سفر ماکرون به خلیج فارس پس از ناآرامی‌ها در فرانسه و تشدید بحران انرژی؛ آیا شرکای منطقه‌ای ناجی پاریس می‌شوند؟
امانوئل ماکرون، رئیس‌جمهور فرانسه روز دوشنبه سفر سه روزه خود به کویت، امارات عربی متحده، بحرین و قطر را با هدف «تضمین امنیت زنجیره تأمین انرژی» کشورش آغاز کرد.
با این حال، به نظر نمی‌رسد کشورهای امیر‌نشین حاشیه خلیج فارس که صادرات سوخت‌های فسیلی آن‌ها در پی اخلال در تنگه هرمز به‌شدت سقوط کرده، اهرم فشاری بیش از پاریس برای مهار تنش و درگیری میان ایالات متحده و ایران در دست داشته باشند.آقای ماکرون روز گذشته در سالن تشریفات فرودگاه ابوظبی مورد استقبال محمد بن زاید، رئیس امارات عربی متحده قرار گرفت و پس از آن، هر دو برای گفت‌وگو راهی کاخ ریاست‌جمهوری شدند.رئیس‌جمهوری فرانسه که پس از یک پایان‌هفته ناآرام و درگیری‌های خیابانی خشونت‌بار در کشورش، زیر ذره‌بین تحلیل‌گران بین‌المللی قرار گرفته، شامگاه یکشنبه اندکی پس از نطق تلویزیونی در باره تحولات اخیر، پاریس را به مقصد خلیج فارس ترک کردامانوئل ماکرون در این سخنرانی از پیش اعلام شده، احساس «خشم» و «شرمساری» خود را نسبت به ویرانی‌های ناشی از ناآرامی‌ها ابراز داشت.او در سفر دوره‌ای به خلیج فارس که قرار است تا روز چهارشنبه ادامه یابد، مذاکرات فشرده‌ای را در قالب دیدارهای پشت درهای بسته در کاخ‌های سلطنتی کویت، امارات، بحرین و قطر دنبال خواهد کرد.پاریس در پی تامین سوختاین سفر، شش ماه مانده به انتخابات ریاست‌جمهوری فرانسه بیشتر به یک تور خداحافظیِ منطقه‌ای شباهت دارد؛ با این حال آقای ماکرون در سخنرانی یکشنبه شب خود تلاش کرد آن را با تحولات جاری پیوند بزند.او در همین راستا تاکید کرد که سفرش به خلیج فارس با هدف «تضمین امنیت تامین انرژیِ» کشورش از سوی متحدان فرانسه صورت می‌گیرد.آقای ماکرون به افکار عمومی یادآور شد که ریشه جهش سرسام‌آور بهای سوخت، در خاورمیانه و در جنگی است که توسط ایالات متحده و اسرائیل آغاز شده است؛ نبردی که از ماه فوریه و در راستای تلاشی نافرجام برای سرنگون کردن حکومت ایران در پیش گرفته شد.رئیس‌جمهوری فرانسه در این خصوص تصریح کرد: «این مناقشه‌ای است که فرانسه نقشی در آن نداشته، اما اکنون تاوان پیامدهایش را پرداخت می‌کند»؛ هشداری که در آستانه فصل سرما و هم‌زمان با بحران تنگه هرمز و اخلال در عبور نفت‌کش‌ها، سایه سنگینی بر سر اروپا انداخته است.پاریس در این سفر در پی دستیابی به محموله‌های مازاد نفت خام و گازوئیل است. استفاده از ذخایر سوختی مستقر در عمان از جمله گزینه‌های در دست بررسی است که می‌تواند به تامین نیازهای مناطق فرادریایی فرانسه نظیر «مایوت» و «رئونیون» کمک کنند.مقامات فرانسوی همچنین برای دستیابی به توافق‌های احتمالی چشم به قطر دوخته‌اند. هیئت همراه ماکرون علاوه بر وزرای ارشد، شامل مدیران برجسته شرکت‌های تجاری از جمله پاتریک پویانه، مدیرعامل شرکت توتال‌انرژی است.چالش صادرات انرژی در خلیج فارسبا این وجود، کشورهای حوزه خلیج فارس خود نیز با چالش‌های سنگینی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. تشدید رویارویی میان واشنگتن و تهران، صادرات نفت و گاز این کشورها را به شدت مختل کرده و توانایی‌شان برای ارائه یک کمک فوری به اقتصاد فرانسه را به‌شدت محدود ساخته است.تلاش‌های دیپلماتیک نیز پیشرفت ملموسی نداشته است. قطر کماکان به نقش میانجی‌گری خود ادامه می‌دهد اما مذاکرات در بن‌بست مانده است. در همین حال، ایران حملات خود به نفت‌کش‌های کوچک‌تر در آب‌های خلیج فارس را تشدید کرده و نیروی دریایی آمریکا را وادار ساخته تا اسکورت‌های دریایی بسیار پرهزینه‌ای را برای آن‌ها فراهم کند.به نوشته روزنامه لوموند، ایران در صدد است تا در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای ۳ نوامبر در آمریکا فشارها بر واشنگتن را به اوج برساند؛ با این حال، این نگرانی همچنان در تهران وجود دارد که کاخ سفید ممکن است پس از برگزاری انتخابات، عملیات‌های نظامی گسترده‌تری را از سر بگیرد.مقامات ایرانی همچنین اعتراضات خیابانی در فرانسه را با دقت زیر نظر دارند؛ چرا که پیامدهای سیاسی و اجتماعی ناشی از گرانی سوخت در اروپا، به بُعد دیگری از این تقابل ژئوپلیتیک بدل شده است.پیامدهای اقتصادی این بحران برای کشورهای امیر‌نشین خلیج فارس بالقوه فاجعه‌بار است. بر اساس پیش‌بینی‌های صندوق بین‌المللی پول، انتظار می‌رود اقتصاد قطر انقباضی ۱۵٫۶ درصدی و اقتصاد عربستان سعودی افتی ۳٫۳ درصدی را تجربه کنند.انرژی، دفاع و وابستگی به واشنگتناین بحران فراتر از کاهش کوتاه‌مدت درآمدهای نفتی است و کل مدل اقتصادی کشورهای خلیج فارس را که بر پایه ثبات منطقه‌ای، جذب سرمایه‌گذاری خارجی و تجارت امن دریایی بنا شده، تهدید می‌کند.در چنین بستری، ماکرون به دنبال همکاری‌های بلندمدت‌تر از جمله سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های جایگزین برای ترانزیت انرژی است که بتواند از وابستگی به تنگه هرمز بکاهد.همکاری‌های دفاعی بخش مهم دیگری از مذاکرات است چرا که کشورهای خلیج فارس در برابر وخامت اوضاع امنیتی، خواستار تجهیز به سامانه‌های پدافند هوایی پیشرفته‌تری هستند.این سفر همچنین پرده از یک معمای راهبردی مشترک برمی‌دارد: فرانسه و شرکای منطقه‌ای‌اش هر دو به‌شدت به ساختار امنیتی مبتنی بر چتر حمایتی آمریکا وابسته‌اند؛ اهرمی که به نظر می‌رسد قابلیت اتکا و اعتبار آن بیش از هر زمان دیگری در هاله‌ای از ابهام فرو رفته است.بدین ترتیب، ابتکار دیپلماتیک ماکرون نشان‌دهنده اضطرار بحران انرژی اروپا از یک سو و محدودیت ملموس توان شرکای منطقه‌ای برای حل بحرانی است که موتور محرکه اصلی آن، رویارویی مستقیم میان تهران و واشنگتن است.یورونیوز فارسی را در ایکس دنبال کنید