راز دایناسور سبز پرنده؛ توهم عجیب دختری ۱۳ ساله ریشه‌ای غیرمنتظره داشت
دختر نوجوانی ۱۳ ساله دایناسوری را می‌دید که وجود خارجی نداشت و صداهایی غیرواقعی را می‌شنید؛ اما او مشکل روان‌پزشکی نداشت.
دختر نوجوانی ۱۳ ساله دایناسوری را می‌دید که وجود خارجی نداشت و صداهایی غیرواقعی را می‌شنید؛ اما او مشکل روان‌پزشکی نداشت.
دختر نوجوانی در کالیفرنیای آمریکا با علائم عجیبی به اورژانس مراجعه کرد. او می‌گفت دایناسور سبزرنگی را می‌بیند که در هوا پرواز می‌کند و صداهایی می‌شنود که به او دستور می‌دهند به دیگران آسیب برساند. همچنین احساس می‌کرد کسی او را تعقیب می‌کند.
به‌گزارش لایوساینس ، علائم دختر نوجوان فقط به توهم محدود نبود. بدنش می‌لرزید، عرق می‌کرد، ضربان قلبش بالا رفته بود و تند و سطحی نفس می‌کشید. او هنگام صحبت با پزشکان، طوری به دایناسور خیالی واکنش نشان می‌داد که انگار واقعاً در اتاق حضور دارد.
دختر ادعا می‌کرد از حدود چهار سال قبل چنین توهم‌هایی داشته است، اما والدینش می‌گفتند رفتارهای غیرعادی او از دو روز پیش شروع شده‌اند. البته آن‌ها متوجه شده بودند که دخترشان در یک ماه گذشته علاقه‌ی کمتری به درس و فعالیت‌های روزمره نشان می‌دهد.
پزشکان با دیدن وضعیت جسمی بیمار احتمال دادند که توهم‌ها به مشکلی در مغز مربوط باشند. آن‌ها ابتدا از مغز دختر سی‌تی‌اسکن گرفتند، اما نشانه‌ای از خون‌ریزی یا تورم دیده نشد. نوار مغز نیز نتیجه‌ی غیرعادی نداشت. پزشکان همچنین تلاش کردند از مایع مغزی‌نخاعی او نمونه بگیرند تا احتمال عفونت یا سایر بیماری‌ها را بررسی کنند، اما تلاش اول موفقیت‌آمیز نبود.
پزشکان با وجود انجام آزمایش‌های متعدد، ابتدا نتوانستند علت توهم‌ها و رفتارهای غیرعادی دختر نوجوان را پیدا کنند
وضعیت دختر در دومین روز بستری بدتر شد. او دچار حالتی به نام «کاتاتونیا» شد؛ اختلالی که می‌تواند باعث شود فرد برای مدتی توانایی حرکت‌کردن، حرف‌زدن یا واکنش طبیعی به محیط را از دست بدهد. پزشکان با تجویز داروی لورازپام توانستند این وضعیت را در طول چند روز بهبود دهند. در همین مدت، نمونه‌گیری دوم از مایع مغزی‌نخاعی با موفقیت انجام شد، اما آزمایش‌های اولیه همچنان مشکلی را نشان نمی‌دادند.
پس از هشت روز بستری، روان‌پزشکان پیشنهاد کردند که دختر به بخش روان‌پزشکی منتقل شود. بااین‌حال، او در غذاخوردن نیز دچار مشکل شده بود و وضعیت جسمی‌اش اجازه‌ی انتقال نمی‌داد. پزشکان برای کنترل توهم‌ها، داروی ضدروان‌پریشی اولانزاپین را تجویز کردند.
سرانجام یکی از آزمایش‌های تخصصی، علت احتمالی علائم عجیب دختر نوجوان را روشن کرد. پزشکان در مایع مغزی‌نخاعی او پادتن‌هایی پیدا کردند که به‌جای مقابله با عوامل بیماری‌زا، به پروتئین‌های سلول‌های عصبی حمله می‌کردند. این پادتن‌های غیرطبیعی، پروتئین‌هایی به نام «رشته‌های میانی عصبی» یا NIF را هدف قرار داده بودند. این پروتئین‌ها به حفظ شکل و ساختار سلول‌های عصبی کمک می‌کنند.
پزشکان با توجه به نتیجه‌ی آزمایش، تشخیص دادند که دختر به نوع نادری از آنسفالیت خودایمنی یا التهاب خودایمنی مغز مبتلا شده است.
در بیماری‌های خودایمنی، سیستم ایمنی بدن به‌اشتباه به بافت‌های سالم حمله می‌کند. در آنسفالیت خودایمنی، این حمله متوجه بافت عصبی می‌شود و التهاب ایجادشده می‌تواند عملکرد طبیعی مغز را مختل کند. به همین دلیل، فرد ممکن است دچار توهم، تغییرات رفتاری و مشکلات حرکتی شود.
گاهی این بیماری با وجود تومور در بدن ارتباط دارد. بعضی تومورها پروتئین‌هایی می‌سازند که شبیه پروتئین‌های سلول‌های عصبی هستند. در نتیجه، سیستم ایمنی هنگام مبارزه با تومور ممکن است به‌اشتباه سلول‌های عصبی را نیز هدف قرار دهد. پزشکان برای بررسی این احتمال، از بدن دختر ام‌آر‌آی و اسکن PET گرفتند، اما توموری پیدا نکردند.
پس از تشخیص بیماری، پزشکان درمان‌هایی را آغاز کردند که هدفشان کاهش التهاب و جلوگیری از حمله‌ی بیشتر سیستم ایمنی به مغز بود.
دختر نوجوان داروهای ضدالتهاب استروئیدی و ایمونوگلوبولین دریافت کرد. ایمونوگلوبولین از پادتن‌های افراد سالم تهیه می‌شود و می‌تواند به کنترل واکنش‌های اشتباه سیستم ایمنی کمک کند. پزشکان همچنین داروی ریتوکسیماب را تجویز کردند تا سلول‌های ایمنی مسئول تولید پادتن‌های آسیب‌رسان را هدف قرار دهند.
بخش دیگری از درمان، روشی به نام «پلاسمافرز» بود. در این روش، خون بیمار وارد دستگاهی می‌شود که بخش مایع خون یا پلاسما را از سلول‌های خونی جدا می‌کند. سپس پلاسمای حاوی پادتن‌های مضر با مایع جایگزین تعویض می‌شود و خون به بدن بازمی‌گردد. دختر نوجوان در طول یک ماه پنج بار تحت این درمان قرار گرفت. او پس از نزدیک به دو ماه بستری از بیمارستان مرخص شد، اما همچنان باید دارو مصرف و ماهانه ایمونوگلوبولین دریافت می‌کرد.
در طول یک سال بعد، وضعیت دختر به‌تدریج بهتر شد و توانست مصرف داروهای روان‌پزشکی را متوقف کند؛ هرچند درمان مربوط به بیماری خودایمنی همچنان ادامه داشت.
آنسفالیت خودایمنی بیماری نادری است. بیشتر موارد شناخته‌شده‌ی این بیماری در کودکان به پادتن‌هایی مربوط می‌شوند که بخش دیگری از سلول‌های عصبی، یعنی گیرنده‌های NMDA را هدف قرار می‌دهند. اما در مورد دختر نوجوان، پادتن‌ها به پروتئین‌های NIF حمله کرده بودند.
پزشکان تشخیص دادند که دختر نوجوان به نوع نادری از التهاب خودایمنی مغز مبتلا است که می‌تواند باعث توهم و تغییرات رفتاری شود
پزشکان نتوانستند علت دقیق شروع بیماری را پیدا کنند. بااین‌حال، پژوهش‌های قبلی نشان داده‌اند که این نوع خاص از التهاب مغز گاهی پس از ابتلا به عفونت‌هایی مانند کووید ۱۹، اچ‌آی‌وی یا بعضی عفونت‌های باکتریایی در بزرگسالان رخ می‌دهد.
خانواده‌ی دختر نیز گزارش کردند که او حدود سه هفته پیش از مراجعه به بیمارستان دچار سرفه شده بود. آن‌ها پیش‌تر به فیلیپین سفر کرده بودند و چند نفر از اعضای خانواده هم‌زمان علائم بیماری مشابهی داشتند. البته پزشکان نتوانستند ثابت کنند که آن عفونت احتمالی عامل التهاب مغز دختر بوده است.
پرونده این دختر نشان می‌دهد که توهم و تغییرات ناگهانی رفتار همیشه نشانه‌ی اختلال روان‌پزشکی نیستند. گاهی بیماری‌های جسمی، ازجمله التهاب مغز براثر حمله‌ی سیستم ایمنی، می‌توانند علائم مشابهی ایجاد کنند. به همین دلیل، بررسی علل جسمی به‌ویژه زمانی اهمیت دارد که توهم با نشانه‌هایی مانند تب، ضربان قلب غیرطبیعی یا مشکلات حرکتی همراه باشد.
جزئیات گزارش موردی در ژورنال Clinical Practice and Cases in Emergency Medicine منتشر شده است.