دیپلماسی زیر سایه جنگ؛ آیا تهران و واشنگتن به توافق می‌رسند؟
در حالی که قطر میان تهران و واشنگتن در رفت‌وآمد است، بحث بر سر توافق هسته‌ای دوباره جان گرفته است. اما همزمان آماده‌باش نظامی، اختلاف‌نظر در دولت ترامپ و گره اورانیوم غنی‌شده، مسیر دیپلماسی را دشوار کرده‌اند.
بر اساس گزارش نیویورک‌تایمز به نقل از پنج مقام مطلع، جمهوری اسلامی ایران در حال بررسی پیشنهادهایی است که میانجی‌های قطری در هفته‌های اخیر ارائه داده‌اند. قطر در یک هفته دو دور مذاکره در تهران و یک دور در دوحه برگزار کرده و نمایندگان این کشور در ارمنستان نیز با مقامات ایرانی دیدار کرده‌اند.
محتوای پیشنهادها فاش نشده، اما مقامات آن را "مشخص و ملموس" توصیف کرده‌اند.
این تحرک دیپلماتیک در شرایطی رخ می‌دهد که آمریکا و اسرائیل فهرستی از اهداف احتمالی برای حمله بزرگ به ایران، از جمله به زیرساخت‌های انرژی این کشور آماده کرده‌اند. تهران نیز هشدار داده که در صورت حمله جدید، دامنه پاسخش گسترده‌تر از دفعه قبل خواهد بود. رهبران و روحانیون ایرانی همزمان درباره خروج از معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای ( NPT ) بحث می‌کنند.
اصلی‌ترین چالش مذاکرات، سرنوشت ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران است. تهران اصرار دارد که این ذخایر باید در خاک ایران بماند. در دورهای قبلی مذاکره، ایران از امکان رقیق‌سازی اورانیوم در داخل کشور و زیر نظر بازرسان بین‌المللی سخن گفته بود. چنین سازشی می‌تواند راه‌حل میانه باشد.
محسن رضایی، دبیرکل شورای امنیت ملی جمهوری اسلامی در سخنرانی تلویزیونی روز شنبه ۱۶ آبان (۷ نوامبر) گفت، تا زمانی که آمریکا دارایی‌های منجمد ایران را آزاد نکند، تحریم نفتی را برندارد و محاصره دریایی بنادر را پایان ندهد، ایران وارد مذاکره هسته‌ای نخواهد شد. او نامه ونس را هم "نشانه قدرت و پیروزی ملت ایران" خواند.
دو مقام ایرانی و یک مقام آمریکایی به نیویورک تایمز گفته‌اند که رضایی برخلاف آنچه که در ظاهر نشان می‌دهد آمادگی بیشتری برای بحث هسته‌ای نشان داده است. او این مذاکرات را همراه با عباس عراقچی، وزیر خارجه، و محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس پیش می‌برد.
جی‌دی ونس، معاون رئیس جمهور آمریکا پیش از آغاز حملات فوریه ۲۰۲۶ صریح‌ترین مخالف یک جنگ تمام‌عیار در حلقه نزدیکان ترامپ بود. حالا با شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای، دستش برای فشار به سمت توافق بازتر شده است.
ونس روز دوشنبه ۲ نوامبر اظهار داشت، مذاکرات "پیشرفت" داشته و هم او و هم ترامپ نسبت به احتمال دستیابی به توافق "خوش‌بین" هستند.
او دو روز بعد ضمن بیان اینکه "علت شکست ما جنگ بود"، گفت افرادی که در سال ۲۰۲۴ به ترامپ رای داده بودند اما در انتخابات میان‌دوره‌ای به دموکرات‌ها روی آوردند، چهار خواسته اصلی دارند: پایان جنگ، مهار تورم و گرانی در آمریکا و "تغییر در روابط با اسرائیل".
ترامپ گفت ارزیابی معاونش "تا حد زیادی" درست است، اما همزمان از تصمیم خود برای حمله دفاع کرد.
رئیس‌جمهور آمریکا می‌داند که جنگ برای او هزینه سیاسی داشته است، اما عقب‌نشینی را نشانه ضعف می‌داند. در مقابل، ونس آگاه است که ادامه درگیری می‌تواند شانس او را برای ورود به کاخ سفید در سال ۲۰۲۸ کاهش دهد.
از سوی دیگر، انتصاب استیون میلر، از حامیان سرسخت رویکرد تهاجمی در قبال ایران، به ریاست دفتر کاخ سفید معادله را پیچیده‌تر کرده است.
ترامپ روز جمعه ششم نوامبر (۱۵ آبان) اعلام کرد که استیون میلر، یکی از نزدیک‌ترین و وفادارترین مشاورانش، به عنوان رئیس دفتر کاخ سفید منصوب می‌شود. میلر چهل‌ویک ساله، یکی از معدود افرادی است که در هر دو دوره ریاست‌جمهوری ترامپ در کنار او مانده است. او در دوره دوم، رسما معاون رئیس دفتر بود، اما نفوذش به مراتب فراتر از عنوانش بود.
مجموعه این تحولات نشان می‌دهد که بحث بر سر نحوه تعامل با جمهوری اسلامی وارد مرحله تازه‌ای در درون دولت ترامپ شده است. در حالی که برخی چهره‌ها بر پرهیز از تشدید تنش و تمرکز بر دیپلماسی تأکید دارند، انتصاب میلر حاکی از آن است که اردوگاه طرفدار فشار و تقابل همچنان از نفوذ قابل توجهی در کاخ سفید برخوردار است.