روایت اکالا از یک سال پر از بحران؛ درآمد ۸۵ درصد و سود ۱۴۱ درصد رشد کرد

سال 1404 برای اُکالا با رشد هم‌زمان درآمد، سود، کاربران و شبکه عملیاتی همراه بود؛ سالی که در آن کسب‌وکار با جنگ، قطعی اینترنت و تغییر رفتار مصرف‌کنندگان مواجه شد. بر اساس گزارش سالانه اُکالا با عنوان «در نشیب بحران، بر فراز زندگی»، درآمد این شرکت در سال 1404 نسبت به سال قبل 85 درصد و سود آن 141 درصد افزایش یافته است. اُکالا در پایان این سال بیش از 26 میلیون کاربر داشت که نسبت به سال قبل 15 درصد رشد کرده است. شبکه فروشگاهی آن نیز با رشد 49 درصدی به 4747 فروشگاه رسید و تعداد شهرهای فعال با 11 درصد افزایش، به 275 شهر رسید. در واقع اکالا در این سال هم‌زمان ظرفیت عرضه و جغرافیای فعالیت خود را توسعه داده و موفق شده تا کاربران بیشتری را نیز جذب کند. البته این گزارش تصویری از عملکرد اُکالا در سال 1404 است و لزوماً وضعیت فعلی این شرکت در مهر 1405 را نشان نمی‌دهد. با این حال، داده‌های آن تصویری از مسیری ارائه می‌کنند که اُکالا در یک سال پرریسک برای اقتصاد ایران طی کرده است. 34 دقیقه برای رساندن سفارش؛ مقیاس عملیات بزرگ‌تر شد یکی از شاخص‌های مهم عملکرد اُکالا در سال 1404، سرعت و موفقیت ارسال سفارش‌هاست. میانگین زمان تحویل سفارش در این سال 34 دقیقه اعلام شده و نرخ ارسال موفق سفارش‌ها هم 97 درصد بوده است. مقیاس سفارش‌ها نیز در مقاطع اوج سال قابل توجه بوده است. بیشترین تعداد سفارش ثبت‌شده در یک روز به 246 هزار و 102 سفارش رسید و بیشترین فروش ریالی روزانه نیز 140 میلیارد تومان گزارش شده است. این اعداد در کنار رشد شبکه فروشگاهی، تصویری از کسب‌وکاری را ترسیم می‌کنند که در سال 1404 تلاش کرده رشد تقاضا را با توسعه ظرفیت عملیاتی پاسخ دهد؛ موضوعی که برای مدل کسب‌وکار خرده‌فروشی آنلاین اهمیت بیشتری از صرفا افزایش تعداد کاربران دارد. جنگ، سبد خرید مردم را بزرگ‌تر کرد یکی از جالب‌ترین داده‌های گزارش اُکالا به رفتار مصرف‌کنندگان در دوره جنگ 40روزه مربوط است. در این دوره، میانگین تعداد کالاهای هر سبد خرید 35 درصد افزایش یافت. این تغییر را می‌توان نشانه‌ای از تغییر رفتار مصرف‌کننده در شرایط نااطمینانی دانست. وقتی دسترسی به فروشگاه یا امکان خرید در روزهای آینده نامطمئن می‌شود، بخشی از مصرف‌کنندگان به‌جای خریدهای کوچک و روزمره، کالاهای بیشتری را در هر سفارش تهیه می‌کنند. داده‌های اُکالا همچنین نشان می‌دهد خرید در روزهای بحرانی لزوماً متوقف نشده است؛ بلکه در برخی مقاطع، الگوی خرید تغییر کرده و بخشی از تقاضا به سمت سفارش‌های بزرگ‌تر رفته است. بخش دیگری از این گزارش هم به تغییرات قیمتی در سال 1404 اختصاص دارد. در میان گروه‌های کالایی، روغن، برنج و گوشت مرغ بیشترین افزایش قیمت را تجربه کردند. تغییر نقشه تقاضا در جنگ  داده‌های گزارش نشان می‌دهد بحران‌های سال گذشته کشور روی جغرافیای تقاضا اثر گذاشته‌اند. در جریان جنگ 12روزه خرداد، سهم استان‌های مازندران و گیلان از سفارش‌ها نسبت به بازه مشابه قبل به‌ترتیب 40 و 56 درصد افزایش یافت. در 20 روز پایانی سال و هم‌زمان با جنگ دوم نیز سهم فروش این دو استان نسبت به 20 روز پیش از جنگ به‌ترتیب 36 و 37 درصد بیشتر شد. در واقع، بخشی از تقاضا در دوره‌های بحرانی به مناطق خارج از کانون اصلی بحران منتقل شده است. تغییری که نشان می‌دهد شبکه توزیع در شرایط بحران فقط وظیفه رساندن کالا را ندارد؛ بلکه می‌تواند به ابزاری برای پاسخ به جابه‌جایی جغرافیایی تقاضا تبدیل شود. تغییر تقاضا هم تنها بخش این داستان نیست. اُکالا در دوره‌های جنگ شاخص‌های عملیاتی خود را حفظ کرده است. نرخ ریزش سفیران در هفته اول جنگ 12روزه 28 درصد و در هفته اول جنگ 40روزه 37 درصد بود؛ با این حال میانگین زمان تحویل سفارش در این دو دوره به‌ترتیب 41 و 32 دقیقه ثبت شد و نرخ تحویل موفق سفارش‌ها نیز 93 و 94 درصد بود. شبکه برندهای اُکالا هم بزرگ‌تر شد اکالا در سال‌های اخیر فقط تعداد کاربران و شهرهای خود را افزایش نداده؛ تعداد برندهای در دسترس کاربران نیز رشد کرده است. تعداد برندهای قابل خرید در اُکالا در سال 1403 نسبت به 1402 حدود 88 درصد بیشتر شده بود و در سال 1404 نیز 27 درصد دیگر رشد کرد. این روند نشان می‌دهد اُکالا در حال عمیق‌تر کردن سمت عرضه پلتفرم خود است. برای یک پلتفرم خرده‌فروشی، افزایش تنوع عرضه می‌تواند هم به افزایش احتمال تکمیل سبد خرید کمک کند و هم وابستگی کاربر به یک فروشگاه یا دسته کالایی مشخص را کاهش دهد. در نتیجه، رشد اُکالا در 1404 را نمی‌توان تنها با تعداد کاربران سنجید؛ تعداد شهرها، فروشگاه‌ها، برندهای قابل خرید و ظرفیت ارسال، همگی بخشی از داستان رشد این کسب‌وکار هستند. پشت این رشد، سازمان اُکالا هم بزرگ‌تر شد رشد کسب‌وکار در سال 1404 با بزرگ‌تر شدن سازمان نیز همراه بوده است. تعداد سرمایه‌های انسانی اُکالا در این سال نسبت به سال قبل 11 درصد افزایش یافته است. در نهایت این گزارش سال تصویری از یک کسب‌وکار در حال توسعه در یکی از پرنوسان‌ترین سال‌های اقتصاد ایران ارائه می‌کند. درآمد 85 درصد و سود 141 درصد بیشتر شده، تعداد کاربران از 26 میلیون عبور کرده، شبکه فروشگاهی به 4747 فروشگاه و تعداد شهرهای فعال به 275 شهر رسیده است. البته همه این اعداد به عملکرد سال 1404 مربوط‌ هستند و برای قضاوت درباره وضعیت امروز اُکالا باید با داده‌های مالی و عملیاتی جدیدتر مقایسه شوند. گزارش سالانه بیشتر از آنکه وضعیت فعلی شرکت را نشان دهد، تصویری از نقطه‌ای است که اُکالا در پایان سال 1404 به آن رسیده است. گزارش سال 1404 اُکالا را می‌توانید از اینجا ببیند.