روایت آسوشیتدپرس از "نقش کلیدی" ایران در پیشروی حوثیها
آسوشیتدپرس میگوید مستشاران سپاه پاسداران در عملیات اخیر حوثیها در یمن مستقیماً در میدان حضور داشتهاند. منابع این خبرگزاری از نقش آنان در فرماندهی، طراحی تاکتیکی و تحلیل اطلاعات خبر دادهاند.
کمتر از ۴۸ ساعت طول کشید تا حوثیهای یمن در امتداد ساحل دریای سرخ پیشروی کنند، بندر راهبردی مخا را به تصرف درآورند و نیروهای طرفدار دولت را وادار به عقبنشینی کنند. اما آنچه در گزارش تازه آسوشیتدپرس این عملیات را از پیشرویهای پیشین متمایز میکند، ادعای حضور مستقیم مستشاران سپاه پاسداران در میدان نبرد است.
این خبرگزاری به نقل از افراد آگاه از جزئیات عملیات میگوید مستشاران ایرانی به هدایت نبرد کمک کردهاند؛ حضوری که آسوشیتدپرس آن را مستقیمترین مداخله ایران در حمایت از متحد دیرینهاش از زمان آغاز جنگ داخلی یمن در سال ۲۰۱۴ توصیف میکند.
آسوشیتدپرس برای بازسازی چگونگی این عملیات با ۱۰ مقام سیاسی و نظامی، از جمله یک مقام ارشد حوثی، دو مقام منطقهای، یک فرمانده ارشد نظامی یمن و یکی از اعضای شورای ریاست جمهوری این کشور، گفتوگو کرده است. این منابع به دلیل حساسیت اطلاعات و برای تشریح تصمیمگیریهای داخلی، به شرط ناشناس ماندن سخن گفتهاند. نمایندگی ایران در سازمان ملل نیز به درخواست این خبرگزاری برای اظهارنظر درباره یافتههای گزارش پاسخ نداده است.
حوثیها در حملهای در یک مسیر حدود ۱۱۵ کیلومتری، از شکاف و نبود فرماندهی واحد میان نیروهای مخالف خود بهره بردند. آنان به ارتباطات داخلی "مقاومت ملی"، یکی از مهمترین نیروهای طرفدار دولت یمن، نفوذ کردهاند و سرانجام ۱۰ سپتامبر وارد مخا شدهاند.
تصرف این بندر و جزایر راهبردی مجاور، موقعیت حوثیها را در نزدیکی بابالمندب تقویت کرده است؛ آبراهی که برای کشتیرانی بینالمللی و انتقال انرژی اهمیتی راهبردی دارد. همزمان، حملات حوثیها به زیرساختهای عربستان و تعطیلی یک خط لوله مهم سعودی، نگرانیها درباره امنیت صادرات نفت از منطقه را افزایش داده است.
گزارش آسوشیتدپرس حضور اخیر مستشاران ایرانی را نه رویدادی منفرد، بلکه مرحلهای تازه از روند تقویت توان نظامی حوثیها از سوی تهران ترسیم میکند. مزاحم سلوم، تحلیلگر امنیتی که نزدیک به یک دهه فعالیت گروههای تحت حمایت ایران را دنبال کرده است، به این خبرگزاری گفته که ایران از سال گذشته آموزش و پشتیبانی لجستیکی خود را برای حوثیها افزایش داده و بهویژه بر موشکهای پیشرفتهتر، پهپادها و قایقهای تهاجمی بدون سرنشین تمرکز کرده است.
بعد تازهتر این همکاری، طبق گزارش آسوشیتدپرس، به حضور نیروهای ایرانی در خود یمن مربوط میشود. حوثیها در ماه ژوئیه، پس از متهم کردن عربستان به حمله به فرودگاه صنعا و تلاش برای جلوگیری از فرود یک هواپیمای ایرانی، حملات خود به عربستان را از سر گرفتند. سلوم و یک مقام ارشد حوثی به آسوشیتدپرس گفتهاند این هواپیما که سرانجام به زمین نشست، حامل مستشاران سپاه پاسداران بوده است. به گفته آنها، این افراد به مستشاران دیگری از سپاه و همچنین حزبالله لبنان پیوستهاند که از پیش در یمن حضور داشتند.
گزارش جداگانه رویترز در ماه ژوئیه نیز، به نقل از منابع ایرانی و یمنی و یک تحلیلگر امنیتی، از انتقال فرماندهان و مستشاران سپاه و تجهیزات مرتبط با موشک و پهپاد به مناطق تحت کنترل حوثیها خبر داده بود. در مقابل، جمهوری اسلامی تسلیح حوثیها را رد کرده و مقامهای حوثی نیز درباره یکی از پروازهای مورد مناقشه گفته بودند مسافران آن غیرنظامیانی بودهاند که از ایران بازمیگشتند.
مهمترین بخش گزارش تازه آسوشیتدپرس به تغییر ماهیت نقش مستشاران ایرانی مربوط میشود. یک مقام ارشد حوثی به این خبرگزاری گفته است که مستشاران ایرانی در گذشته عمدتاً بر برنامهریزی راهبردی متمرکز بودند و در میدان حضور نداشتند؛ اما در دور تازه درگیریها، آنها "در تمامی سطوح" حضور داشتهاند.
به گفته همین منبع، این حضور شامل برنامهریزی مانورهای تاکتیکی و همکاری با فرماندهان خط مقدم بوده است. دو مقام منطقهای که به طور منظم در جریان تحولات یمن قرار میگیرند نیز به آسوشیتدپرس گفتهاند ایران حمایت مستقیمی ارائه کرده که در پیشروی سریع حوثیها مؤثر بوده است. سلوم نیز میگوید مستشاران ایرانی، افزون بر نقش فرماندهی، ارتباطات و اطلاعات ماهوارهای را تحلیل میکردهاند؛ قابلیتهایی که به گفته او، حوثیها فاقد آن بودند.
در صورت صحت روایت منابع آسوشیتدپرس، تفاوت اصلی با الگوی شناختهشده حمایت ایران از حوثیها، در میزان نزدیکی مستشاران به اجرای عملیات است؛ فرایندی که ظاهراً از آموزش، انتقال فناوری و برنامهریزی راهبردی، به مشارکت در طراحی تاکتیکی و پشتیبانی اطلاعاتی در جریان نبرد رسیده است. تهران درباره این ادعاها اظهارنظری نکرده است.
پیشروی حوثیها تنها به معنای تصرف زمین بیشتر نیست. مخا و جزایر اطراف آن در مجاورت بابالمندب قرار دارند؛ تنگهای که دریای سرخ را به خلیج عدن متصل میکند. حوثیها پیشتر، پس از آغاز جنگ غزه در سال ۲۰۲۳، با حمله به کشتیها در دریای سرخ نشان داده بودند که میتوانند بحران یمن را مستقیماً به امنیت کشتیرانی بینالمللی پیوند بزنند.
حملات حوثیها تا کارزار گسترده بمباران آمریکا در سال ۲۰۲۵ ادامه یافت. پس از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران در اسفندماه ۱۴۰۴، حوثیها مدتی عمدتاً از ورود مستقیم به درگیری گستردهتر خودداری کردند، اما از تابستان حملات به عربستان و سپس عملیات زمینی در یمن دوباره شدت گرفت.
آسوشیتدپرس پیشروی اخیر و تصرف جزایر راهبردی را عاملی برای افزایش توان حوثیها در تهدید محمولههای نفتی عربستان میداند. در همین دوره، حمله پهپادی به یک خط لوله مهم سعودی به تعطیلی آن انجامید. به این ترتیب، تحولات یمن بار دیگر دو گلوگاه انرژی، یعنی بابالمندب و مسیرهای صادراتی عربستان در دریای سرخ، را به جنگ گستردهتر منطقهای گره زده است.
حوثیها از زمان تصرف صنعا در سال ۲۰۱۴ از یک نیروی عمدتاً یمنی به بازیگری تبدیل شدهاند که توان موشکی و پهپادی آن امکان اثرگذاری فراتر از مرزهای یمن را فراهم کرده است. رویترز نیز در ارزیابی تحولات اخیر، عبدالملک حوثی و جنبش تحت رهبری او را از مهمترین متحدان عرب ایران توصیف کرده و به نقش حملات این گروه در دریای سرخ در افزایش اهرم منطقهای تهران اشاره کرده است.
طبق گزارش تازه آسوشیتدپرس نیز، در عملیات اخیر، رابطه ایران و حوثیها از پشتیبانی راهبردی و فنی فراتر رفته و مستشاران سپاه تا سطح طراحی مانور، همکاری با فرماندهان خط مقدم و تحلیل اطلاعات ارتباطی و ماهوارهای پیش رفتهاند.
در صورت تأیید مستقل این اطلاعات، پیشروی حوثیها در ساحل غربی یمن را میتوان نشانگر مرحلهای تازه در نقشآفرینی ایران در این جنگ دانست؛ مرحلهای که در آن توان نظامی حوثیها بیش از پیش با رقابت منطقهای تهران و واشنگتن و امنیت مسیرهای انرژی در دریای سرخ درهم تنیده شده است.