سازمان ملل اولین بیانیه افزایش سطح دریا را تصویب کرد و از حاکمیت کشورهای جزیره محافظت کرد

دور دوم ریاست جمهوری دونالد ترامپ یک کابوس برای همکاری جهانی در زمینه تغییرات آب و هوایی بوده است. ترامپ ایالات متحده را از توافقنامه آب و هوای پاریس خارج کرده است، به یک توافق جهانی در مورد مالیات کربن برای کشتی های باری حمله کرده و کشورها را تهدید کرده است که اگر بیش از حد در مورد آب و هوا صحبت کنند، تعرفه اعمال خواهند کرد.

این هفته یک استثنای قابل توجه به همراه داشت. رهبران جهان در مجمع عمومی سازمان ملل متحد روز پنجشنبه قطعنامه‌ای را به اتفاق آرا در مورد چگونگی مدیریت افزایش سطح آب‌ها تصویب کردند و ایالات متحده مانع از حرکت به جلو نشد. تصویب این توافق نشان‌دهنده یک پیروزی نادر برای چندجانبه‌گرایی است که با توجه به این واقعیت که توافق شامل اشاره‌ای به تغییرات اقلیمی و کمک‌های اقلیمی به کشورهای در حال توسعه است، بیشتر قابل توجه است.

فیلیپ دیویس، نخست وزیر باهاما، در مصاحبه ای با گریست گفت: این اعلامیه می تواند حرکت جدیدی در تلاش ها برای کمک به کشورهای جزیره ای کوچک ایجاد کند.

او گفت: "زمین ما کمتر از سه متر بالاتر از سطح دریا است، ما در حال حاضر شاهد بلعیده شدن زمین توسط آب هستیم و تلاش جهانی برای جلوگیری از ردپای کربن متوقف شده است." من فکر می‌کنم این اعلامیه شاید جریان اقدام را افزایش دهد.»

برای بسیاری از کشورهای کم ارتفاع، پیامدهای این توافق می تواند عمیق باشد. برخی از کشورهای جزیره ای، مانند تووالو و جزایر مارشال، در طول قرن آینده تقریبا با آبگرفتگی کامل مواجه خواهند شد زیرا افزایش دما باعث آب شدن یخ های جهان و یخچال های طبیعی می شود. هرگز مشخص نبود که چه بر سر آن کشورهای مستقل خواهد آمد. بر اساس این توافق، آن دولت ها به عنوان بازیگران سیاسی به حیات خود ادامه می دهند، حتی اگر خشکی آنها ناپدید شود.

آنها همچنین کنترل مرزهای دریایی قدیمی خود را حفظ خواهند کرد، امتداد دریا از خط ساحلی که یک کشور بر روی آن کنترل انحصاری برای ماهیگیری، توسعه انرژی و سایر فعالیت های نظامی و اقتصادی دارد.

نمایی هوایی از نواری از زمین بین اقیانوس آرام و مردابی در فونافوتی، تووالو. این کشور جزیره ای با 11000 نفر جمعیت با افزایش سطح آب دریاها با آبگرفتگی کامل مواجه است. عکس ماریو تاما / گتی ایماژ

این اعلامیه نتیجه کارزار اتحاد کشورهای جزیره کوچک، بلوک با نفوذ کشورهای جزیره ای کم ارتفاع است. احکام اخیر نهادهای حقوقی بین‌المللی به تداوم حقوق کشورها در مواجهه با افزایش سطح دریا کمک کرده است، اما رهبران جهان هرگز این احکام را تایید نکرده‌اند.

کمال آماکرانه، مدیر عامل مرکز جهانی تحرک آب و هوا و فرستاده آب و هوا در ترینیداد و توباگو، که به آغاز گفت‌وگوها برای بیانیه جهانی کمک کرد، گفت: «آنچه مدت‌ها به عنوان یک «فرض» قانونی تلقی می‌شد، اکنون تأیید شده است. وی خاطرنشان کرد که جهان موافقت کرده است که جزایر کوچک را "با اجماع" حفظ کند، در سالی که به سختی به اجماع رسید.

این سند حمایت های قوی را برای کشورهایی که در معرض خطر از دست دادن زمین قرار دارند، در نظر گرفته است. بر این باور است که کشورها «می‌توانند ... مناطق دریایی خود را در مواجهه با تغییرات فیزیکی ناشی از افزایش سطح دریا حفظ کنند»، اصلی که این سند آن را «فرض به نفع تداوم دولت» می‌نامد. این بازتاب حکم آب و هوایی مهم دیوان بین‌المللی دادگستری در سال گذشته است که اعلام کرد «هنگامی که یک کشور تأسیس شد، ناپدید شدن یکی از عناصر تشکیل‌دهنده آن لزوما به از دست دادن دولت آن منجر نمی‌شود» و تأیید کرد که قوانین بین‌الملل کشورها را ملزم به رعایت آن می‌کند.

مرزهای تعیین شده یکدیگر را حفظ کنید.

این بیانیه راه درازی برای کمک به تامین امنیت آینده کشورهای جزیره ای کوچک خواهد داشت. برای باهاما، حفاظت از قلمرو اقیانوسی بکر برای اقتصاد گردشگری آن ضروری است. دیویس گفت که حمایت های قانونی از کشورش و سایرین در برابر تلاش ها برای ادعای قلمرو اقیانوسی برای صنایعی مانند استخراج معادن در اعماق دریا محافظت می کند.

او گفت: "این نمی تواند برای همه رایگان باشد." "این نمی تواند باشد که قدرت درست است، و ممکن است آنچه وجود دارد را می گیرد."

این توافقنامه همچنین شامل زبانی قوی است که به رسمیت می‌شناسد کشورهای توسعه‌یافته و تولیدکنندگان تاریخی، تعهدی «فوری» برای ارائه «دسترسی گسترده» به بودجه‌های سازگاری برای کشورهای جزیره‌ای کوچک دارند. این پول می‌تواند دیوارهای دریایی بسازد یا جنگل‌های حرا را احیا کند تا از خطوط ساحلی در برابر افزایش آب محافظت کند، یا می‌تواند به جابجایی جمعیت‌ها از مناطق سیل‌خیز کمک کند.

فیلیپ دیویس نخست وزیر باهاما در مجمع عمومی سازمان ملل متحد در سپتامبر 2025 سخنرانی می کند. باهاما به دنبال محافظت از قلمرو اقیانوسی خود در برابر استثمار با ناپدید شدن سرزمینش است. عکس توسط Charly Triballeau / AFP از طریق Getty Images

این اعلامیه به تنهایی کاری برای افزایش پول در دسترس ایالت هایی مانند جزایر مارشال انجام نمی دهد. کشورهای ثروتمند در حال حاضر حدود 130 میلیارد دلار در سال به فقرا کمک بلاعوض و وام های کم بهره برای انرژی پاک و سازگاری می دهند که بسیار کمتر از سطحی است که کارشناسان معتقدند برای جلوگیری از اثرات فاجعه بار ضروری است. جهان در سال 2024 موافقت کرد که تا سال 2035 به 300 میلیارد دلار کمک سالانه برسد، اما برای ارزیابی پیشرفت به سمت این هدف خیلی زود است.

حتی در آن زمان، بیشتر این منابع مالی به شکل وام است که پرداخت آن برای بسیاری از ایالت‌های جزیره‌ای سخت است - باهاما میلیاردها دلار بدهی دارد که بیشتر آن ناشی از خسارات پس از طوفان دوریان در سال 2019 است.

با این حال، ذکر اقتباس برای کشورهای جزیره ای مورد استقبال قرار گرفت. زبان در مورد کمک های آب و هوایی در مذاکرات اخیر آب و هوای سازمان ملل بسیار مورد مناقشه قرار گرفته است، به طوری که کشورهای ثروتمند درخواست تریلیون ها را برای ساختن دیوارهای سیلابی و بالا بردن جزایر در حال غرق شدن رد کردند. ترامپ پا را فراتر گذاشته و تقریبا تمام تعهدات کمک های بین المللی را رد کرده، آژانس توسعه بین المللی ایالات متحده را برچیده و از ده ها معاهده خارج شده است. با این حال، نه وزارت امور خارجه و نه سایر کشورهای دارای گریز مالی، زبان اعلامیه افزایش سطح دریا را رد نکردند.

(وزارت امور خارجه به درخواست برای اظهار نظر توسط انتشار پاسخی نداد.)

برایس رودیک، استاد حقوق در دانشگاه نیویورک که همچنین به عنوان مشاور حقوقی اتحاد ایالات جزایر کوچک فعالیت می کند، گفت که دلیل همکاری ایالات متحده این است که حمایت های قانونی در برابر افزایش سطح دریا به نفع هر کشوری است. ایالات متحده و سایر کشورهای ثروتمند ممکن است زمین را تا افزایش سطح دریا از دست بدهند و در برخی کشورها تغییر مرزهای دریایی ممکن است کنترل حاکمیتی بر منابع طبیعی مانند نفت، مواد معدنی یا بادهای دریایی را به خطر بیندازد.

او گفت: «همه زمین را از دست خواهند داد و هیچکس نمی‌خواهد قلمرو اقیانوسی را از دست بدهد. من فکر می‌کنم به همین دلیل است که آنها با بیان این اظهارات نسبتا قوی خوب بودند... این به نفع همه است که بگویند، «ما نمی‌خواهیم دولت‌ها فقط ناپدید شوند.»

این داستان در ابتدا توسط Grist با عنوان تصویب اولین بیانیه سازمان ملل در مورد افزایش سطح دریا، محافظت از حاکمیت کشورهای جزیره در 24 سپتامبر 2026 منتشر شد.