راه‌اندازی سامانه حسام از سوی بانک مرکزی؛ ۶۵۰ میلیون حساب ساماندهی می‌شود
بانک مرکزی با رونمایی از سامانه «حسام»، امکان مشاهده، مدیریت و تعیین‌تکلیف غیرحضوری حساب‌های بانکی اشخاص حقیقی را فراهم کرد.
بانک مرکزی با رونمایی از سامانه «حسام»، امکان مشاهده، مدیریت و تعیین‌تکلیف غیرحضوری حساب‌های بانکی اشخاص حقیقی را فراهم کرد.
بانک مرکزی از «سامانه مدیریت حساب‌های مازاد بانکی» با نام اختصاری «حسام» رونمایی کرد؛ سامانه‌ای که به اشخاص حقیقی اجازه می‌دهد حساب‌های بانکی خود را به‌صورت یکجا مشاهده کنند و بدون مراجعه به شعبه، برای نگهداری یا بستن حساب‌های مازاد تصمیم بگیرند.
سامانه حسام بر اطلاعات «سامانه سیاح»، بانک اطلاعاتی حساب‌های افتتاح‌شده در شبکه بانکی، متکی است و از زیرساخت احراز هویت پنجره ملی خدمات دولت هوشمند استفاده می‌کند.
رضا بیات‌ترک، مدیر فناوری اطلاعات بانک مرکزی، در مراسم رونمایی از حسام اعلام کرد کاربران علاوه‌بر مشاهده حساب‌های خود، می‌توانند حساب‌هایی را که دیگر به آن‌ها نیاز ندارند تعیین‌تکلیف کنند. پیش از این نیز امکان مشاهده فهرست حساب‌های بانکی از طریق پنجره واحد خدمات دولت فراهم شده بود.
برای استفاده از حسام، احراز هویت سطح سه در پنجره خدمات دولت الزامی است و ورود به سامانه نیز با احراز هویت دومرحله‌ای انجام می‌شود. به گفته بانک مرکزی، اداره نظارت بر مبارزه با پول‌شویی مسئول بخش کسب‌وکار پروژه بوده، حوزه فناوری اطلاعات بانک مرکزی بر آن نظارت کرده و شرکت خدمات انفورماتیک اجرای فنی و نگهداری سامانه را بر عهده دارد.
حمیدرضا آذرگون، مدیر اداره نظارت بر مبارزه با پول‌شویی بانک مرکزی، می‌گوید درحال‌حاضر حدود ۶۵۰ میلیون حساب متعلق به اشخاص حقیقی بالای ۱۸ سال در شبکه بانکی وجود دارد.
با درنظرگرفتن جمعیت حدود ۶۵ میلیون نفری این گروه، به‌طور میانگین به ازای هر فرد نزدیک به ۱۰ حساب بانکی وجود دارد.
بانک مرکزی می‌گوید افزایش تعداد حساب‌ها در سال‌های گذشته، هم برای شبکه بانکی و هم برای صاحبان حساب‌ها مشکلاتی ایجاد کرده است. حساب‌های قرض‌الحسنه جاری، قرض‌الحسنه پس‌انداز و سپرده‌های کوتاه‌مدت عادی از جمله حساب‌هایی هستند که در فرایند ساماندهی حسام بررسی می‌شوند.
پیش از راه‌اندازی حسام، بستن یا تعیین‌تکلیف بسیاری از حساب‌های مازاد نیازمند مراجعه حضوری به شعبه بود؛ اما اکنون کاربران می‌توانند از طریق پنجره خدمات دولت و با گوشی یا کامپیوتر شخصی این فرایند را انجام دهند.
اگر کاربر در فهرست خود حسابی ببیند که آن را متعلق به خود نمی‌داند، می‌تواند موضوع را در سامانه اعلام کند. همچنین اگر حساب قدیمی کاربر در فهرست نمایش داده نشود، امکان ثبت و پیگیری آن در حسام پیش‌بینی شده است.
یکی از مهم‌ترین تغییرات مرتبط با راه‌اندازی حسام، به افرادی مربوط می‌شود که بیش از ۱۰ حساب فعال دارند. بر اساس توضیحات بانک مرکزی، اگر فردی برای افتتاح حساب جدید به بانک مراجعه کند و بیش از ۱۰ حساب فعال داشته باشد، ابتدا برای بررسی و تعیین‌تکلیف حساب‌هایش به سامانه حسام هدایت می‌شود.
داشتن بیش از ۱۰ حساب به‌طور مطلق ممنوع نیست. بااین‌حال، فرد برای افتتاح حساب یازدهم یا حساب‌های بعدی باید وضعیت حساب‌های قبلی را در حسام مشخص کند و درصورت نیاز، دلیل داشتن تعداد بیشتری حساب را ارائه دهد. اگر بانک دلایل ارائه‌شده را قابل‌قبول بداند، امکان افتتاح حساب جدید وجود خواهد داشت.
حساب‌هایی که به تعهدات بانکی متصل هستند، از فرایند عادی بستن حساب‌های مازاد مستثنی می‌شوند. برای مثال، حساب مرتبط با تسهیلات، پرداخت اقساط، دسته‌چک یا سایر تعهدات بانکی را نمی‌توان مانند یک حساب بدون تعهد بست.
پس از ورود و تکمیل احراز هویت، کاربر می‌تواند فهرست حساب‌های خود را مشاهده کند. این فهرست حساب‌های فعال و بسته و همچنین حساب‌های انفرادی، مشترک، تجاری و غیرتجاری را دربرمی‌گیرد. برای هر حساب نیز اطلاعاتی مانند تاریخ افتتاح، نام بانک و شعبه افتتاح‌کننده در دسترس است.
در نخستین مرحله تعیین‌تکلیف، کاربر باید حساب‌هایی را که متعلق به خود نمی‌داند مشخص کند. سپس سامانه حساب‌هایی را که به‌دلیل وجود تعهد یا مانع بانکی امکان بستن آن‌ها وجود ندارد، مانند حساب‌های متصل به دسته‌چک یا تسهیلات، مشخص می‌کند.
پس از آن، کاربر حساب‌هایی را که همچنان به آن‌ها نیاز دارد انتخاب می‌کند؛ برای مثال حساب دریافت حقوق یا حسابی که سود سهام به آن واریز می‌شود. سایر حساب‌ها می‌توانند به‌عنوان حساب مازاد برای بسته‌شدن انتخاب شوند.
کاربر همچنین باید یکی از حساب‌هایش را به‌عنوان «حساب پایه» معرفی کند. درصورت بسته‌شدن حساب‌های مازاد، مانده موجودی آن‌ها به‌صورت سیستمی به این حساب منتقل خواهد شد.
اگر حسابی در فهرست حسام دیده نشود، کاربر می‌تواند با واردکردن شماره شبا و پس از انجام کنترل‌های لازم، آن را به فهرست اضافه کند.
در مرحله پایانی، تمام درخواست‌های ثبت‌شده یکجا نمایش داده می‌شوند و کاربر پس از بازبینی می‌تواند آن‌ها را تأیید و ثبت کند.
ثبت درخواست در حسام به‌معنای بسته‌شدن فوری و قطعی حساب نیست. بانک عامل باید درخواست را بررسی و نتیجه را اعلام کند. کاربر نیز تا ۴۸ ساعت پس از ثبت درخواست فرصت دارد آن را ویرایش کند.
بانک مرکزی برای بانک‌ها نیز یک داشبورد نظارتی در نظر گرفته است تا بررسی درخواست‌ها، کنترل‌های لازم و فرایند مدیریت حساب‌ها از طریق آن انجام شود.