سوریه در کنار عربستان علیه حوثی‌ها؛ دمشق وارد معادله جنگ یمن می‌شود؟
درگیری‌ها میان نیروهای مورد حمایت عربستان سعودی و جنبش انصارالله یمن (حوثی‌ها) در حالی بار دیگر شدت گرفته و حملات موشکی این گروه به خاک عربستان افزایش یافته است که گزارش‌ها از نزدیک شدن دمشق به مشارکت نظامی در کنار ریاض حکایت دارد.
چنین تحولی می‌تواند نقطه عطفی در سیاست خارجی و امنیتی دولت جدید سوریه به ریاست احمد الشرع باشد.بر اساس گزارش آسوشیتدپرس، سوریه در حال آماده‌سازی مقدمات اعزام حدود ۶۰۰ نیروی ویژه به عربستان سعودی است. این نیروها قرار است در مرحله نخست در مناطق نزدیک به مرز عربستان و یمن مستقر شوند و احتمالا در حمایت از عملیات این کشور علیه حوثی‌ها نقش ایفا کنند. هم‌زمان، گزارش الجزیره از اعزام مستشاران و نیروهای نظامی سوری به عربستان برای آموزش و انتقال تجربه به نیروهای سعودی و یمنی حکایت دارد.با این حال، هنوز درباره ماهیت دقیق این همکاری، میزان مشارکت مستقیم نیروهای سوری در عملیات نظامی و احتمال اعزام آنها به داخل خاک یمن ابهام‌هایی وجود دارد. مقام‌های سوری از یک سو اعزام نیرو به یمن را رد کرده‌اند و از سوی دیگر، حضور نظامیان این کشور در عربستان را در چارچوب آموزش، مشاوره و تبادل تجربه نظامی تائید کرده‌اند.اعزام ۶۰۰ نیروی ویژه؛ نظامیان سوریه در کنار مرز یمنآسوشیتدپرس به نقل از سه مقام آگاه از مذاکرات گزارش داده است که سوریه قصد دارد هفته آینده حدود ۶۰۰ نیروی ویژه را به عربستان اعزام کند. به گفته یکی از مقام‌های سوری، ریاض تاکید کرده است نیروهای اعزامی باید شهروندان سوری باشند، نه نیروهای خارجی‌ای که در جریان جنگ داخلی سوریه به گروه‌های مسلح پیوسته بودند.در همین چارچوب، هیاتی نظامی به ریاست خالد خطاب، فرمانده لشکر ۸۲ سوریه، اخیرا سفری دو هفته‌ای به عربستان داشته است. همچنین، به گفته یکی دیگر از مقام‌های سوری، ۳۶ افسر و مقام نظامی این کشور از مرکز فرماندهی و عملیات مشترک در جده بازدید کرده‌اند. مقام‌های سعودی و یمنی در این مرکز حضور دارند و اطلاعاتی درباره خطوط مقدم درگیری و مناطق عملیاتی در اختیار هیات سوری قرار داده‌اند.یک مقام منطقه‌ای نیز به آسوشیتدپرس گفته است که شمار محدودی از مستشاران نظامی سوری پیش‌تر وارد عربستان شده‌اند و در حال کمک به آموزش نیروهای یمنی مستقر در داخل خاک این کشور هستند.این اطلاعات را باید در کنار گزارش‌های پیشین رویترز قرار داد که از اعزام ده‌ها نیروی نظامی سوری به عربستان برای ارائه مشاوره و آموزش خبر داده بود. بر اساس آن گزارش‌ها، ماموریت این نیروها ممکن است فراتر از آموزش صرف باشد، اما منابع رویترز مشارکت مستقیم آنها در عملیات رزمی را تائید نکرده بودند.به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندیددمشق چه چیزی را تائید و چه چیزی را رد می‌کند؟موضع رسمی دولت سوریه درباره این تحولات همچنان با احتیاط همراه است. مقام‌های دمشق گزارش‌های مربوط به اعزام نیرو به یمن را رد کرده‌اند اما اصل همکاری نظامی با عربستان را تائید می‌کنند.یک مقام دیپلماتیک سوریه در گفتگو با خبرگزاری رسمی سانا اعلام کرده است که گزارش‌های مربوط به اعزام نیروهای سوری به یمن صحت ندارد و همکاری نظامی دو کشور بر آموزش، افزایش توانمندی‌های نظامی، مشاوره و تبادل تجربیات متمرکز است.با این حال، یک مقام دولتی سوریه به الجزیره گفته است که سربازان این کشور در قالب برنامه‌های «آموزش، تبادل تخصص و مشاوره نظامی» به عربستان اعزام شده‌اند. این موضع نشان می‌دهد که بخشی از اختلاف ظاهری میان گزارش‌های رسانه‌ای و اظهارات رسمی ممکن است به تفاوت میان حضور نیروهای سوری در عربستان و مشارکت مستقیم آنها در جنگ داخل یمن مربوط باشد.نانار حواش، تحلیلگر مسائل سوریه، به الجزیره گفته است که گزارش‌ها و تکذیب‌ها لزوما یکدیگر را نقض نمی‌کنند چرا که آموزش نیروهای یمنی در داخل عربستان با اعزام سربازان سوری برای جنگیدن در خاک یمن دو موضوع متفاوت است. به گفته او، دمشق دلایل متعددی برای پرهیز از اعلام رسمی مشارکت مستقیم در جنگ دارد. از جمله این دلایل می‌توان به جلوگیری از اقدام‌های تلافی‌جویانه و اطمینان دادن به افکار عمومی سوریه یاد کرد. دمشق به این ترتیب تلاش می‌کند در داخل نشان دهد که اولویت دولت همچنان بازسازی و تثبیت اوضاع داخلی است.تشدید فشار حوثی‌ها و نگرانی امنیتی ریاضعربستان سعودی از زمان تسلط حوثی‌ها بر صنعا در سپتامبر ۲۰۱۴، یکی از بازیگران اصلی بحران یمن بوده است. ریاض از مارس ۲۰۱۵ رهبری ائتلاف نظامی عربی در حمایت از دولت به‌رسمیت‌شناخته‌شده یمن را برعهده داشته و از نیروهای مخالف حوثی‌ها پشتیبانی مالی، تسلیحاتی و هوایی کرده است.درگیری‌ها میان نیروهای دولتی مورد حمایت عربستان و حوثی‌ها طی ماه‌های اخیر شدت گرفته و حملات مستقیم این گروه به شهرهای سعودی، نگرانی‌های امنیتی ریاض را افزایش داده است. این حملات در بستر تنش‌های گسترده‌تر منطقه‌ای و جنگی که از ۲۸ فوریه با حملات آمریکا و اسرائیل به ایران آغاز شد، ابعاد تازه‌ای پیدا کرده است.حوثی‌ها که از حمایت ایران برخوردارند، با حملات موشکی و پهپادی، عربستان را نیز به یکی از جبهه‌های درگیری منطقه‌ای تبدیل کرده‌اند. در چنین شرایطی، ریاض به دنبال تقویت توان دفاعی و عملیاتی خود و جلب حمایت نظامی شرکای منطقه‌ای است.آسوشیتدپرس یادآور شده است که عربستان با وجود برخورداری از جنگنده‌های پیشرفته و سامانه‌های دفاع موشکی ساخت آمریکا، در دورهای پیشین درگیری نتوانسته است حوثی‌ها را شکست دهد. همچنین، متحدان دیگر ریاض تمایل چندانی به اعزام نیروی زمینی برای ورود به جنگ نداشته‌اند. این موضوع اهمیت احتمالی مشارکت سوریه را برای عربستان افزایش می‌دهد.توافق دفاعی مکه؛ زمینه‌ساز نزدیک‌تر شدن دمشق و ریاضهمکاری نظامی سوریه و عربستان تنها به بحران یمن محدود نمی‌شود و در چارچوب تلاش ریاض برای ایجاد یک سازوکار امنیتی منطقه‌ای قابل بررسی است.عربستان، ترکیه و پاکستان در ماه اوت توافق دفاع مشترک مکه را امضا کردند. براساس این توافق حمله به یکی از سه کشور می‌تواند به‌عنوان حمله به هر سه تلقی شود و طرف‌ها متعهد به گسترش همکاری‌های نظامی و دفاعی شده‌اند.مقام‌های سوری پیش‌تر از بررسی امکان پیوستن دمشق به این توافق خبر داده بودند. آسوشیتدپرس به نقل از دو مقام سوری گزارش داده است که تصمیم برای پیوستن سوریه به این پیمان گرفته شده، اما هنوز به‌طور رسمی اعلام نشده است. در مقابل، یک مقام منطقه‌ای گفته است مذاکرات همچنان ادامه دارد. بنابراین، وضعیت نهایی مشارکت سوریه در این چارچوب دفاعی هنوز روشن نیست.در نگاه ریاض، پیوستن سوریه می‌تواند ظرفیت نظامی بیشتری به این همکاری منطقه‌ای اضافه کند. الجزیره نیز به نقل از تحلیلگران نوشته است که نیروهای سوری پس از سال‌ها جنگ داخلی، تجربه میدانی قابل‌توجهی به دست آورده‌اند و برخی از آنها در زمینه جنگ پهپادی نیز تخصص دارند؛ قابلیتی که می‌تواند در مقابله با تاکتیک‌های نظامی حوثی‌ها مورد استفاده قرار گیرد.با این حال، ورود سوریه به چنین پیمانی ممکن است پرسش‌های تازه‌ای درباره دامنه تعهدات امنیتی آن ایجاد کند. یکی از نگرانی‌هایی که در گزارش آسوشیتدپرس مطرح شده، احتمال درخواست دمشق برای دریافت حمایت متحدان جدیدش در برابر اسرائیل است؛ به‌ویژه پس از آنکه نیروهای اسرائیلی پس از سقوط حکومت بشار اسد در دسامبر ۲۰۲۴، کنترل منطقه حائل تحت نظارت سازمان ملل در جنوب سوریه را به دست گرفتند.کمک مالی عربستان و محاسبات دولت جدید سوریهنزدیکی نظامی دمشق و ریاض در شرایطی صورت می‌گیرد که عربستان نقش مهمی در بازگشت سوریه به مناسبات منطقه‌ای و حمایت از روند بازسازی این کشور ایفا کرده است.در جریان سفر احمد الشرع به ریاض در هفته گذشته، دو کشور توافق همکاری نظامی امضا کردند هرچند جزئیات آن منتشر نشده است. همچنین عربستان وعده داد بیش از ۴۰۰ میلیون دلار وام برای بازسازی زیرساخت‌ها، خانه‌ها و بخش‌های آسیب‌دیده سوریه اختصاص دهد. الجزیره رقم این کمک‌ها را ۴۰۳ میلیون دلار اعلام کرده است.این حمایت مالی برای دولت سوریه که پس از ۱۳ سال جنگ داخلی با خرابی گسترده زیرساخت‌ها و مشکلات اقتصادی روبرو است، اهمیت زیادی دارد. از سوی دیگر ریاض نیز با گسترش روابط با دمشق می‌تواند شریک تازه‌ای را به شبکه همکاری‌های امنیتی خود اضافه کند.سامع عقیل، مشاور ارشد برنامه در وب‌سایت «سوریه ریپورت» به الجزیره گفته است که همکاری با عربستان به دمشق امکان می‌دهد نشان دهد سوریه تنها کشوری نیست که از دیگران درخواست حمایت می‌کند بلکه خود نیز آماده است با وجود محدودیت منابع و توانمندی‌هایش به شرکای منطقه‌ای کمک کند.به این ترتیب، همکاری نظامی با عربستان برای دولت الشرع می‌تواند فراتر از یک ماموریت محدود آموزشی باشد و به ابزاری برای تثبیت جایگاه منطقه‌ای سوریه تبدیل شود.تجربه نظامی سوریه؛ فرصت یا هزینه‌ای تازه؟سوریه پس از سقوط حکومت بشار اسد، تلاش کرده است از ورود به درگیری‌های جدید منطقه‌ای خودداری کند و اولویت را به بازسازی کشور و تثبیت ساختارهای امنیتی داخلی بدهد. این رویکرد پیش‌تر در واکنش دمشق به پیشنهادهای دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا برای مداخله نظامی علیه حزب‌الله لبنان نیز بازتاب داشت زیرا دولت سوریه از پذیرش آن خودداری کرد.اما همکاری با عربستان ممکن است نشان‌دهنده تغییر تدریجی این رویکرد باشد. راب گایست پینفولد، مدرس مطالعات امنیتی در کینگز کالج لندن به الجزیره گفته است که نیروهای سوری از تجربه رزمی و انسجام عملیاتی برخوردارند و این ویژگی‌ها می‌تواند مزیت تاکتیکی برای عربستان ایجاد کند. او همچنین این همکاری را بخشی از رویکرد سنتی ریاض در مسائل امنیتی می‌داند که بر اتکا به شرکای منطقه‌ای و روابط دیپلماتیک برای تامین نیازهای نظامی استوار است.با این حال، مشارکت در جنگ علیه حوثی‌ها برای دمشق بدون هزینه نخواهد بود. آسوشیتدپرس هشدار داده است که حضور نیروهای سوری در این درگیری می‌تواند آنها را در معرض حملات گروه‌های مسلح هم‌پیمان حوثی‌ها در عراق قرار دهد. الجزیره نیز به نقل از تحلیلگران تاکید کرده است که تقابل با متحدان ایران، حتی اگر در فاصله‌ای دور از مرزهای سوریه صورت گیرد، می‌تواند پیامدهای تلافی‌جویانه داشته باشد.از سوی دیگر، کشته شدن نیروهای سوری در جبهه‌ای خارج از کشور ممکن است برای جامعه‌ای که پس از سال‌ها جنگ انتظار بازسازی و بازگشت به ثبات را دارد، دشوار و بحث‌برانگیز باشد.دمشق بر سر دوراهی بازسازی داخلی و نقش‌آفرینی منطقه‌ایتحولات اخیر نشان می‌دهد که رابطه سوریه و عربستان وارد مرحله‌ای فراتر از همکاری سیاسی و اقتصادی شده است. ریاض در شرایط افزایش فشار نظامی حوثی‌ها به دنبال استفاده از تجربه نیروهای سوری است و دمشق نیز می‌کوشد با ارائه خدمات نظامی و امنیتی، جایگاه خود را در نظم منطقه‌ای پس از سقوط بشار اسد تقویت کند.با این حال، هنوز نمی‌توان از ورود قطعی سوریه به جنگ یمن سخن گفت. در نهایت هم مساله اصلی برای دولت احمد الشرع ایجاد توازن میان دو هدف بهره‌گیری از حمایت مالی و امنیتی عربستان برای بازسازی سوریه و پرهیز از گرفتار شدن در منازعات منطقه‌ای تازه است.مشارکت محدود در آموزش و مشاوره نظامی ممکن است به دمشق امکان دهد بدون ورود مستقیم به جنگ، روابط خود با ریاض را تقویت کند اما هرگونه گسترش این همکاری به عملیات رزمی می‌تواند هزینه‌های امنیتی و سیاسی قابل‌توجهی برای دولت جدید سوریه به همراه داشته باشد.