سایه تحریمهای واشنگتن بر آسمان ایران؛ مسافران مسیر ترکیه از ۳۰ شهریور چه باید بکنند؟
صنعت هوانوردی ایران در پی اعمال دور تازهای از فشارهای بینالمللی و تحریمهای گسترده وزارت خزانهداری آمریکا، با موج جدیدی از انزوا و اختلال در خطوط پروازی بینالمللی روبهرو شده است.
در تازهترین تحول، شرکت هواپیمایی ماهان با ابلاغ بخشنامهای فوری به آژانسهای مسافرتی، از توقف پروازهای رفت و برگشت خود به مقاصد آنکارا و استانبول در ترکیه و همچنین مسقط در عمان خبر داد؛ تصمیمی که از همراهی کشورهای همسایه با مقررات تحریمی ایالات متحده حکایت دارد.این تحولات در پی اقدام اخیر واشنگتن در هشتم سپتامبر صورت میگیرد؛ جایی که دولت آمریکا در چارچوب سیاستی موسوم به «طرد اقتصادی»، ۳۶ نهاد و شخص را هدف قرار داد که در میان آنها نام ۲۷ شرکت هواپیمایی فعال در ناوگان هوایی ایران به چشم میخورد.بر اساس بیانیه وزارت خزانهداری آمریکا، شرکتهای هواپیمای ایر شیراز، آسا جت، آتا، گروه هواپیمایی اطلس، آوا، چابهار، اروان، فلای کیش، فلای پرشیا، ایران ایر تور، آسمان ایران، جیاسکای، کیش، کارون، لاد، مهر، نسیم، پارس اقیانوس کیش، قشم، رایمون، ساها، سپهران، سروش، تابان، توس، وارش و زاگرس تحریم شدهاند.بخش مهمی از این بسته تحریمی جدید، فرودگاهها و شرکتهای خدمات زمینی خارجی را هدف گرفته و ارائه سوخت و خدمات فنی به پروازهای ایرانی را زیر تیغ جریمههای ثانویه برده است.تقویم توقف پروازها؛ مسافران از چه زمانی اثرات تصمیم را حس میکنند؟بر اساس بخشنامه رسمی ماهان، آخرین پروازهای این ایرلاین به مقاصد استانبول و آنکارا در روز یکشنبه ۲۹ شهریور انجام میشود.از روز دوشنبه ۳۰ شهریور، تمامی خطوط پروازی این شرکت در مسیرهای رفت و برگشت متوقف خواهد شد. در حوزه مقاصد حاشیه خلیج فارس نیز خط پروازی تهران ـ مسقط از ۲۶ شهریور به حالت تعلیق درآمده است.عبارت «تا اطلاع ثانوی» در متن این دستورالعمل به این معناست که افق زمانی مشخصی برای بازگشت ماهان به آسمان ترکیه و عمان وجود ندارد و این موضوع برنامه سفرهای بینالمللی پایان تابستان را مستقیما تحت تأثیر قرار داده است.آیا کل کریدور هوایی ایران و ترکیه مسدود شده است؟بررسی وضعیت پروازی نشان میدهد که هرچند شرکتهای هوایی متعددی در فهرست تحریمی آمدهاند، با این حال تا کنون تنها شرکت هواپیمایی ماهان است که لغو پروازها را اعلام کرده است.سایر شرکتهای هواپیمایی ایرانی که فعلا امکان دریافت خدمات فرودگاهی را دارند، نظیر ایرانایر، آتا، قشمایر، ایرانایرتور، سپهران تا کنون لغو پروازها را اعلام نکردهاند هر چند شماری از پروازهای تهران استانبول لغو یا با تاخیر مواجه شده است.از سوی دیگر فروش بلیتهای شماری از شرکتهای هواپیمایی ترک، نظیر پگاسوس و ترکیش ایرلاینز در مسیرهای استانبول و آنکارا نیز در برخی وبسایتهای مرتبط ادامه دارد و اطلاعیه جدیدی در این خصوص اعلام نشده است.با این وجود خروج ظرفیت ناوگان پهنپیکر ماهان از این کریدورها میتواند موجب کاهش صندلیهای در دسترس و افزایش بهای بلیت شود.این در شرایطی است که گزارشهای غیررسمی حاکی از امتناع بیشتر شرکتهای فرودگاهی ترکیه از ارائه خدمات به ایرلاینهای ایرانی است. امری که میتواند لغو شمار زیادتری از پروازها را در پی داشته باشد.وضعیت بلیتهای رزروشده برای پس از ۳۰ شهریور چیست؟با توجه به اینکه تعلیق پروازها دوطرفه بوده و مسیرهای بازگشت به کشور را نیز در بر میگیرد، مسافرانی که تاریخ برگشت آنها بعد از ۳۰ شهریور تعیین شده است، با چالش بازگشت مواجه خواهند شد.اگرچه بخشنامه عمومی ماهان جزئیات مالی و اداری را تشریح نکرده، اما رویه معمول ایجاب میکند خریداران در سریعترین زمان ممکن از طریق دفاتر مسافرتی یا سامانه شرکت، گزینههای استرداد کامل وجه (بدون جریمه کنسلی) یا تغییر شرکت هواپیمایی حامل را پیگیری کنند.چرایی تصمیم آنکارا و ردپای تحریمهای ثانویه واشنگتندر بخشنامه اداری ماهان، دلیل این لغو ناگهانی صراحتا به «ابلاغیه مراجع هوانوردی ذیصلاح ترکیه» ارجاع داده شده و نامی از تحریمها به میان نیامده است.با این حال، ناظران اقتصادی و رسانهای تردیدی ندارند که این تصمیم نتیجه ملموس دور جدید تحریمهای هوانوردی آمریکاست.از آنجا که واشنگتن زنجیره لجستیک، سوخترسانی و خدمات فرودگاهی طرفهای همکار با ایرلاینهای ایرانی را تهدید کرده، شرکتهای ترکیهای و عمانی برای مصون ماندن از جرایم مالیاتی و بانکی، ناچار به عدم پذیرش هواپیماهای این شرکت شدهاند.پیش از این، دولت گرجستان نیز تمامی پروازهای ورودی شرکتهای ایرانی به خاک خود را از ۳۰ شهریور به دلیلی مشابه لغو کرده بود و بریتانیا نیز اعلام کرده که فرود هواپیماهای باری ایرانی را از ۲۹ سپتامبر متوقف خواهد کرد.بحران ناوگان؛ فرسودگی در سایه تندباد تحریم و تبعات جنگبحران تازه خطوط هوایی در شرایطی ابعاد بینالمللی خود را نشان میدهد که زیرساخت هوانوردی ایران سختترین برهه تاریخ معاصر خود را سپری میکند.یورونیوز فارسی را در ایکس دنبال کنیدعلاوه بر چالشهای مزمن تأمین قطعات یدکی، بستهشدنهای مکرر آسمان کشور و منازعات نظامی ماههای گذشته صدمات گستردهای به این صنعت وارد آورده است.بر پایه آمارهای رسمی اعلامشده از سوی مقامات ارشد ایران، در جریان تحولات نظامی اخیر ۲۷ فرودگاه کشور دچار آسیب شدهاند و نزدیک به ۱۰۰ فروند هواپیمای مسافربری متحمل خسارات فنی گوناگون گردیدهاند؛ خساراتی که در کنار ضرر مالی و هزینههای جاری سنگین، توان عملیاتی ناوگان را تا حد چشمگیری تنزل داده است.