شاهزاده رضا پهلوی: آماده‌ام جایزه آزادی را به مردم ایران تقدیم کنم
بنیاد فریدریش ناومان جایزه آزادی سال ۲۰۲۶ را به مردم ایران اهدا کرد. رضا پهلوی این جایزه را در مراسمی در فرانکفورت به صورت امانی دریافت کرد. انتخاب او به عنوان دریافت‌کننده جایزه با واکنش‌های متفاوتی روبرو شده است.
بنیاد فریدریش ناومان آلمان روز شنبه (۱۶ آبان) در مراسمی در کلیسای تاریخی پاول در شهر فرانکفورت، جایزه آزادی سال ۲۰۲۶ را به مردم ایران اهدا کرد. شاهزاده رضا پهلوی این جایزه را به نمایندگی از مردم ایران و به صورت امانی دریافت کرد.
این بنیاد که به حزب دموکرات‌های آزاد آلمان (FDP) نزدیک است، اعلام کرده که هدف از اعطای جایزه، قدردانی از شهروندانی است که با وجود سرکوب گسترده جمهوری اسلامی، برای آزادی، حقوق بشر و برقراری نظامی دموکراتیک در ایران تلاش می‌کنند.
اشتفن زبیش، رئیس هیئت‌مدیره بنیاد فریدریش ناومان، در مراسم اهدای جایزه تاکید کرد که این نشان افتخار به یک فرد، حزب یا گروه سیاسی تعلق ندارد، بلکه به مردم ایران اهدا شده است.
او با اشاره به معترضان کشته‌شده، زندانیان سیاسی و افرادی که به دلیل فعالیت‌های مدنی ناچار به ترک ایران شده‌اند، گفت که این جایزه برای قدردانی از مقاومت شهروندان در برابر سرکوب حکومتی در نظر گرفته شده است.
شاهزاده رضا پهلوی در سخنرانی خود گفت: «دو روز دیگر، آلمان شب فروریختن دیوار برلین را به یاد خواهد آورد. ۳۷ سال پیش، دیواری که دائمی به نظر می‌رسید، به دست مردم عادی گشوده شد؛ مردمی که تصمیم گرفتند دیگر نترسند. هیچ‌کس در این سالن در سال ۱۹۸۸ جرئت نمی‌کرد چنین چیزی را پیش‌بینی کند. دیکتاتوری‌ها این‌گونه پایان می‌یابند: آهسته و سپس ناگهان. آن روز برای ایران در راه است.»
او همچنین افزود: «دیکتاتوری‌ها ابتدا به‌کندی و سپس یک‌باره به پایان می‌رسند؛ این روز برای ایران در حال فرارسیدن است. وقتی این روز فرا برسد، من آماده‌ام این جایزه را به مردم ایران تقدیم کنم. تا آن روز، با دقت از این جایزه نگهداری می‌کنم و با آن همان‌گونه رفتار می‌کنم که با خاطره هزاران قهرمانی که جان باختند تا دیگران بتوانند آزادانه زندگی کنند.»
نیلز کوسلر، شهردار فرانکفورت، نیز در این مراسم تاکید کرد که جایزه آزادی به یاد معترضانی اهدا می‌شود که در جریان اعتراضات ایران کشته شده‌اند و همچنین به زندانیانی تعلق دارد که همچنان با شکنجه و خطر اعدام روبرو هستند.
در مراسم اهدای جایزه، شماری از دادخواهان ایرانی و بازماندگان سرکوب جمهوری اسلامی نیز رضا پهلوی را روی صحنه همراهی کردند.
بنیاد فریدریش ناومان پیشتر اعلام کرده بود که رضا پهلوی این جایزه را تا زمانی به صورت امانی نگهداری خواهد کرد که امکان واگذاری آن به نمایندگان منتخب مردم ایران در یک نظام آزاد و دموکراتیک فراهم شود.
اگرچه اعطای جایزه آزادی به مردم ایران با استقبال گروه‌هایی از مخالفان جمهوری اسلامی همراه شده، انتخاب رضا پهلوی برای دریافت آن با انتقاد برخی دیگر از فعالان و سازمان‌های ایرانی و آلمانی روبرو شده است.
پیشتر، "۷۱ چهره از عرصه‌های سیاست، حقوق و جامعه، از جمله سیاستمداران، حقوقدانان و فعالان فرهنگی آلمان"، در نامه‌ای سرگشاده به رؤسای بنیاد فریدریش ناومان، خواستار تجدیدنظر در تصمیم این بنیاد برای اعطای "جایزه آزادی مردم ایران" به رضا پهلوی شده بودند.
بنیاد فریدریش ناومان در توضیح تصمیم خود اعلام کرده بود که رضا پهلوی را به دلیل جایگاه شناخته‌شده او در میان مخالفان جمهوری اسلامی و فعالیت‌هایش برای گذار به دموکراسی انتخاب کرده است.
انجمن دفاع از مردمان در معرض تهدید در آلمان نیز پیشتر با استقبال از اهدای جایزه به مردم ایران، از تصمیم بنیاد برای سپردن آن به شاهزاده رضا پهلوی انتقاد کرده بود. در مقابل، حامیان پهلوی این اقدام را "به رسمیت شناختن نقش او در تلاش‌های مخالفان جمهوری اسلامی برای تغییر حکومت" می‌دانند.
همزمان با برگزاری مراسم، گروهی از ایرانیان در حمایت از رضا پهلوی در مرکز فرانکفورت تجمع کردند. تجمع‌های دیگری نیز در مخالفت با انتخاب او برگزار شد.
به گفته پلیس، در حال حاضر حدود ۹ هزار معترض در اوست‌پارک فرانکفورت (Ostpark) جمع شده‌اند. بخش عمده‌ای از افرادی هم که از میدان رومربرگ به سمت آنجا در حرکت بودند، اکنون رسیده‌اند؛ طبق اعلام پلیس، این گروه نیز شامل حدود ۹ هزار نفر دیگر می‌شود. بنابراین تا لحظه تنظیم این خبردر مجموع به زودی انتظار می‌رود ۱۸ هزار نفر در گردهمایی اوست‌پارک حضور داشته باشند.
جایزه آزادی بنیاد فریدریش ناومان از سال ۲۰۰۶ هر دو سال یک بار به افراد یا نهادهایی اهدا می‌شود که در گسترش آزادی‌های فردی، تقویت جامعه مدنی و دفاع از ارزش‌های دموکراتیک نقش داشته‌اند.
از دریافت‌کنندگان پیشین این جایزه می‌توان به یواخیم گاوک، رئیس‌جمهوری پیشین آلمان، ماریو بارگاس یوسا، نویسنده برنده جایزه نوبل ادبیات و ولادیمیر کارا مورزا، فعال مخالف حکومت روسیه، اشاره کرد.
مراسم امسال در کلیسای پاول فرانکفورت برگزار شد که جایگاه ویژه‌ای در تاریخ دموکراسی آلمان دارد. این ساختمان در سال ۱۸۴۸ میزبان نخستین مجلس ملی منتخب آلمان بود و همچنان یکی از نمادهای تلاش برای استقرار دموکراسی و حقوق شهروندی در این کشور به شمار می‌رود.
بنیاد فریدریش ناومان تاکید کرده است که انتخاب مردم ایران برای دریافت جایزه امسال، علاوه بر قدردانی از مبارزات آنها، پیامی به جامعه بین‌المللی درباره ضرورت حمایت از حقوق بشر و آزادی‌های اساسی در ایران است.