فایننشال تایمز: همکاری‌های نظامی روسیه و ایران گسترش یافته است
به گزارش فایننشال تایمز، روسیه با توافق فروش پرتابگرهای موشکی حمایت خود از ایران را گسترش داده است. این کمک‌ها خلاف ادعاهای ترامپ مبنی بر ناچیز بودن همکاری‌ها میان تهران و مسکو است.
به گزارش روزنامه فایننشال تایمز، روسیه با فروش ۹۰ پرتابگر برای موشک‌های هدایت‌شونده به ایران موافقت کرده است. این پرتابگرهای پیشرفته توسط ارتش روسیه به‌طور گسترده در اوکراین استفاده می‌شود. این توافق نشانه‌ای از حمایت نظامی مسکو از تهران است؛ حمایتی که به‌رغم مشکلات و نیازهای نظامی روسیه در جنگ اوکراین همچنان ادامه دارد.
طبق این گزارش، برنامه تولید پرتابگر‌ها مربوط به سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ و متعلق به یکی از تولیدکنندگان بزرگ صنایع دفاعی روسیه است. روزنامه فایننشال تایمز توانسته به جزئیات یک سند سفارش برای پرتابگرهای نصب‌شونده روی بالگرد دست یابد. در این سند، خریدار با نام رمز مشخصی معرفی شده که در اسناد دفاعی روسیه برای اشاره به ایران به کار می‌رود.
این سفارش که پیش از این گزارش نشده بود، نشان می‌دهد دو کشور از زمان حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، چگونه روابط نظامی خود را تقویت کرده‌اند.
مقام‌های اطلاعاتی غربی می‌گویند روسیه و ایران در جریان جنگ خاورمیانه در سال جاری میلادی، همکاری‌های خود را بیش از پیش گسترش داده‌اند، این در حالی است که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، اخیراً ادعا کرده بود مسکو برای کمک به جمهوری اسلامی "کار بسیار اندکی، اگر اصلاً کاری انجام داده باشد" صورت داده است.
فایننشال تایمز پیش‌تر گزارش داده بود که روسیه به ایران در توسعه موشک‌های کروز مافوق‌صوت کمک کرده، موشک‌های پدافند هوایی دوش‌پرتاب "وِربا" را به این کشور فروخته و درباره اطلاعاتی که احتمالاً می‌توانند با تسلیحات هسته‌ای مرتبط باشند، با تهران تعامل داشته است.
نیکول گرایفسکی، پژوهشگر امور نظامی در بنیاد کارنگی برای صلح بین‌المللی در این باره گفت: «این موضوع نشان‌دهنده تمایل روسیه برای ادامه همکاری‌های تسلیحاتی با ایران است، آن هم در زمانی که روسیه خود نیاز به تجهیزات نظامی در جنگ اوکراین دارد. اما در شرایط کنونی مسکو نسبت به گذشته نگرانی بسیار کمتری درباره اعتراضات غرب دارد.»
این سند تولیدی را شرکت دالاس آنالیتیکس (Dallas Analytics)، یک سازمان اطلاعاتی خصوصی اوکراینی، در اختیار فایننشال تایمز قرار داده است. این سند در قالب نامهای در ماه مه ۲۰۲۴ از سوی شرکت ویمپل (Vympel)، یکی از طراحان برجسته روسی موشک و سامانه‌های پرتاب، ارسال شده بود.
شرکت ویمپل در این نامه از یک دفتر طراحی دفاعی دیگر روسیه به نام "کی‌بی‌ام" (KBM) خواسته بود تحویل قطعات مربوط به دو نوع پرتابگر موشک، با نامهای APU-L و APU-305، را تسریع کند.
APU-L و APU-305 دو نوع سامانه پرتاب موشک هستند که برای نصب روی بالگرد طراحی شده‌اند.
در این نامه هشدار داده شده بود که تأخیر در تحویل قطعات ممکن است ۹ قرارداد را با خطر مواجه کند. برنامه تولید پیوست‌شده به این نامه، نام هفت مشتری روسی و دو خریدار خارجی را فهرست کرده است.
چین به‌عنوان یکی از خریداران خارجی معرفی شده که سفارش ۱۹۲ پرتابگر APU-305 را ثبت کرده است.
خریدار خارجی دیگر که صرفاً با عنوان "K-10" مشخص شده، سفارش ۹۰ پرتابگر APU-L را داده بود.
به گفته فردی آگاه به این موضوع و بر اساس اسناد داخلی روسیه که فایننشال تایمز به آن‌ها دست یافته است، سازمان دولتی صادرات تسلیحات روسیه، موسوم به "روس‌اوبورون‌اکسپورت" (Rosoboronexport)، از کد K-10 برای اشاره به ایران استفاده می‌کند.
یکی از قراردادهای مربوط به هواپیماهای آموزشی جت و هواپیماهای تهاجمی سبک یاک-۱۳۰ که فایننشال تایمز آن را مشاهده کرده، به‌صراحت خریدار را K-10، "ایران" معرفی می‌کند.
Yak-130 یک هواپیمای آموزشی پیشرفته است که قابلیت انجام مأموریت‌های تهاجمی سبک را نیز دارد.
سند دیگری، یعنی برنامه تولید سال ۲۰۲۳ متعلق به یکی از شرکت‌های زیرمجموعه هلدینگ دولتی صنایع دفاعی روسیه، "روستک" (Rostec)، شش فروند یاک-۱۳۰ را برای K-10 فهرست کرده است. طبق این برنامه، قرار بود دو فروند در نیمه نخست سال و چهار فروند دیگر در نیمه دوم سال تولید شوند. این برنامه با گزارش‌های عمومی منتشرشده درباره تحویل این هواپیماها مطابقت دارد.
در سال ۲۰۲۳، خبرگزاری تسنیم وابسته به سپاه پاسداران گزارش داد که ایران دو فروند یاک-۱۳۰ دریافت کرده است. بر اساس اطلاعات مؤسسه بین‌المللی پژوهش‌های صلح استکهلم (سیپری)، تا پایان سال ۲۰۲۴ هر شش فروند تحویل ایران داده شده بودند.
البته این سند مشخص نمی‌کند که آیا پرتابگرهای در نظر گرفته‌شده برای ایران در نهایت واقعاً به این کشور تحویل داده شده‌اند یا خیر.
هر دو نوع پرتابگر برای حمل موشک هدایت‌شونده سبک چندمنظوره روسیه طراحی شده‌اند که با نامهای LMUR یا Izdeliye 305 شناخته می‌شوند. این موشک یک سلاح دقیق است که توانایی هدف قرار دادن اهداف متحرک را دارد.
این موشک نخستین بار در نمایشگاه نظامی ارتش روسیه در سال ۲۰۲۱ رونمایی شد و در سال ۲۰۲۲ وارد خدمت نظامی شد. از آن زمان تاکنون، نیروهای روسیه به‌طور گسترده از آن در جنگ اوکراین استفاده کرده‌اند.
نماینده شرکت دالاس آنالیتیکس در این‌باره گفت: «سرعت این موشک بسیار بیشتر از یک پهپاد است و خیلی زودتر به هدف خود می‌رسد. این موشک با سرعتی در حدود ۲۳۰ متر بر ثانیه، مسافت ۱۴ کیلومتر را تقریباً در یک دقیقه طی می‌کند.»
اپراتور می‌تواند مسیر حرکت موشک را در طول پرواز هدایت کند و به این ترتیب، موشک قادر است اهداف کوچک و متحرک را با دقت مورد اصابت قرار دهد.
این کارشناس افزود: «مفهوم عملیاتی این سلاح، شلیک و جابه‌جایی سریع است: ابتدا به موقعیت مناسب برای شلیک حرکت می‌کنید، موشک را پرتاب می‌کنید، هدف را مورد اصابت قرار می‌دهید و سپس به‌سرعت از منطقه خارج می‌شوید.»
این سلاح با برد نسبتاً کوتاه، به‌ویژه برای عملیات یورش و کمین مناسب است زیرا فرصت بسیار اندکی برای واکنش در اختیار دشمن قرار می‌دهد.
بر اساس "راهنمای جهانی تجهیزات ارتش آمریکا"، پرتابگرهای APU-L برای بالگردهای تهاجمی Mi-28 روسیه طراحی شده‌اند و هر یک می‌توانند دو موشک حمل کنند، در حالی که پرتابگر APU-305 تنها ظرفیت حمل یک موشک را دارد.
ایران هم‌اکنون بالگردهای روسی Mi-28 را در اختیار دارد.
Mi-28 یک بالگرد تهاجمی روسی است که برای عملیات رزمی و پشتیبانی آتش طراحی شده است.
در نوامبر ۲۰۲۳، مهدی فرحی، معاون وزیر دفاع ایران، به خبرگزاری تسنیم گفت که مقدمات و توافق‌های لازم برای پیوستن این بالگردها به نیروهای مسلح ایران نهایی شده است.
خبرگزاری تسنیم در ژانویه ۲۰۲۶، تصویری از یک بالگرد Mi-28 منتشر کرد و در توضیح آن نوشت: «ان‌شاءالله خدمت سربازی خوبی داشته باشی.»
اواخر همان ماه، تصاویری از یک بالگرد Mi-28 در داخل آشیانه‌ای در تهران در فضای مجازی منتشر شد. پژوهشگران "حوزه اطلاعات منابع باز" (OSINT) با استفاده از روش‌های مکان‌یابی جغرافیایی، محل این هواپیما را به یکی از تاسیسات هوانوردی ایران نسبت دادند.
هانا نوته، مدیر برنامه اوراسیا در مرکز مطالعات منع گسترش تسلیحات هسته‌ای جیمز مارتین گفت: «روسیه در حال حرکت روی یک خط بسیار باریک و حساس است تا اطمینان حاصل کند که حمایت این کشور از ایران، روابطش با سایر طرف‌ها، از جمله دیگر کشورهای خاورمیانه و ایالات متحده آمریکا را مختل نکند.»