«شیاطین» اثر کن راسل، بنای برجسته ای از فیلمسازی ناب است

زمانی که برای اولین بار تریلر شیک، بارق-سبک-سنگین و تب بردار برادران وارنر را دیدم که از بازسازی فیلم شیاطین اثر کن راسل توسط کارگردان 4K خبر می داد، می دانستم که باید آن را روی صفحه نمایش بزرگ ببینم. تا حدودی به این دلیل که می‌خواستم بدانم چگونه شهرت خود را به عنوان «جنجالی‌ترین فیلمی که تا کنون ساخته شده است» به دست آورده است، یادگاری آنقدر دست نیافتنی که برای یافتن آن باید از کانال‌های پشتی مجموعه‌های ترسناک سرکشی می‌کردید. و صادقانه بگویم، نمی‌دانستم که آیا این که فیلم‌های امروزی از هنر وحشی و خالصی که دهه 70 را تعریف می‌کردند گرسنه هستند، به سوگواری مداوم من اضافه می‌کند؟

پس از دیدن این فیلم در 35 میلی‌متر در تئاتر موزیک باکس محبوبم در شیکاگو، بسیار بیشتر از آن چیزی که برایش چانه‌زنی می‌کردم، به دست آوردم: شیاطین هیجان‌انگیزترین و به طرز عجیبی زنده‌ترین تجربه سینمایی است که در طول سال دیده‌ام.

بر اساس شیاطین لودون اثر آلدوس هاکسلی، The Devil s صومعه منزوی لودون را در حالت هیستریک می بیند. در مرکز این هوپلا، پدر اوربین گراندیر، جذاب ترین مرد زنده قرار دارد که بازیگر او، الیور رید، به معنای واقعی کلمه پهن ترین سینه ای را دارد که من تا به حال متعهد به فیلم دیده ام. کشیش سبیلی متهم به جادوگری شده است. متهم او خواهر جین (ونسا ردگریو)، راهبه ای سرکوب شده و قوز شده است.

وسواس فرااجتماعی ژان نسبت به گراندیه، که هرگز او را ندیده است، بهانه ای عالی برای اعضای فاسد کلیسا است تا با دشمنان گراندیه متحد شوند تا او را به خاطر آوردن شیطان به خانه خدا به اعدام محکوم کنند. آنچه در ادامه می‌آید 114 دقیقه است که در آن طنز و وحشت یک استخوان را می‌جوند: رگباری از طنزهای کمپینی که دنده‌های تقوای دینی را از بین می‌برد که به همان اندازه آشوب‌کننده و طغیان‌کننده است.

علیرغم اینکه تریلر باعث شد فکر کنم درگیر یک تجربه فیلم تاریک و احساس بد هستم، شیاطین بیشتر شبیه تماشای یک فیلم مونتی پایتون NC-17 بود تا ماجرای مرواریدی که در مورد آن صحبت می شد. نکته: صحنه ای وجود دارد که در آن گراندیر شمشیر را با یک کروکودیل تاکسیدرمی شده جدا می کند. شیاطین بدون زحمت خنده دار است. با دریچه‌ای مدرن، تصویر رید از گراندیر برابر است با یان مک‌شین که لازلو کراونزورث مت بری را از What We Do in the Shadows بیرون می‌کشد.

این بدان معنا نیست که فیلم خودش را جدی نمی‌گیرد، زیرا در طول دو ساعت پخش سرگیجه‌آور آن، فریادهای ریاکارانه مذهبی به گوش می‌رسد. 30 دقیقه آخر ممکن است ناراحت‌کننده‌ترین و نفرت‌انگیزترین نقطه اوج باشد که پس از اولدبوی پارک چان ووک و شیطان را دیدم کیم جی وون دیده‌ام.

از آنجایی که لوتری بزرگ شده‌ام، از خشم کاتولیک‌ها که فیلم راسل را برای دهه‌ها مدفون نگه داشته است، فاصله گرفته‌ام. اما با تماشای آن در حال حاضر، به عنوان یک هزاره در سال 2026، خشم و تحقیر فیلم از این که چگونه موسسات، افراد خارجی را به عنوان افراد نافرمان برای پوشاندن فساد خود می‌سازند، به طرز شگفت‌آوری پیش‌بینی می‌کند. پدر گراندیه نمونه کتاب درسی یک مجرم ناقص است. او یک زن زنی است که تعریفی لیبرال از منطقه خاکستری مذهبی کشیش دارد تا زمانی که عشق، با فکر زودگذر ازدواج، در ذهنش باشد... در نهایت، هیولایی را با دو پشت بسازد.

از فیلمنامه کن راسل تا اجرای الیور رید: مقایسه ای کنار هم با فیلمنامه اصلی آن اسکینر ناظر تداوم.

KEN RUSSELL’S THE DEVILS تنها به مدت یک هفته در سینماهای 10.16 اکران می شود: https://t.co/RP4YhCOsxW pic.twitter.com/7g1eaxzxcL

— Warner Bros. Clockwork (@clockwork_wb) 6 اکتبر 2026

در حالی که طبق معیارهای امروزی، استفاده از بهانه «آنطور که من می‌گویم، نه آن‌طور که من انجام می‌دهم» برای یک مرد متدین، یک کلاه قدیمی است، تصویرهای ریاکاری مذهبی و مناطق خاکستری درون آنها هرگز به اندازه شیاطین بدیع نبوده است. در حالی که دشمنان او به دنبال اعتراف اجباری از گراندیه هستند، جین و راهبه‌های لودون عبارات و کلماتی مانند تسخیر شیطانی و جن‌گیری را به کار می‌برند و این تصور را ایجاد می‌کنند که فیلم در ماوراءالطبیعه فرو می‌رود، اما این نمی‌تواند بیشتر از این مورد باشد. آن‌ها اهرم‌های اصلی فاسد با عموم مردم هستند تا جنگ صلیبی خود را بهانه کنند.

این فیلم تا آنجا پیش می‌رود که کارت عنوان خود را به صورت لوئی سیزدهم پادشاه نازک گراهام آرمیتاژ و کاردینال ریشلیو سیاست‌گرای کریستوفر لوگ می‌کوبد و به طرز دردناکی آشکار می‌کند که کلیسا و دولت شیاطین واقعی در کار هستند. در دنیای امروز، تنها جرم گراندیه این است که آنقدر جذاب بود که دنیا می خواست او را بمیرد.

این فقط دشمنان گراندیه نیستند که از نمایش مضحک شیطانی و وحشتناک او در یک محاکمه سوء استفاده می کنند. راهبه‌های لودون، به پیروی از ژان، از پوشش تعقیب گراندیه به عنوان بهانه‌ای استفاده می‌کنند تا به انحرافات جنسی خود دست بزنند و ادعا می‌کنند که توسط شیطان تسخیر شده‌اند، و فیلم طنز را به یک مصنوع متجاوزانه از فیلم‌سازی در شیدایی‌ترین حالت تبدیل می‌کنند.

من هر اینچ از شیاطین را دوست دارم. هر سطری پر از دیالوگ های شوخ و بی پایانی است که در هر دوره ای ماندگار است. موارد مورد علاقه من خط گراندیه به ژان است که می‌گوید: «هر چیزی که در صحرای یک زندگی ناامید پیدا شود می‌تواند امید بیاورد» و خط HBIC خود ژان، «آنها می‌گویند می‌توانند در مقابل کلیسا بایستند، اما نمی‌توانند در مقابل این عوضی بایستند!»

به همین ترتیب، لحن The Devils یک جزر و مد صاف از تصاویر گرافیکی و بریده‌برداری‌های کمدی است که باعث می‌شود یک لحظه عقب بنشینم و لحظه‌ای بخندم. حتی می‌توانم از صحنه‌پردازی و کادربندی رقیب کن راسل، دیوید لینچ و فیلم‌برداری آکیرا کوروساوا فراتر بروم. اما مهمتر از همه، طراحی صحنه بی عیب و نقص درک جارمن باعث می شود که هر فریم از شیاطین شبیه یک اثر هنری نابهنگام باشد. اگرچه دوران آن دنیای بسیار قدیمی به نظر می رسد، طراحی صحنه شیاطین هنوز کاملا جدید و گاهی کاملا ماورایی به نظر می رسد، علیرغم اینکه فیلمی از دهه 70 است.

برخلاف فیلم‌های امروزی، شیاطین دارای رنگ‌های عمیق و اشباع شده است. حتی در خاموش‌ترین حالت خود، طراحی صحنه‌های ژرمن، که در برابر آسمان آبی مایل به کرم قرار گرفته‌اند، مرا وادار می‌کنند تا عزادارم که چه تعداد از فیلم‌های معاصر روی صحنه‌های صوتی یا با صفحه سبز فیلم‌برداری شده‌اند. شیاطین یک رموز برای هنر است، که هم در فیلمنامه و هم در ساخت آن دندانه دارد.

گناه را می توان به آسانی مانند طاعون گرفت. ببینید چگونه یک و تنها مایکل گوتارد پدر باره را از فیلمنامه به صفحه تبدیل کرد.

KEN RUSSELL’S THE DEVILS اکنون در سینماها بازی می کند: https://t.co/RP4YhCOsxW pic.twitter.com/AJbpxc7cgZ

— Warner Bros. Clockwork (@clockwork_wb) 19 اکتبر 2026

همه در شیاطین دارند همه چیزشان را می دهند. تصویر رید از گراندیر هم یک شورش خنده دار و هم به شدت غم انگیز است. اجرای طعنه آمیز و تحقیرآمیز ردگریو در نقش خواهر جین متوهم چیزی جز نمادین نیست. شخصیت‌های جانبی مانند شاه لوئیس سیزدهم آرمیتاژ و مینیون خنده‌دار موری ملوین خنده را تضمین می‌کنند، چه از طریق حضور محض خود در صفحه نمایش و چه با زوم‌های کمدی. در حالی که رید و ردگریو مناظر را در طول فیلم می جوند، بازی دزدی صحنه مایکل گوتارد در نقش پیر باره بسیار مورد علاقه من بود.

باره ی خفن گوتارد در حین رفتنش، نزدیک ترین چیزی است که فرانسه قرن هفدهم به یک تأثیرگذار مانوسفر دارد که به عنوان کشیش جوانی مهتابی می کند. من عاشق عینک جان لنون کوچولوی او هستم. من عاشق اخم های خنده دار او هستم. من عاشق راه رفتن مقدس تر از تو هستم. و مسلما او بدترین مرد فیلم است. در هر صورت، این گواهی بر این است که فیلم چقدر عالی است که حتی تحقیرآمیزترین شخصیت‌های آن نیز به‌عنوان محبوب‌های گناهکار درخشش دارند.

(اگرچه مطمئن هستم که او نمونه بارز این بود که چرا فیلم برای چندین دهه قفل شده بود.) خوشبختانه، من تنها کسی نیستم که در شیاطین لذت می برم و بار دیگر نور روز را روی صفحه نقره ای می بینم.

بدیهی است که اکران مجدد فیلم به قدری خوب انجام شد که با تقاضای مردمی نمایش آن یک هفته دیگر تمدید شد و من نمی‌توانستم از این خوشحال باشم. انتشار مجدد «شیاطین» برای من به عنوان کسی که به تازگی آن را از طریق مکالمات و میم‌های خنک‌کننده تازه‌ای که به‌صورت آنلاین تولید می‌شود، آن را کشف کرده است، دنیا را معنا کرده است. نکته کلیدی در میان اکتشافات مردم، تصویر گیج کننده ای است که خواهر جین در کنار جنایتکاران Clockwork Orange در Space Jam 2 داشت.

نمونه مورد علاقه من از تجدید حیات فیلم، ویرایش شیکی است که شخصی در X/Twitter پست کرده است و فیلم را به جلوه ای مشابه با Nine Inch Nails "Closer" بریده است. به‌عنوان یکی از طرفداران NIN، مشتاقانه منتظر ویرایش آهنگ مناسب‌تر «Heresy» در آینده نزدیک هستم.

باشه لعنت به شیاطین 1971 نزدیک تر ناخن های نه اینچی ویرایش هشدار فلش الیور رید ونسا ردگریو عالی pic.twitter.com/oYqyBd063Z

— Esme 😵 (@irltechnogatsby) 17 اکتبر 2026

اگرچه شیاطین در محافل ترسناک گریزان بودند، اما تأثیر آن در تصاویر کلاسیک مدرن باقی مانده است. از جمله آنها می توان به فیلم های نوسفراتو، مرد شمالی و وروولف رابرت اگرز اشاره کرد. خود ایگرز فکر می کند که او و راسل ارواح خویشاوند هستند. اگر برادران وارنر Clockwork The Devils را مجددا منتشر نمی‌کرد، مدت زیادی طول می‌کشید تا بتوانم آنچنان طرفدار بزرگ رید، ردگریو و راسل شوم. من خیلی شیفته فیلم هستم، به این نکته اشاره کردم که فیلم‌شناسی آنها را بررسی کنم و عاشق کارهای دیگرشان شوم.

من یک هفته از دیدن فیلم شیاطین کن راسل فاصله دارم، و این فیلم هنوز در اوج قرار دارد که نتوانسته ام از آن عبور کنم. کار به جایی رسیده است که فعالانه بهانه می‌آورم تا دوباره آن را تجربه کنم، به طور نایب از طریق دوستانم، با کشیدن آنها به تئاتر با خودم. در دنیایی که فیلم‌های پرفروش با فیلم‌های پرفروش دوباره پخش می‌شوند تا اعداد باکس آفیس خود را افزایش دهند، امیدوارم شیاطین آغازگر دوره‌ای باشند که در آن جواهرات فراموش‌شده بیشتری – از روی عمد یا غیرقانونی – توسط نسل جوان‌تری از تماشاگران سینما مانند من قابل تجربه باشد. اگرچه من به انتشار Blu-ray رضایت خواهم داد.

اخبار io9 بیشتری می خواهید؟ بهترین فیلم‌ها و برنامه‌های تلویزیونی را برای پخش در این ماه و همه کتاب‌های علمی تخیلی، فانتزی و ترسناک آینده که باید در رادار شما باشند، بررسی کنید.