شکایت از نتانیاهو؛ آیا او پیش از ۷ اکتبر از خطر حمله آگاه بود؟
رئیس پیشین سازمان امنیت داخلی اسرائیل می‌گوید نتانیاهو "به هشدارهای پیش از حمله ۷ اکتبر توجهی نکرده است". رونن بار در شکایت خود به هشدارهای امنیتی متعدد ماههای پیش از حمله تاکید کرده است.
رونن بار، رئیس پیشین سازمان امنیت داخلی اسرائیل (شین‌بت)، از بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر این کشور، به اتهام افترا شکایت کرده و خواستار دریافت سه میلیون شکل، معادل حدود ۹۷۰ هزار دلار، غرامت شده است. این شکایت که روز چهارشنبه، ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶ ثبت شد، در واکنش به اظهارات نتانیاهو درباره عملکرد رونن بار در ساعات منتهی به حمله حماس به اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ مطرح شده است.
به گزارش تایمز اسرائیل، بار در دادخواست خود نوشته است که اطلاعات مربوط به تحولات نوار غزه در ساعات پیش از حمله، از طریق مجاری رسمی به دبیرخانه نظامی نخست‌وزیر منتقل شده بود. او همچنین مجموعه‌ای از هشدارها، ارزیابی‌های امنیتی و پیشنهادهای عملیاتی ماههای پیش از حمله را شرح داده که به گفته او، به نتانیاهو ارائه شده بودند.
حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳، حمله حماس و دیگر گروه‌های مسلح فلسطینی به جنوب اسرائیل بود که به کشته‌شدن حدود ۱۲۰۰ نفر و گروگان‌گیری ۲۵۱ نفر انجامید و در پی آن، اسرائیل عملیات نظامی گسترده‌ای را در نوار غزه آغاز کرد. اختلاف بر سر مسئولیت این حمله و نحوه برخورد مقام‌های سیاسی و امنیتی اسرائیل با هشدارهای پیشین، از محورهای اصلی شکایت بار است.
بار در دادخواست خود نوشته است که مقام‌های "شین‌بت" از ساعت ۲۳ روز ۶ اکتبر ۲۰۲۳، تحولات نوار غزه را با همتایان خود در ارتش اسرائیل در میان گذاشته‌اند. به گفته او، ساعت ۲ بامداد، رئیس بخش عملیات شین‌بت تصمیم گرفت یگان ضدتروریسم "تکیلا" را برای مقابله با احتمال حمله‌ای محدود به حالت آماده‌باش درآورد در حالی که حمله‌ای که چند ساعت بعد آغاز شد، ابعادی بسیار گسترده‌تر داشت.
بر اساس روایت بار، شین‌بت ساعت ۳:۰۳ بامداد هشدار الکترونیکی درباره نشانه‌های احتمالی حمله حماس ارسال کرد؛ بار پذیرفته است که سطح هشدار باید بالاتر می‌بود.
اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله به گفته او، گزارش‌های شین‌بت در طول شب به افسر اطلاعاتی دبیرخانه نظامی نخست‌وزیر منتقل شد، اما آوی گیل، دبیر نظامی نخست‌وزیر، از آن‌ها مطلع نشد. بار می‌گوید رئیس دفترش ساعت ۶:۱۵ صبح با گیل تماس گرفت، اما حمله حماس در جریان تماس بعدی گیل با دفتر رئیس ستاد ارتش آغاز شد؛ او تأکید می‌کند که دراین زمام دبیرخانه نظامی، مجرای رسمی ارتباط با نتانیاهو بوده است و نخست‌وزیر برخلاف پیشینیان خود، شماره تلفن شخصی‌اش را در اختیار او نگذاشته بود.
بار می‌گوید ماه‌ها پیش از حمله ۷ اکتبر، درباره افزایش خطر جنگ با حماس هشدار داده بود و اختلاف‌های داخلی اسرائیل بر سر اصلاحات قضایی را عاملی در تشدید این خطر می‌دانست. او مدعی است در ۷ مارس ۲۰۲۳ به نتانیاهو هشدار داد که حماس این شکاف‌ها را نشانه ضعف اسرائیل تلقی می‌کند و در ۲۲ مارس نیز از سه برابر شدن هشدارهای مربوط به حملات تروریستی نسبت به سال قبل خبر داد. بار می‌گوید در نشست کاری ۲۲ مارس به نتانیاهو هشدار داده بود که هشدارهای مربوط به حملات تروریستی نسبت به سال قبل سه برابر شده‌اند و حماس عملاً به "شاخه نظامی ایران" تبدیل شده است.
بار که معتقد بود هشدارهایش جدی گرفته نمی‌شوند، موضوع را با یوآو گالانت، وزیر دفاع وقت، در میان گذاشت. گالانت در ۲۵ مارس خواستار توقف اصلاحات قضایی شد و درباره پیامدهای امنیتی آن هشدار داد. نتانیاهو روز بعد او را برکنار کرد، اما پس از اعتراض‌های گسترده از تصمیم خود عقب نشست. نتانیاهو در ۱۳ آوریل نیز هشدارها درباره افزایش خطر جنگ را "اغراق‌آمیز" خواند.
بار می‌گوید در نشست کابینه امنیتی اسرائیل در ۹ ژوئیه ۲۰۲۳ هشدار داده بود که حماس از زمان درگیری مه ۲۰۲۱ جسورتر شده و اختلاف‌های داخلی اسرائیل را نشانه ضعف این کشور می‌داند. او در تماس با نتانیاهو در ۲۳ ژوئیه نیز درباره خطر جنگ هشدار داد.
به گفته بار، او در ارزیابی‌های امنیتی ۲۶ ژوئیه و ۲۰ اوت، پیشنهادهایی برای هدف قرار دادن افراد مشخص و اقدام تهاجمی علیه حماس ارائه کرده است. بار در نشست ۲۱ اوت از افزایش فعالیت حماس در هدایت حملات از نوار غزه خبر داد.
بار اظهار داشت در سپتامبر ۲۰۲۳ نیز درباره خطر تشدید درگیری با حماس هشدار داده بوده است؛ به گفته او، نتانیاهو در آن زمان بر حفظ آرامش در تعطیلات مذهبی یهودیان تأکید داشته است. شین‌بت نیز در ۲۱ سپتامبر پیشنهاد اقدام پیش‌دستانه علیه حماس را ارائه کرد، اما اجرای عملیات به پس از تعطیلات موکول شد. بار همچنین می‌گوید در اول اکتبر، درباره افزایش احتمال حملات گروه‌های مسلح هشدار داده و پیشنهاد "ترور هدفمند رهبران ارشد" آن‌ها را مطرح کرده است. نتانیاهو با پیشبرد طرح‌ها موافقت کرده، اما اقدامی برای اجرای آن‌ها انجام نداده است.
هم‌زمان با این موارد، مذاکرات آمریکا، عربستان سعودی و اسرائیل برای عادی‌سازی روابط ادامه داشت؛ به گزارش تایمز اسرائیل، اسناد داخلی حماس نشان می‌دهد که جلوگیری از این توافق از انگیزه‌های حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ بود. بر اساس این اسناد، یحیی سنوار، رهبر وقت حماس در غزه، این روند را تهدیدی برای مسئله فلسطین می‌دانست و خواستار اقدامی برای مختل کردن آن شده بود.
نتانیاهو در ۲۸ سپتامبر، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، رسانه‌های چپ‌گرا را به راه‌اندازی کارزاری "شرورانه و فریبکارانه" متهم کرد که به گفته او، هدفش نسبت دادن "شکست‌ها و جرائم" بار در آستانه حمله ۷ اکتبر به نخست‌وزیر بود.
او مدعی شد که رونن بار در ساعات اولیه آن روز با هرتسی هالوی، رئیس وقت ستاد ارتش و آهارون حلیوا، رئیس وقت اطلاعات نظامی، گفت‌وگو کرده و درباره نشانه‌های هشدار بحث کرده بود، اما تصمیم گرفت نخست‌وزیر را مطلع نکند.
نتانیاهو همچنین بار را متهم کرده است که نیروهای امنیتی محلی و ارتش را از خطر آگاه نکرده، برای تخلیه "جشنواره موسیقی نوا" اقدامی انجام نداده و تنها یک تیم کوچک ضدتروریسم اعزام کرده است.
بار این اتهام‌ها را رد و نتانیاهو را متهم کرده است که از حدود یک سال و نیم پیش کارزاری تحریک‌آمیز علیه او به راه انداخته و اکنون آن را تشدید کرده است. به گفته بار، هدف این کارزار، علاوه بر دور کردن مسئولیت از نخست‌وزیر، هدف قرار دادن کسانی است که برای کنار گذاشتن افرادی از دفتر او تلاش کردند که به ادعای بار، در خدمت دولت قطرِ حامی گروه تروریستی حماس عمل می‌کردند. او همچنین گفته است که تلاش کرده مانع تبدیل شدن شین‌بت به "پلیسی مخفی در خدمت صاحبان قدرت" شود.
نتانیاهو پس از ثبت شکایت، بار دیگر از بار انتقاد کرده و گفته است: « شما شماره تلفن امن من را داشتید و می‌توانستید بلافاصله با من تماس بگیرید، همان‌طور که همه رؤسای دستگاه‌های امنیتی چنین می‌کنند.» و افزوده است که بار می‌توانست از طریق تیم حفاظتی شین‌بت نیز با او تماس بگیرد و گفته است: «اگر به‌موقع تماس گرفته بودی، جان چه شماری را می‌توانستیم نجات دهیم؟»
نتانیاهو بارها مسئولیت شکست در پیشگیری از حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ را متوجه دستگاه‌های امنیتی کرده و آن‌ها را به ناتوانی در پیش‌بینی و جلوگیری از حمله متهم کرده است. در مقابل، گزارش‌های پیشین درباره هشدارهای مقام‌های امنیتی نسبت به افزایش توان نظامی حماس و بالا رفتن احتمال حمله، پرسش‌هایی درباره نقش تصمیم‌های سیاسی دولت نیز مطرح کرده‌اند.
یکی از اختلاف‌های مهم، مسئله تشکیل کمیسیون تحقیق دولتی برای بررسی شکست امنیتی است. نتانیاهو تاکنون از تشکیل چنین کمیسیونی برای بررسی ناکامی‌های منتهی به حمله خودداری کرده است.
شبکه ۱۲ تلویزیون اسرائیل گزارش داده است که بار در ماههای پیش از حمله با چند چهره سیاسی و نزدیکان نتانیاهو دیدار کرده بود تا آن‌ها را از جدیت هشدارهای امنیتی خود مطلع کند. بر اساس این گزارش، او با اسحاق هرتزوگ، رئیس‌جمهوری اسرائیل، شماری از وزیران کابینه و یاکوف باردوگو، چهره رسانه‌ای نزدیک به نتانیاهو، دیدار کرده بود.
دویچه وله فارسی را در واتس‌اپ دنبال کنید به گزارش این شبکه، باردوگو رونن بار را متهم کرده بود که به‌جای ایفای نقش حرفه‌ای امنیتی، به یک بازیگر سیاسی تبدیل شده و قصد دارد با طرح این هشدارها مانع پیشبرد اصلاحات قضایی دولت شود.