عبور دکترین نظامی ایران از مرزهای خاورمیانه؛ رضایی: آمریکا حمله کند به پایگاه‌هایش حتی در اروپا حمله می‌کنیم
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران یک روز پس از اعلام افتتاح شهر موشکی جدید سپاه، از دکترین جدید فرامرزی ایران برای حمله به پایگاه‌های دوردست آمریکا در صورت وقوع درگیری مجدد خبر داد.
این مقام ارشد امنیتی ایران در گفتگو با المیادین منظور خود از پایگاه‌های دور دست آمریکا را حمله به مناطق یا جزایر میزبان این پایگاه‌ها عنوان می‌کند که به گفته وی تاکنون به آنجا حمله نشده و نیز تصور نمی‌شود که موشک‌های ایران به آنجا برسد.محسن رضایی در این خصوص می‌افزاید: «حتی ممکن است برخی پایگاه‌های نظامی آمریکا در کشورهای اروپایی را نیز هدف قرار دهیم؛ اگر هواپیماهای آمریکایی از یک پایگاه نظامی دوردست برخیزند و برای بمباران ایران به این کشور بیایند، آن پایگاه را نیز هدف قرار خواهیم داد. بنابراین، توانمندی‌های دفاعی و تهاجمی ما اکنون بسیار بیشتر از روز نخست جنگ شده است.»این اظهارات در حالی بیان می‌شود که رهبر ایران نیز اخیرا از فرماندهان نظامی این کشور خواسته بود پاسخ حملات بدون در نظر گرفتن محدوده جغرافیاییی و در همان سطح صورت گیرد.با تشدید تنش‌های ژئوپلیتیک و تداوم انسداد تنگه هرمز، تقابل میان تهران و واشنگتن وارد فاز پیچیده‌تری شده است. بررسی مواضع اخیر عالی‌ترین مقامات سیاسی و نظامی جمهوری اسلامی از یک سو، و اظهارات مقامات ارشد دولت دونالد ترامپ از سوی دیگر، نشان می‌دهد که در غیاب یک چشم‌انداز روشن برای توافق، دکترین نظامی ایران به سمت رویکردی «تهاجمی» و بدون مرز در حال تغییر است.توسعه جغرافیای تهدید؛ از لغو محدودیت موشکی تا هدف‌گیری اروپابارزترین نشانه تغییر راهبرد نظامی تهران طی روزهای اخیر، در مواضع محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، و دستورات عالی‌ترین مقام جمهوری اسلامی بازتاب یافته است.مقامات امنیتی ایران صراحتاً هشدار داده‌اند که هرگونه اقدام نظامی جدید از سوی ایالات متحده با واکنشی فراتر از شعاع خاورمیانه روبه‌رو خواهد شد. بر اساس این دکترین جدید، پایگاه‌های نظامی آمریکا در خاک اروپا و جزایر دوردست، اهداف مشروع تلقی شده و محدودیت‌های عملیاتیِ پیشین به‌طور کامل کنار گذاشته شده‌اند.این رویکرد با دستور مستقیم مجتبی خامنه‌ای، رهبر جدید جمهوری اسلامی در نخستین نشست رسمی وی با فرماندهان ارشد نیروهای مسلح (از جمله روسای ستاد کل، ارتش و سپاه) تقویت شده است.وی با تاکید بر لزوم برخورداری از گزینه‌هایی بدون محدودیت جغرافیایی، دستور به‌روزرسانی بانک اهداف نظامی ایران را صادر کرده است تا تمامی دارایی‌های مادی و غیرمادیِ ائتلاف آمریکا و اسرائیل را در بر بگیرد.همزمان سپاه پاسداران نیز رسماً اعلام کرده است که سقف بُرد دو هزار کیلومتری موشک‌های بالستیک خود را برداشته است؛ اقدامی که حسین محبی، سخنگوی سپاه آن را نشانه‌ای از گذار به یک دکترین «تهاجمی» دانست و تاکید کرد که تهران این توانایی‌ها را در عمل ثابت خواهد کرد.ارتش ایران نیز با انتشار بیانیه‌هایی هشدار داده است که ماجراجویی‌های جدید واشنگتن با هدف جلب رضایت تل‌آویو، تنها به گسترش بی‌سابقه شعله‌های جنگ در پهنه‌ای وسیع‌تر منجر می‌شود.بن‌بست دیپلماتیک؛ شروط هفت‌گانه در برابر حلقه محاصرهدر عرصه دیپلماسی، تلاش‌های فشرده‌ای برای پایان دادن به وضعیت «نه جنگ، نه صلح» در جریان است، اما فاصله مواضع دو طرف همچنان عمیق به نظر می‌رسد. در حالی که دونالد ترامپ پس از دیدار با نخست‌وزیر قطر در واشنگتن از شکل‌گیری یک «پویایی مثبت» برای پایان دادن به خصومت‌ها سخن گفته، گزارش‌ها حاکی از تلاش دوحه برای اجرایی کردن طرحی است که بتواند طی چند روز، انسداد حیاتی‌ترین آبراه انرژی جهان را رفع کند.با این وجود، تهران هرگونه گشایش در تنگه هرمز را به پذیرش کامل «شروط هفت‌گانه» تعیین شده منوط کرده است.دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، پاسخ‌های اولیه واشنگتن به این شروط را مبهم و غیرقابل‌قبول خوانده و ضمن تکذیب قاطع هرگونه مذاکره مستقیم یا برنامه‌ریزی برای دیدار با جی. دی. ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، تاکید کرده است که هدف ایران از این شروط، ایجاد یک قدرت بازدارنده دائمی است تا تجاوز به خاک این کشور برای همیشه پرهزینه بماند.در سوی مقابل، واشنگتن نیز استراتژی خود را بر حفظ اهرم‌های اقتصادی بنا کرده است. مارکو روبیو، وزیر خارجه دولت ترامپ، اخیراً در پاریس مدعی شد که حلقه محاصره دریایی و تحریم‌ها چنان بر اقتصاد ایران فشار آورده که واشنگتن نیازی به آغاز یک عملیات نظامی گسترده نمی‌بیند.وی شروط تهران را غیرمنطقی توصیف کرد اما در عین حال یادآور شد که در صورت عبور ایران از خطوط قرمز واشنگتن، ماشین جنگی ایالات متحده برای واکنش آماده است.پرونده هسته‌ای و معمای ترتیبات امنیتی جدیدپرونده هسته‌ای از جمله مهم‌ترین موضوعات و یکی دیگر از گره‌های کور این تنش و تقابل میان تهران و واشنگتن است.مقامات ارشد امنیتی ایران صراحتاً اعلام کرده‌اند که برخلاف توافقات پیشین، تهران دیگر حاضر به خروج حتی یک گرم اورانیوم غنی‌شده از کشور نیست.استدلال ایران این است که برای توسعه فناوری‌هایی نظیر زیردریایی‌های هسته‌ای و راکتورهای کوچک ماژولار به این ذخایر نیاز مبرم دارد و این امر را حق قانونی خود در چارچوب معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (ان‌پی‌تی) می‌داند.محسن رضایی در این خصوص می‌گوید: «ما در این زمینه شروط مشخصی را اعلام کرده‌ایم. نخست آنکه حتی یک ذره از مواد غنی‌شده را از ایران خارج نخواهیم کرد. به دوستان روس خود نیز گفته‌ایم که همه مواد غنی‌شده در داخل ایران باقی خواهد ماند و خودمان از آن استفاده خواهیم کرد؛ زیرا کاربردهای متعددی برای آن داریم.»ایران در تلاش است تا با دور زدن فشارهای غرب، ساختار امنیتی و اقتصادی منطقه را با مشارکت بازیگران شرقی و همسایگان بازتعریف کند.پیوند منطقه‌ای و امنیت خلیج فارسسفر اخیر محسن رضایی به مسکو و دیدار با ولادیمیر پوتین که حامل پیام رهبر جدید ایران بود، در همین راستا ارزیابی می‌شود. توسعه کریدور شمال-جنوب، ترانزیت گاز روسیه از مسیر ایران و جلب حمایت کرملین از چارچوب‌های امنیتی جدید با محوریت کشورهای منطقه، از مهم‌ترین محورهای این رایزنی‌ها بوده است.تهران همچنین طرحی کلان با عنوان تشکیل یک «اتحادیه خلیجی» متشکل از هشت کشور ساحلی خلیج فارس (از جمله عربستان و امارات) را دنبال می‌کند تا امنیت و اقتصاد منطقه را به یکدیگر گره بزند.محسن رضایی در این خصوص می‌گوید: «آغوش ما همچنان باز است و برای همکاری با کشورهای عربی برادر و دوست، اتحاد و فعالیت مشترک و ایجاد همکاری گسترده در دو حوزه اقتصاد و امنیت آمادگی داریم.»پیش‌زمینه‌های این رویکرد در قالب مذاکرات امنیتی چهارجانبه با حضور ترکیه، پاکستان و عربستان (موسوم به پیمان مکه) در حال پیگیری است.دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران با اشاره به چارچوبی جدید از همکاری‌های منطقه‌ای در حوزه ترتیبات امنیتی می‌گوید: ترکیه، پاکستان و عربستان سعودی در نشستی که در ایران برگزار شد، مشارکت داشتند. رئیس‌جمهور پوتین نیز حمایت خود را از این رویکرد ابراز کرد...... پیش از آن، معاون من به چین سفر کرده بود و چین نیز حمایت خود را از این مسیر اعلام کرد و تأکید داشت که معتقد است کشورهای منطقه باید خودشان امنیت منطقه را حفظ کنند.»در نهایت، وضعیت کنونی نشان‌دهنده یک بازی پیچیده با حاصل‌جمع صفر است. در حالی که ترامپ و متحدان منطقه‌ای‌اش امیدوارند فشار سهمگین اقتصادی، تهران را به عقب‌نشینی وادار کند، جمهوری اسلامی با به رخ کشیدن اقتدار نظامی و برداشتن محدودیت‌های موشکی در پی ارسال پیامی روشن و به نوعی تهدید‌های تازه در خصوص از سرگیری دوباره درگیری‌ها است.یورونیوز فارسی را در ایکس دنبال کنید