه گردشگری منطقه رقم بزند، به‌ویژه برای مسافرانی که از پیش در حال بازدید از مقاصد تاریخی شناخته‌شده‌تر ازبکستان هستند.احمد جابر عبدالله محمد الحربی، گردشگری از امارات متحده عربی، معتقد است فرودگاه جدید می‌تواند این منطقه را به طیف وسیع‌تری از گردشگران بین‌المللی معرفی کند.او ساحل دریاچه را مکانی آرام برای استراحت و سکوت توصیف می‌کند و می‌گوید آن را به مردم کشور خود و دیگر کشورها توصیه خواهد کرد.با این حال، منطقه هنوز در حال توسعه است و برخی از زیرساخت‌های پیش‌بینی‌شده هنوز تکمیل نشده است.تامین امنیت گردشگرانبا افزایش شمار مسافران، مساله ایمنی به یکی از ارکان مدیریت این ناحیه تفریحی تبدیل شده است.منطقه تفریحی آیدار-ارناسای از نوامبر ۲۰۲۵ به‌طور رسمی فعالیت می‌کند و ماموران ویژه گردشگری ایمن به صورت شبانه‌روزی در آن حضور دارند.میراتبک امیرخانوف، افسر پلیس گردشگری، می‌گوید این منطقه در روزهای شنبه و یکشنبه توان پذیرش بین ۶ تا ۷ هزار نفر بازدیدکننده را دارد.دوربین‌های مداربسته سراسر این محدوده تفریحی را پوشش می‌دهد و به سامانه نظارت امنیتی قلقون متعلق به وزارت کشور متصل است.به گفته امیرخانوف، متداول‌ترین درخواست‌ها مربوط به کودکانی است که از خانواده‌هایشان جدا می‌شوند و نیز مسافرانی که وسایل شخصی خود را گم می‌کنند. او می‌گوید ماموران در یک روز عادی حدود پنج یا شش مورد از این گزارش‌ها را دریافت می‌کنند و همان زمان به آنها رسیدگی می‌شود.با انتظار برای افزایش شمار گردشگران همزمان با بهبود راه‌های دسترسی، مدیریت تجمع‌های بزرگ همچنان یکی از محورهای اصلی توسعه این منطقه خواهد ماند.چشم‌اندازی که آب شکل داده استتاریخ توزکان اما فراتر از صنعت گردشگری رو به رشد آن است.این دریاچه پدیده‌ای طبیعی است اما سیمای گسترده‌تر منطقه زیر تاثیر مداخله انسان قرار گرفته است. طرح‌های آبیاری و مدیریت آب در سده بیستم هیدرولوژی این ناحیه را دگرگون کرد و به شکل‌گیری سامانه وسیع دریاچه‌های آیدار-ارناسای انجامید.امروز نتیجه این فرایند، چشم‌اندازی کم‌نظیر است: پهنه‌های وسیع آبی که از هر سو با استپ خشک و بیابان احاطه شده است.در امتداد ساحل، ایجاد نواحی تفریحی لایه دیگری از فعالیت را به این محیط افزوده است؛ خانواده‌ها آخر هفته‌ها دور هم جمع می‌شوند، مسافران شنا می‌کنند و ماهی می‌گیرند و مجتمع‌های گردشگری خدمات اقامتی و برنامه‌های سازمان‌یافته سرگرمی ارائه می‌دهند.برای جوامع محلی، این دریاچه‌ها همچنان بخشی از زندگی اقتصادی روزمره است. برای گردشگران اما فرصتی است تا چهره‌ای متفاوت از جیزاخ را ببینند؛ چهره‌ای دور از تصویر شناخته‌شده این منطقه به‌عنوان استپی باز و بی‌انتها.با تکمیل طرح‌های حمل‌ونقلی پیش‌بینی‌شده، انتظار می‌رود شمار بیشتری از مسافران راهی این دریاچه‌ها شوند.با این همه، همچنان خود منظره اصلی‌ترین جاذبه است؛ آبی که تا افق امتداد یافته و پس از آن، دشت‌های خشک و بیابان در دوردست دیده می‌شود.