«زندگی‌ام بهتر شده»: کیت‌های خورشیدی برق ضروری اردوگاه‌ها و مناطق جنگی را تامین می‌کنند

کیت‌های خورشیدی قابل‌حمل که به‌عنوان کمک انسان‌دوستانه توزیع می‌شود، به مردم در مناطق بحران‌زده و اردوگاه‌های پناهجویان کمک می‌کند خنک بمانند و ارتباط خود را حفظ کنند.هر روز، محمد صابر یک صفحه خورشیدی مستطیل‌شکل را روی سقف کلبه‌ای از بامبو و برزنت می‌گذارد؛ سرپناهی که او و خانواده‌اش سال‌هاست آن را خانه خود می‌دانند. این آخرین مقصد سفر آنها بعد از فرار از سرکوب خشن ارتش میانمار علیه روهینگیا در سال ۲۰۱۷ بود.از زمانی که شش سال پیش این صفحه خورشیدی قابل‌حمل به آنها داده شد، این وسیله به منبع اصلی برق خانواده تبدیل شده و زندگی روزمره را در اردوگاه آوارگان در تکناف بنگلادش بسیار آسان‌تر کرده‌است.محمد صابر ۳۵ ساله می‌گوید: «حالا می‌توانیم تلفن‌همراه‌مان را شارژ کنیم، با روشنایی غذا بپزیم، بچه‌ها شب‌ها درس بخوانند و در فصل گرم از پنکه استفاده کنند.»کارشناسان می‌گویند از مناطق سیل‌زده نپال تا اردوگاه‌های پناهجویان در آفریقا، با پیشرفت فناوری، کاهش هزینه‌ها و این آگاهی در سازمان‌های انسان‌دوستانه که دسترسی به برق یک نیاز بنیادی است، انرژی خورشیدی هر چه بیشتر به بخشی از امدادرسانی در زمان بحران تبدیل می‌شود.به گفته آنها، راه‌حل‌های انرژی تجدیدپذیر بیش از هر زمان دیگری مورد نیاز است، زیرا تغییرات اقلیمی پدیده‌های جوی حدی را تشدید و متواتر می‌کند و همزمان جنگ‌ها، تحریم‌ها و بحران‌های سیاسی، قیمت سوخت‌های فسیلی را بی‌ثبات نگه می‌دارد.کیت‌های انرژی خورشیدی قابل‌حمل، قابل‌شارژ و مستقل از شبکه هستندسارا روزنبرگ-ینسن، پژوهشگر موسسه محیط‌زیست استکهلم که یک موسسه مستقل پژوهشی و سیاستگذاری در حوزه توسعه پایدار است، می‌گوید وقتی بلایا رخ می‌دهد و نیازهای انسان‌دوستانه اوج می‌گیرد، کیت‌های خورشیدی می‌توانند به منبعی بسیار ارزشمند تبدیل شوند.به گفته روزنبرگ-ینسن، این کیت‌های خورشیدی که واحدهای فشرده و همه‌کاره‌ای هستند، با استفاده از صفحه‌های خورشیدی کار می‌کنند، به شرکت‌های خدماتی وابسته نیستند و جابه‌جایی و شارژ دوباره آنها آسان است.او می‌گوید: «در شرایط اضطراری، کیت‌های خورشیدی را می‌توان بلافاصله مستقر کرد» و اضافه می‌کند این کیت‌ها به‌ویژه در شرایطی مفید هستند که سطح آب سیلاب به‌سرعت بالا می‌آید، خطوط مقدم جنگ مدام جابه‌جا می‌شود یا در مناطقی که جاده‌های آسیب‌دیده رفت‌وآمد را دشوار کرده، نیاز به حرکت وجود دارد.او می‌گوید از نظر کارکرد، این کیت‌ها می‌توانند «هر چیزی باشند، از فانوس خورشیدی و سامانه‌های خورشیدی خانگی گرفته تا چراغ‌قوه خورشیدی، پدهای گرم‌کن خورشیدی و اجاق‌های برقی که انرژی خود را از خورشید تامین می‌کنند».کاهش هزینه انرژی خورشیدی، جایگاه آن را در امدادرسانی تقویت کرده‌استروزنبرگ-ینسن همچنین يادآور می‌شود که صفحه‌های خورشیدی مانند سوخت‌های فسیلی در معرض شوک‌های قیمتی نیستند، در حالی که رساندن سوخت فسیلی به مناطق بحران‌زده دشوار و پرهزینه است.او اضافه می‌کند تنها چند دهه پیش انرژی خورشیدی یک کالای لوکس به شمار می‌رفت، اما با تکامل فناوری، ذهنیت‌ها و قیمت‌ها تغییر کرده‌است. اکنون با گسترش تولید انبوه و پیشرفت فناوری، این فناوری بسیار مقرون‌به‌صرفه‌تر شده‌است.یوری بویکچکو، مدیرعامل موسسه غیرانتفاعی «امید برای اوکراین» مستقر در ایالات متحده که برای خانواده‌های ساکن مناطق جنگ‌زده اوکراین کیت‌های خورشیدی فراهم می‌کند، می‌گوید استفاده از این تجهیزات اکنون بسیار ساده‌تر شده‌است.بویکچکو می‌گوید: «ما مادربزرگ‌ها و پدربزرگ‌هایی حدود ۷۵ تا ۸۰ ساله داریم که این کیت‌ها را دریافت می‌کنند. موضوع فقط این است که آنها را وصل کنند و از آنها استفاده کنند، چیزی که به آن plug and play می‌گویند.»صفحه‌های خورشیدی اکنون به‌طور فزاینده‌ای رایج شده‌اند.در حومه کراچی، مرکز اقتصادی پاکستان، یک درمانگاه سل که توسط پزشکان بدون مرز اداره می‌شود از انرژی خورشیدی بهره می‌برد. در شهرستان رنک در سودان جنوبی، سازمان مهاجرت سازمان ملل سامانه‌های تصفیه آب با انرژی خورشیدی برای خانواده‌های آواره‌شده از جنگ در سودان همسایه نصب کرده‌است.پس از سیل‌های گسترده نپال در ماه اوت که ۱۴۵۵ نفر را کشت و ۵۲۸۵ نفر از جمله صدها تبعه خارجی را مفقود کرد، سازمان‌های محلی و بین‌المللی از جمله خیریه استرالیایی «سولاربادی» کیت‌های خورشیدی در میان مردم توزیع کردند.مشکلات مالی و بروکراسی همچنان مانع امدادرسانی در بلایا استمارک گیبسون از «پلتفرم جهانی اقدام» یا جی‌پی‌ای، که ترویج‌کننده دسترسی به انرژی ارزان، قابل‌اعتماد و پاک است، می‌گوید ادغام انرژی خورشیدی بدون دشواری نبوده‌است.به گفته او، سازمان‌های امدادی سال‌ها سامانه‌های آزموده‌شده‌ای داشته‌اند که اغلب شامل ژنراتورهای دیزل در قالب قراردادها و اجاره‌های بلندمدت بوده‌است. گذار به انرژی خورشیدی به معنای اعتماد به سامانه‌های تازه و ایجاد زنجیره‌های توزیع جدید است، آن هم گاه در محیط‌هایی پرخطر.ایمی جنکس، مسئول یک برنامه در جی‌پی‌ای، می‌گوید کاهش اخیر در کمک‌های مالی بین‌المللی بسیاری از رویه‌های جدید را که تازه در حال جا افتادن بود، تضعیف یا کاملا از بین برده‌است.او می‌گوید: «بخش زیادی از تخصص فنی بخش انسان‌دوستانه در حوزه انرژی حذف شده‌است. این موضوع اکنون بخش بزرگی از پیشرفت‌ها را به عقب برمی‌گرداند.»با وجود کاهش هزینه انرژی خورشیدی، این فناوری هنوز برای بسیاری گران است.بویکچکو از «امید برای اوکراین» می‌گوید تا پایان سال ۲۰۲۶ سازمان او بیش از ۳۲۰۰ کیت توزیع خواهد کرد.او می‌گوید: «اما رسیدن به این رقم دو سال وقت از ما گرفت، چون باید منابع مالی لازم را فراهم می‌کردیم. ما فهرست انتظار حدود ۲۰ هزار خانوار داریم و به‌سادگی نمی‌توانیم با این میزان تقاضا همراه شویم.»هرچند هیچ منبع انرژی بی‌نقص نیست، اما حرکت به سمت انرژی‌های تجدیدپذیر احتمالا وابستگی به سوخت‌های فسیلی آلاینده را کاهش خواهد داد.برای صابر که خانواده‌اش در میان بیش از یک میلیون پناهجوی اقلیت قومی و مذهبی روهینگیا از میانمار هستند و اکنون در بنگلادش زندگی می‌کنند، این کیت به معنای روشن ماندن چراغ‌ها است.او می‌گوید: «این کیت زندگی خانواده‌ام را بهتر کرده‌است.»