زمین های کمیاب در نشست ترامپ-شی: امداد بدون قطعنامه

مواد کمیاب قبل از نشستن دو رهبر وارد نشست ترامپ و شی شدند. در 21 سپتامبر، دو روز قبل از ورود شی جین پینگ، رئیس جمهور چین به ایالات متحده، وزارت خارجه چین با مجموعه ای از سوالات در مورد اینکه آیا پکن «تحویل خاک های کمیاب را به طور کامل از سر گرفته است»، آیا «مهلت 10 نوامبر یا محدودیت های گسترش یافته در صادرات خاک های کمیاب» می تواند تمدید شود، و اینکه آیا کنترل خاک های کمیاب شامل مذاکرات ژاپن در واشنگتن وجود خواهد داشت یا خیر، مواجه شد.

پاسخ‌ها عمدا محتاطانه بود: پکن بر تعهد خود به "ایمن و پایدار نگه داشتن زنجیره‌های صنعتی و تامین جهانی مواد معدنی حیاتی" تاکید کرد، اما تاکید کرد که صادرات دو منظوره مشمول ملاحظات قانونی و امنیتی خواهد بود. پاسخ‌های وزارت امور خارجه پارادوکس اصلی اجلاس را نشان می‌دهد: ممکن است به طور موقت نگرانی در مورد ذخایر خاکی کمیاب کاهش یابد، اما بعید است که آستانه سیاسی و نظارتی برای دسترسی را کاهش دهد.

در آوریل 2025، وزارت بازرگانی و اداره کل گمرک چین چندین عنصر خاکی کمیاب متوسط ​​و سنگین - از جمله ساماریوم، گادولینیوم، تربیوم، دیسپروزیم، لوتتیوم، اسکاندیم و ایتریوم - را تحت کنترل صادرات قرار داد. صادرکنندگان این اقلام ملزم به درخواست مجوز هستند، با مبنای قانونی اعلام شده از جمله قانون کنترل صادرات چین و مقررات مربوط به اقلام با استفاده دوگانه.

این به معنای ممنوعیت کامل صادرات نیست، اما دسترسی به خاک‌های کمیاب را از یک معامله صرفا تجاری به یک فرآیند تنظیم‌شده تغییر می‌دهد که بر اساس مجوز، بررسی استفاده نهایی و ملاحظات امنیت ملی شکل می‌گیرد. هنگامی که چنین کنترل هایی در یک سیستم قانونی و بوروکراتیک گنجانده می شوند، به راحتی حذف نمی شوند. نشست سران می‌تواند پیش‌بینی‌پذیری را بهبود بخشد، اما منجر به از بین رفتن چارچوب قانونی چین برای کنترل صادرات نمی‌شود. همین منطق در طرف ایالات متحده نیز صدق می کند.

حتی اگر نشست سران فشار کوتاه مدت را کاهش دهد، بعید است واشنگتن تلاش خود را برای تنوع بخشیدن به زنجیره های تامین مواد معدنی حیاتی با محوریت چین کنار بگذارد. در ژانویه 2026، کاخ سفید وابستگی ایالات متحده به واردات مواد معدنی حیاتی فرآوری شده و محصولات مشتقات آنها را به عنوان یک نگرانی امنیت ملی مطرح کرد و اشاره کرد که حتی در جایی که ایالات متحده دارای ظرفیت استخراج داخلی است، اغلب فاقد ظرفیت پردازش پایین دستی کافی است. بنابراین پاسخ سیاست فراتر از درخواست از چین برای تحویل قابل پیش بینی بیشتر است.

ایالات متحده در حال سرمایه‌گذاری در پردازش داخلی، بازیافت و زنجیره‌های تامین جایگزین است، در حالی که با متحدان و شرکای خود برای کاهش وابستگی به یک منبع نیز کار می‌کند. از این نظر، هر کمکی که در این اجلاس ایجاد می‌شود، ممکن است مدتی زمان ببرد، اما فشار گسترده‌تر واشنگتن برای تنوع بخشیدن به زنجیره تامین را تضعیف نخواهد کرد. خاک های کمیاب این فضای استراتژیک را اشغال می کنند زیرا آنها صرفا دسته دیگری از مواد معدنی معامله شده نیستند.

اهمیت آنها در مواد خام کمتر از قابلیت های صنایع پایین دستی است که آنها پشتیبانی می کنند: آهنرباهای با کارایی بالا، وسایل نقلیه الکتریکی، توربین های بادی، الکترونیک پیشرفته و سیستم های دفاعی. این به خاک های کمیاب شخصیت دوگانه می دهد. آنها ورودی های تجاری برای صنایع جهانی هستند، اما همچنین توانمندسازهای استراتژیک برای قدرت نظامی و فناوری هستند. هنگامی که یک کالا این مشخصات دوگانه را به دست آورد، بعید است که دسترسی به آن تنها با منطق بازار کنترل شود. برای چین، این موضوع مجوز و بررسی دقیق استفاده نهایی را تقویت می کند.

برای ایالات متحده، این استدلال را تقویت می کند که وابستگی به زنجیره های تامین محور چین صرفا یک خطر اقتصادی نیست، بلکه یک آسیب پذیری استراتژیک است. در این اجلاس می توان درباره خاک های کمیاب بحث کرد، اما مسائل استراتژیک اساسی به راحتی حل نمی شود. این یک شکل نامتقارن از وابستگی متقابل ایجاد می کند. چین تمام بخش‌های زنجیره تامین جهانی خاک‌های کمیاب را کنترل نمی‌کند، اما موقعیت آن در پردازش و صدور مجوز صادرات، به آن توانایی فوری‌تری برای شکل دادن به دسترسی می‌دهد.

ایالات متحده بدون گزینه نیست، اما جایگزین های آن نیاز به زمان دارد: ظرفیت پردازش جدید باید ایجاد شود، سیستم های بازیافت گسترش یابد، و ترتیبات عرضه با متحدان و شرکا از نظر تجاری قابل دوام باشد. این عدم تطابق بین اهرم فوری چین و ظرفیت تعدیل بلندمدت ایالات متحده، فضای چانه زنی ایجاد می کند، اما برای بازنشانی کامل کافی نیست. نتیجه یک دوره طولانی آسیب پذیری مدیریت شده در خاک های کمیاب است. جایی که اجلاس همچنان اهمیت دارد، مدیریت ریسک است. هیچ یک از طرفین از یک شوک کنترل نشده به بازار خاک های کمیاب سود نمی برند.

چین می‌خواهد حق خود برای غربالگری صادرات حساس را حفظ کند، اما این کشور همچنین علاقه دارد تا خود را به عنوان تامین‌کننده پایدار مواد معدنی حیاتی معرفی کند. در همین حال، ایالات متحده می‌خواهد وابستگی به زنجیره‌های تامین محور چین را کاهش دهد، اما برای ایجاد جایگزین‌ها نیز به زمان نیاز دارد. این فضا را برای اقامت محدود ایجاد می کند: رویه های مجوز شفاف تر، تجارت غیرنظامی روان تر، و ارتباطات منظم تر در مورد نگرانی های استفاده نهایی. با این حال، اینها ابزارهای مدیریت بحران هستند تا نشانه هایی از همگرایی استراتژیک.

این نشست ممکن است عدم اطمینان در مورد نحوه اعمال قوانین را کاهش دهد، اما بعید است که خود قوانین را تغییر دهد. بنابراین، نشست ترامپ و شی نباید به عنوان نقطه عطفی در سیاست زمین های کمیاب خوانده شود. اهمیت آن کمتر در تغییر جهت سیاست است تا روشن کردن حدود آنچه دیپلماسی می تواند به دست آورد. برای پکن، خاک‌های کمیاب به عنوان یک منبع استراتژیک تحت کنترل دولت باقی خواهند ماند. برای واشنگتن، هر گونه تسهیل موقت نگرانی اساسی مبنی بر اینکه وابستگی به زنجیره های تامین محور چین باعث ایجاد قرار گرفتن در معرض راهبردی بلندمدت می شود را برطرف نخواهد کرد.

این است معنای تسکین بدون حل و فصل. در منطق نوظهور چین و آمریکا رقابت ژئواکونومیک، مواد معدنی حیاتی ابزار اهرم، نمادهای آسیب پذیری و آزمون انعطاف پذیری استراتژیک هستند.