"روس‌های سیاه"؛ مردان پوتین در قلمرو ناتو؟
مردان مسلح سیاه‌پوشی که از داخل بلاروس وارد لتونی شده و دست به عملیات خرابکارانه زده‌اند، از سوی چه کسی حمایت می‌شوند؟
شامگاه پنجم به ششم اکتبر گروهی شامل ۲۰ مرد مسلح سعی کردند از داخل بلاروس وارد خاک لتونی شوند که مرزداران لتونی جلوی آنها را گرفته و آنان را به بلاروس بازگرداندند. چند ساعت بعد سه مرد مسلح ماسک‌دار که لباس سیاه به تن داشتند وارد خاک لتونی شده و یک جعبه تقسیم برق و دوربین‌های کنترل را از کار انداختند. این سه مرد دوباره به بلاروس بازگشتند و مرزبانان لتونی نتوانستند آنها را دستگیر کنند.
بلاروس حداقل از پنج سال پیش از سوی اتحادیه اروپا متهم به این است که مهاجران غیرقانونی را به سمت کشورهای اتحادیه اروپا می‌فرستد. این بار اما ماجرا فرق می‌کرد. سه مرد سیاه‌پوش دست به عملیات خرابکاری در داخل خاک اتحادیه اروپا زده و سپس آنجا را ترک کردند.
عمده‌ترین پرسشی که در این رابطه مطرح شده این است که چه کسی پشت این ماجراست؟
سایت تلویزیون ntv آلمان در گزارشی به این موضوع پرداخته و نوشته یک روز پس از واقعه شش اکتبر کانال تلگرامی گروهی به نام "روس‌های سیاه" ویدیویی منتشر کرد و مسئولیت عملیات خرابکارانه در خاک لتونی را بر عهده گرفت.
یک مرد نقاب‌دار که خود را سخنگوی این گروه معرفی کرد، در حالی که صدایش را تغییر داده، در این ویدیو می‌گوید: «این تنها یک تست برای لتونی‌ها بود که از عهده‌اش برنیامدند. به زودی شما چیزی شبیه به این در قسمت دیگری از مرزهای ما تجربه خواهید کرد. اتحادیه اروپا و ناتو غولی با پاهایی از گِل هستند که به زودی فرو خواهند پاشید.»
این ویدیو تازه پنج روز بعد توسط روزنامه‌نگاران و رسانه‌های لتونی دیده شد و دلیل این تاخیر نیز این بود که این گروه تا کنون کاملا ناشناخته بوده است.
تحقیقات رسانه روسی در تبعید "Important Stories"روشن کرده که کانال تلگرامی و وبسایت این گروه تازه دو هفته پیش از واقعه ششم اکتبر ایجاد شده است و کانال تلگرامی آنها تنها ۱۲۰۰ دنبال کننده دارد. سایر ویدیوهای این کانال نیز پروپاگاندا درباره "اتحاد روسیه و بلاروس علیه اتحادیه اروپا" و انتقاد از کشورهای بالکان است.
در "مانیفست" این گروه نیز که در حال حاضر از روی وبسایت حذف شده است به روشنی ذکر شده که روس‌ها، بلاروس‌ها و اوکراینی‌ها باید یک کشور داشته باشند و اوکراین باید "نازی زدایی" شود و این کشور باید به "خانواده مشترک" بازگردد.
اغلب ویدیوها نیز توسط هوش مصنوعی ساخته شده‌اند و خود سایت نیز توسط هوش مصنوعی درست شده است. در کد منبع این سایت متن‌هایی دستوری برای هوش مصنوعی به زبان اوکراینی دیده می‌شود در حالی که خود سایت در روسیه و توسط یک شخص حقیقی ناشناس ثبت شده است.
روزنامه‌نگاران "Important Stories" هشدار داده‌اند که استفاده از زبان اوکراینی می‌تواند برای گمراه کردن صورت گرفته باشد.
الکساندر فریدمن کارشناس اروپای شرقی به شبکه ntv گفته خیلی بعید است که چنین عملیاتی توسط اوکراینی‌ها انجام شده باشد چرا که برای این کشور بسیار پرخطر است که اینگونه آشکار مقابل اتحادیه اروپا بایستد و حمایت این اتحادیه را از دست بدهد.
او می‌گوید بسیار محتمل‌تر است که نهادهای امنیتی بلاروس و روسیه پشت این ماجرا باشند. فریدمن ادامه می‌دهد که در کشوری مثل بلاروس که همه چیز توسط حکومت کنترل می‌شود تقریبا غیرممکن است که یک گروه مستقل بتواند چنین عملیاتی را در مناطق مرزی انجام دهد.
یانیس سارتس، مدیر مرکز ارتباطات راهبردی ناتو نیز به Important Stories گفته این گروه احتمالا توسط سرویس‌های اطلاعاتی روسیه یا بلاروس هدایت می‌شوند.
یک هفته پس از این واقعه، الکساندر لوکاشنکو، رییس جمهور بلاروس اعلام کرد: ««انجام چنین عملیاتی که مستلزم نفوذ به خاک یک کشور همسایه باشد، بدون تأیید و هماهنگی رئیس‌جمهور امکان‌پذیر نیست.»
او ادامه داد: «چنین چیزی با من هماهنگ نشده بود. این یعنی چنین چیزی اتفاق نیفتاده است. من دقیقا می‌دانم.»
گزارشگر ntv می‌نویسد این در حالی است که لتونی می‌گوید این اتفاق افتاده است پس از دو حالت خارج نیست: یا لوکاشنکو دروغ می‌گوید و مشارکت خود را انکار می‌کند و یا اینکه این عملیات بدون هماهنگی با او انجام شده اما در هماهنگی با شخص دیگری که در بلاروس قدرتش از لوکاشنکو بیشتر است و چنین کسی هیچکس نمی‌تواند باشد به جز ولادیمیر پوتین .
الکساندر فریدمن کارشناس اروپای شرقی با اشاره به چندین عملیات خرابکاری که تا کنون به روسیه نسبت داده شده و همگی در خاک کشورهای اتحادیه اروپا انجام شده‌اند، به شبکه ntv می‌گوید متعجب نمی‌شود اگر در این مورد نیز "سرنخ به مسکو برسد".
فریدمن که استاد تاریخ دانشگاه زارلاند نیز هست به زمینه تاریخی واژه "روس‌های سیاه" (Black Rus) اشاره می‌کند. به گفته او این یک واژه تاریخی است که اصل آن Black Ruthenia است و در قرون وسطا نام منطقه‌ای در غرب بلاروس کنونی بود. به گفتهٔ فریدمن، اینگونه اشاره‌های تاریخی بیشتر از آنکه به دولت بلاروس نزدیک باشد، با طرز فکر افراد "شیفتهٔ تاریخ" در کرملین همخوانی دارد.
او می‌گوید پوتین با استناد وسواس‌گونه به این مفاهیم تاریخی قصد دارد ادعاهای ارضی روسیه را توجیه کند. همانگونه که مدعی است اوکراین مدرن به دست لنین بنا شده است یا در سال ۲۰۲۲ خودش را با تزار پتر کبیر مقایسه کرد و فتوحات او را الگویی برای "بازپس گیری" سرزمین‌های روسیه دانست.
هفته گذشته مارتین یگر، رئیس سرویس اطلاعاتی برون‌مرزی آلمان (BND)، در جلسه‌ای علنی در برابر کمیته نظارت پارلمانی مجلس نمایندگان آلمان (بوندستاگ) گفت : «روسیه علیه ما جنگی در سایه به راه انداخته است. این جنگ اعلام‌نشده را نمی‌توان با مقوله‌های متعارف نظامی یا حقوقی توضیح داد. ما در وضعیت دفاعی قرار نداریم و با این حال مورد حمله قرار می‌گیریم؛ این دقیقاً همان جنگ در سایه است.»