فروپاشی «بانک یونو» در پاراگوئه دولت سانتیاگو پنا را به محاصره انداخت

یک صفحه سفید ناگهانی در تلفن‌های همراه، تقریبا سه میلیون مشتری یوئنو بانک (Ueno Bank) را در سحرگاه روز سه‌شنبه ۳ نوامبر غافلگیر کرد. حدود ساعت ۳:۲۴ بامداد، اپلیکیشن این مؤسسه پاراگوئه‌ای، که بازیگری کلیدی در نظام مالی است و میلیاردها پول دولتی را مدیریت می‌کند و در سه سال عمر خود با شتابی سرسام‌آور رشد کرده است، دیگر حساب‌های کاربرانش را نمایش نمی‌داد و فقط یک پیام روی صفحه ظاهر می‌شد: «نمی‌توانیم موجودی را نمایش دهیم».هم‌زمان، بانک مرکزی پاراگوئه (Banco Central del Paraguay) در شبکه‌های اجتماعی خود بیانیه‌ای تند منتشر کرد و اعلام شد که این بانک تحت سرپرستی قرار گرفته و فرآیند انحلال آن آغاز شده است. دلیل این «روند حل‌وفصل» برای یوئنو بانک، هشدار یک بحران مالی بزرگ‌تر بود؛ پس از آن که سقوطی بحرانی در شاخص کفایت سرمایه آن شناسایی شد که به زیر ۵۰ درصد رسیده بود.تأثیر این رویداد فوری بود و به زلزله‌ای سیاسی دامن زد که برای دولت سانتیاگو پِنیا بی‌سابقه بود. از روز سه‌شنبه، جمعیت خشمگین کاربران، اطراف ساختمان مرکزی این بانک در آسونسیون و ۷۵ شعبه آن در سراسر کشور را اشغال کرده‌اند تا پول خود را نجات دهند.صحنه مقابل درِ شعب، که بسته و توسط نگهبانان محافظت می‌شدند، به میدانی از تنش و درماندگی مطلق تبدیل شده است. اضطراب مردم در برابر درِ شعب به شکل بحران‌های روزمره و غیرقابل‌تحمل بروز می‌کرد؛ کسانی بودند که در حالی که اشک می‌ریختند، التماس می‌کردند اجازه یابند پول خود را برای خرید داروی فرزندِ به‌شدت بیمارشان برداشت کنند؛ چند کیلومتر آن‌سوتر، یک کارگر ساختمانی با همان میزان استیصال می‌دید که بدون دسترسی به پس‌اندازش، حتی نمی‌تواند همان روز برای فرزندانش غذا بخرد.شبح «کورالیتو»این بانک حدود ۸۵۰ میلیون دلار (حدود ۷۵۸ میلیون یورو) منابع عمومی را در اختیار داشت، از جمله منابع «مؤسسه پیش‌بینی اجتماعی» که پشتوانه بازنشستگی‌ها و پوشش درمانی کارگران است. شبح یک «کورالیتو» به سبک آرژانتین بلافاصله زنگ خطر را در میان مردم به صدا درآورد. روی پلاکاردهایی که معترضان مقابل شعب در دست داشتند، نوشته شده بود: «چه کسی پاسخگوی پس‌اندازِ یک عمر است؟ آیا مصونیتی در کار خواهد بود؟».تمام کشور در آستانه برگزاری نشست خبری بانک مرکزی پاراگوئه (بی‌سی‌پی) نفس‌ها را در سینه حبس کرده بود. تأیید رسمی ماجرا قاطع بود؛ لیانا کابایرو، عضو هیئت‌مدیره، گفت: «اقدام به بستن این بانک کردیم؛ نه اپلیکیشن، نه کارت‌ها و نه هیچ خدمتی از امروز فعال است». این که مقام‌ها تلاش کردند با یادآوری این نکته که قانون، صندوقی تضمینی برای بازپرداختِ حداکثر ۷۵ دستمزد حداقل به هر مشتری در نظر گرفته است، اوضاع را آرام کند، بی‌فایده بود؛ رقمی معادل حدود ۲۲۸ میلیون گوارانی یا ۳۷.۷۰۰ دلار، یعنی نزدیک به ۳۳.۶۲۰ یورو. سوءظن و بی‌اعتمادی، خیابان را کاملا در خود فروبرده بود.استیضاح پِنیا و حلقه محاصره قضاییاپوزیسیون سیاسی، مدیران ارشد بی‌سی‌پی را به همدستی از سرِ قصور در این تقلب متهم می‌کند، اما تیر خلاص مستقیما به سوی رئیس‌جمهوری نشانه رفته است. سانتیاگو پِنیا اکنون در مرکز طوفان قرار دارد؛ به درخواست ۳۵ نماینده، مجلس نمایندگان فردا در جلسه‌ای فوق‌العاده گرد هم می‌آید تا درباره آغاز روند استیضاح او رأی‌گیری کند. موفقیت این فرایند منوط به کسب ۵۳ رأی در مجلس سفلی و سپس حمایت دو سوم سناتورها در سنا خواهد بود.کیفرخواست، پِنیا را به «سوء انجام وظایف خود» متهم می‌کند؛ اتهامی که بر پایه موارد سنگینی بنا شده که از تعارض منافع و اختلاس احتمالی منابع بازنشستگی تا فراهم کردن چتر حمایتی نهادی برای بانک مرکزی را در بر می‌گیرد. در میانه این گردباد سیاسی، رئیس‌جمهوری روز چهارشنبه تمام برنامه‌های رسمی خود را لغو کرد و تا ساعاتی طولانی بعدازظهر سکوت اختیار کرد؛ او سرانجام با انتشار پیامی در فضای مجازی دوباره ظاهر شد تا برکناری رئیس بانک مرکزی را اعلام و تأکید کند که دادگاه‌ها باید مسئولیت‌ها را مشخص کنند.حلقه قضایی روز چهارشنبه با بازداشت هشت مدیر ارشد این بانک، از جمله مدیرعامل آن میگل واسکس، تنگ‌تر شد. به موازات آن، اثرات جانبی بحران خیلی زود اقتصاد واقعی را هدف گرفت؛ انجمن واردکنندگان و بازرگانان هشدار داد که فروش فروشگاه‌های بزرگ کشور بلافاصله ۳۵ درصد سقوط کرده است. با مسدود شدن و غیرقابل‌دسترسی شدن پول‌ها، مصرف داخلی یک‌شبه از حرکت ایستاد.فوتبال، تبلیغات و سقوطی اجتناب‌ناپذیردر کشوری با اندکی بیش از شش میلیون نفر جمعیت، اپلیکیشن یوئنو بانک بسیار فراتر از حوزه صرفا مالی رفته بود. این بانک که در مالکیت گروه پرنفوذ واسکس قرار داشت و با طراحی سبز نئونیِ متمایزش شناخته می‌شد، به خود می‌بالید که بوروکراسی سنگین جمهوری کشاورزی ـ دامداریِ سنتی را کنار زده است. حضور آن در رسانه‌ها و در حمایت مالی از مهم‌ترین باشگاه‌های فوتبال کشور مانند سرو پورتنیو و الیمپیا، و نیز ورزشگاه نمادین «دفنسورس دل چاکو»، همه‌جا به چشم می‌خورد.تنها چند روز پیش از این، بانک از یک برنامه بلندپروازانه افزایش سرمایه به ارزش ۱۰۰ میلیون دلار سخن می‌گفت. با این حال، پشتِ ویترین تبلیغاتی و حمایت‌های ورزشی، نهاد ناظر بر بانک‌ها با واقعیتی حسابداری، عریان و غیرقابل‌دوام روبه‌رو شد: این بانک نتوانست سپرده قانونیِ ۷۰ میلیون دلار (۶۲.۴۲۷ میلیون یورو) را که بانک مرکزی از آن مطالبه کرده بود، تأمین کند. سقوط مالی، مسئله‌ای عددی بود؛ اما انفجار پس از آن، به تمام معنا سیاسی بود.سانتیاگو پِنیا، اقتصاددانی با گرایش تکنوکرات و کارمند پیشین صندوق بین‌المللی پول، در سال ۲۰۲۳ میلادی به قدرت رسید و وعده داد کشور را به مغناطیسی برای سرمایه خارجی تبدیل کند. هرچند در دوران او پاراگوئه یکی از پرشتاب‌ترین نرخ‌های رشد اقتصادی در آمریکای جنوبی را به نمایش گذاشته است، اما فروپاشی ناگهانی این بانک سرانجام او را در بحرانی‌ترین لحظه دوران زمامداری‌اش قرار داده است.