فاتح بیرول: دنیای انرژی هرگز مانند قبل از جنگ ایران نخواهد بود

فاتح بیرول، مدیر اجرایی آژانس بین‌المللی انرژی، کنفرانس مطبوعاتی در حاشیه COP31 در آنتالیا، ترکیه، در 13 نوامبر برگزار می‌کند —Gokhan Balci/Anadolu—Getty Images

برای بیش از یک دهه، فاتح بیرول یکی از تاثیرگذارترین صداهای جهان در بازارهای انرژی بوده است. او به عنوان رئیس آژانس بین المللی انرژی (IEA)، به رؤسای جمهور و وزرای انرژی مشاوره می دهد. مدیران عامل دیدگاه او را نسبت به بازار با دقت دنبال می کنند.

هنگامی که در کنفرانس تغییرات آب و هوایی سازمان ملل متحد، معروف به COP31، که در حال حاضر در آنتالیا، ترکیه در حال برگزاری است، صحبت کردیم، او تحلیلی صریح ارائه کرد: جنگ در ایران یک تغییر ساختاری ایجاد کرده است. او در 13 نوامبر گفت: "من هیچ مسیر معتبری نمی بینم که در آن دنیای انرژی به جایی که قبل از جنگ ایران بود برگردد."

یک تحلیل سریع ممکن است این تغییر را به اصطلاحات ساده خلاصه کند. به طور کلی، تمرکز بر امنیت انرژی به معنای بیشتر انرژی های تجدیدپذیر خواهد بود زیرا می توان آن را به صورت محلی تولید کرد. این به معنای اقدامات کارآیی خواهد بود تا کشورها از سوخت کمتری استفاده کنند و کمتر در برابر شوک آسیب پذیر باشند. در واقع، یک ردیاب سیاست بحران انرژی از آژانس بین‌المللی انرژی به ده‌ها سیاستی اشاره می‌کند که کشورها در سال جاری برای انجام این کار وضع کرده‌اند - از فشار برای بیودیزل در اندونزی تا مشوق‌های مصرف‌کنندگان برای نصب انرژی خورشیدی و ذخیره‌سازی در بنگلادش.

اما بیرول می‌گوید تغییرات ساختاری آینده در انرژی پیامدهای گسترده‌تری خواهد داشت و نتایج اقتصادی و ژئوپلیتیکی را شکل می‌دهد. او به طرح‌های متنوع‌سازی اقتصادی کشورهای صادرکننده نفت، مشارکت‌های تجاری جدید و سرمایه‌گذاری در فناوری‌های جدید مانند باتری‌های نسل بعدی و انرژی هسته‌ای اشاره می‌کند. همه اینها با توجه به محافظت از عرضه انرژی در برابر اختلالات عرضه همراه است. او به من گفت: «آنها به جای واردات انرژی، تصمیم به ساخت انرژی دارند.

یک موضوع کلیدی در آنتالیا – و در ذهن بیرول – برق‌رسانی است. در حال حاضر کمتر از یک چهارم مصرف نهایی انرژی از برق تامین می شود. بقیه در درجه اول از مصرف سوخت ناشی می شود، به بنزین در وسایل نقلیه، نفت گرمایش در خانه ها یا گاز در اجاق گاز فکر کنید. تکیه بر برق، که تمایل دارد نسبتا نزدیک به محل مصرف آن تولید شود، نگرانی‌های امنیت انرژی را برطرف می‌کند. زمانی که برق با استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر به‌جای سوخت‌های فسیلی وارداتی تولید می‌شود، این موضوع حتی بیشتر است.

ریاست COP31 کشورها را تحت فشار قرار می دهد تا متعهد شوند تا سال 2035 35 درصد از مصرف نهایی انرژی خود را به برق تکیه کنند. شبکه برق جهان هنوز تا حدودی به سوخت های فسیلی متکی است - کم و بیش بسته به منطقه - اما امروزه معمولا تمیزتر از بسیاری از سوخت های فسیلی است. با ادامه استقرار انرژی های تجدیدپذیر، حتی تمیزتر خواهد شد.

برقی شدن نیز نشان دهنده یک تغییر ساختاری است. این وعده می دهد که روابط تجاری را تغییر دهد زیرا کشورها باید زنجیره های تامین فناوری پاک بسازند یا شرکای دوستانه خود را برای ایجاد روابط تجاری مرتبط شناسایی کنند. این امر سرمایه‌گذاری در بخش برق را تشویق می‌کند و پروژه‌های زیرساختی بزرگ برق را پیش می‌برد و شرکت‌های جدیدی را ایجاد می‌کند که فناوری‌های نوآورانه برق را می‌سازند.

در گزارش ویژه آژانس بین‌المللی انرژی در مورد برق‌رسانی که در ماه سپتامبر منتشر شد، این آژانس می‌گوید که سرمایه‌گذاری سالانه جهانی در تولید برق، ذخیره باتری و شبکه‌ها می‌تواند تا سال 2035 به 2.5 تریلیون دلار برسد، در سناریویی که برق‌رسانی واقعا شروع به کار کند. این یک تریلیون دلار افزایش نسبت به سال گذشته است. و برق‌رسانی نوید می‌دهد که تأثیر نفت و گاز بر ژئوپلیتیک را باز کند - یا حداقل کاهش دهد و در عین حال اهمیت مجموعه دیگری از منابع، از جمله مواد معدنی حیاتی را افزایش دهد.

بیرول به من گفت: «دو سال پیش گفتم که وارد عصر برق می‌شویم. امروز می توانم به شما بگویم، وقتی به اعداد امروز نگاه می کنم، ما در عصر برق هستیم.