قیمت مواد غذایی در اروپا: خوراکی‌ها کجا و چرا گران‌ترند
قیمت مواد غذایی در سراسر اروپا بسیار متفاوت است. قیمت نان در بعضی کشورها تا سه برابر دیگر کشورهاست. یورونیوز بیزنس این تفاوت‌ها و عوامل آن را بررسی می‌کند.
غذا بخش قابل توجهی از بودجه خانوارها در سراسر اروپاست اما هزینه پر کردن یک سبد خرید از کشوری به کشور دیگر تفاوت زیادی دارد. در اتحادیه اروپا، غذا و نوشیدنی‌های غیرالکلی ۱۳.۶ درصد از مخارج خانوار را تشکیل می‌دهند در حالی که سهم مسکن و قبوض خدماتی ۲۳.۶ درصد است، طبق داده‌های یورواستات.کدام کشورها برای تهیه مواد غذایی گران‌تر هستند و چه عواملی پشت این اختلاف قیمت‌ها قرار دارد؟بر اساس داده‌های میانه سال ۲۰۲۶ پایگاه مشارکتی هزینه‌های زندگی نومبیو، شاخص خواربار از ۵۷.۲ در مولداوی تا ۱۸۹.۲ در سوئیس متغیر است و متوسط اتحادیه اروپا روی عدد ۱۰۰ تنظیم شده است. این به آن معناست که قیمت مواد غذایی در سوئیس ۸۹.۲ درصد بالاتر از متوسط اتحادیه اروپا و در مولداوی ۴۲.۸ درصد پایین‌تر است.برای نشان دادن این فاصله، بر اساس این شاخص، سبدی که با قیمت متوسط اتحادیه اروپا ۱۰۰ یورو هزینه دارد، در سوئیس ۱۸۹.۲۰ یورو و در مولداوی ۵۷.۲۰ یورو تمام می‌شود.شاخص نومبیو شهر نیویورک را با عدد ۱۰۰ مبنا قرار می‌دهد. یورونیوز بیزنس این شاخص را طوری بازمحاسبه کرده که متوسط اتحادیه اروپا ۱۰۰ در نظر گرفته شود.کدام کشورها گران‌ترین هستند؟سه مورد از پنج کشور گران در شمال اروپا قرار دارند. ایسلند با شاخص ۱۸۳.۶ در رتبه دوم است و پس از آن نروژ با ۱۵۴.۴، لوکزامبورگ با ۱۳۴.۹ و دانمارک با ۱۲۸.۴ قرار دارند. دیگر کشورهای شمال اروپا نیز بالاتر از متوسط اتحادیه اروپا هستند: فنلاند ۱۱۹.۷ و سوئد ۱۱۶.۶.در میان پنج اقتصاد بزرگ اروپا، فرانسه گران‌ترین کشور برای خرید مواد غذایی است و قیمت‌ها در آن ۲۷.۵ درصد بالاتر از متوسط اتحادیه اروپا قرار دارد. اسپانیا با شاخص ۸۹.۷ تنها کشوری است که زیر متوسط قرار می‌گیرد. بریتانیا با ۱۱۱.۹، آلمان با ۱۱۱.۶ و ایتالیا با ۱۱۰.۲ همگی بالاتر از متوسط و در سطحی کمابیش مشابه هستند.اتریش با ۱۲۴.۵، ایرلند با ۱۲۲، بلژیک با ۱۱۷.۶ و هلند با ۱۱۶.۴ نیز از جمله کشورهای گران به حساب می‌آیند و همگی بالاتر از متوسط اتحادیه اروپا قرار دارند.ارزان‌ترین کشور اتحادیه اروپا: هزینه مواد غذایی در رومانی یک‌سوم کمتر استدر داخل اتحادیه اروپا، رومانی با شاخص ۶۶.۷ ارزان‌ترین کشور برای خواربار است و قیمت‌ها در آن ۳۳.۳ درصد پایین‌تر از متوسط اتحادیه اروپا قرار دارد.به طور کلی، مواد غذایی در کشورهای اروپای شرقی و بالکان، از جمله نامزدهای عضویت در اتحادیه اروپا، ارزان‌تر است. برای نمونه، شاخص در مقدونیه شمالی ۵۹.۸، در بوسنی و هرزگوین ۶۷.۹ و در صربستان ۶۸.۸ است.ترکیه با شاخص ۸۲.۱ از چند عضو اتحادیه اروپا گران‌تر است هرچند هنوز زیر متوسط اتحادیه اروپا قرار دارد. ترکیه همچنین دارای بیشترین تورم مواد غذایی در اروپاست.قیمت پایین‌تر لزوما به معنای دسترسی‌پذیری بیشتر نیستایلاریا بندتی، دانشیار دانشگاه توسیا، اشاره کرد که هرچند قیمت مواد غذایی در برخی کشورها پایین‌تر از متوسط اتحادیه اروپا است اما خانوارها سهم بیشتری از بودجه خود را صرف غذا می‌کنند. برای مثال، خواربار در رومانی ارزان‌تر است اما خانوارها ۲۳.۱ درصد از بودجه خود را صرف غذا و نوشیدنی‌های غیرالکلی می‌کنند. این سهم در بلغارستان نیز بالاتر از ۲۰ درصد است.پروفسور یرمیاس ماته بالوش از دانشگاه کورویینوس به یورونیوز بیزنس گفت: «پایین‌تر بودن قیمت‌ها لزوما به معنای دسترسی‌پذیری بیشتر نیست.»او با اشاره به تفاوت دستمزدها و قدرت خرید تاکید کرد که ممکن است مواد غذایی از نظر قیمت اسمی ارزان‌تر باشند اما نسبت به درآمدی که مردم پس از کسر مالیات دریافت می‌کنند کمتر قابل تامین باشند.هزینه یک سبد ۱۸ قلمی خواربار در اتحادیه اروپا ۶۹.۸۴ یورو استنومبیو در دسته «بازارها» ۱۹ قلم کالا را فهرست کرده است. یورونیوز بیزنس قیمت این اقلام را در اکتبر ۲۰۲۶ گردآوری کرده است. جمع کردن قیمت‌های ۱۸ قلم فهرست‌شده، به صورتی که هر قلم تنها یک بار و بدون وزن‌دهی محاسبه شود، هزینه متوسط یک سبد خواربار در اتحادیه اروپا را ۶۹.۸۴ یورو نشان می‌دهد.سیگارها از محاسبه یورونیوز کنار گذاشته شده‌اند چون قیمت آنها اختلاف زیادی دارد و سهم سیگاری‌ها در کشورهای مختلف متفاوت است.همانند شاخص، گران‌ترین سبد خواربار نیز در سوئیس است که ۱۳۷.۹۰ یورو هزینه دارد، در حالی که مولداوی با ۴۱.۱۰ یورو ارزان‌ترین است.این سبد در نروژ هم بیش از ۱۰۰ یورو قیمت دارد و به ۱۱۶.۱۰ یورو می‌رسد. از دیگر کشورهای گران می‌توان به لوکزامبورگ با ۹۹ یورو، اتریش با ۸۸.۱۰ یورو و دانمارک با ۸۷.۷۰ یورو اشاره کرد.فرانسه همچنان در میان پنج اقتصاد بزرگ مورد مقایسه، گران‌ترین است. این سبد در فرانسه ۸۷.۴۰ یورو هزینه دارد، در حالی که در اسپانیا تنها ۶۳ یورو است. همین سبد در ایتالیا ۸۰ یورو، در آلمان ۷۵.۲۰ یورو و در بریتانیا ۶۹.۱۰ یورو قیمت دارد.این ۱۸ قلم خواربار را می‌توان با کمتر از ۵۰ یورو در مقدونیه شمالی با ۴۳.۹۰ یورو، کوزوو با ۴۵.۵۰ یورو، رومانی با ۴۵.۹۰ یورو، گرجستان با ۴۶.۹۰ یورو، لهستان با ۴۹.۶۰ یورو، صربستان با ۴۹.۷۰ یورو، مونته‌نگرو با ۴۹.۸۰ یورو و بوسنی و هرزگوین با ۴۹.۸۰ یورو خرید.با این حال، این رتبه‌بندی‌ها بر اساس قیمت‌های اسمی است. وقتی قدرت خرید در نظر گرفته شود، فاصله‌ها کمتر می‌شود. همچنین در صورت وزن‌دهی به اقلام سبد، ممکن است رتبه‌ها تا حدی تغییر کند.نقش قیمت انرژی و هزینه نیروی کاربالوش گفت: «هزینه نیروی کار احتمالا به یکی از ماندگارترین محرک‌های قیمت خواربار در سراسر اروپا تبدیل شده اما هزینه انرژی همچنان عامل مهمی است.» او توضیح داد که افزایش هزینه انرژی، سوخت و حمل‌ونقل همچنان بر تولید کشاورزی، فرآوری مواد غذایی و شبکه توزیع تاثیر می‌گذارد.بندتی گفت که انرژی، به‌ویژه این بار سوخت، عامل اصلی افزایش اخیر قیمت غذاست. او افزود که از زمان حملات به ایران در اواخر فوریه، متوسط قیمت گازوئیل در اتحادیه اروپا از ۱.۵۹ یورو به ازای هر لیتر در ۲۳ فوریه به ۲.۲۴ یورو در ۲۸ سپتامبر رسیده که بالاترین سطح از زمان آغاز ثبت این داده‌ها در سال ۲۰۰۵ است.او به یورونیوز بیزنس گفت: «گازوئیل کل زنجیره غذایی را به حرکت درمی‌آورد؛ از تراکتورها تا کامیون‌هایی که فروشگاه‌های زنجیره‌ای را تامین می‌کنند.»او همچنین یادآوری کرد که وقتی تورم کند می‌شود، لزوما به معنای کاهش قیمت‌ها نیست. اگر تورم مثبت بماند، قیمت‌ها همچنان بالا می‌روند، فقط با سرعتی کمتر و از سطحی بالاتر.چرا قیمت نان در دانمارک بیش از سه برابر بلغارستان است؟بندتی گفت: «قیمتی که برای مواد غذایی در فروشگاه می‌پردازید فقط تا حدی هزینه خود ماده غذایی است.»او افزود: «این قیمت شامل دستمزد، انرژی، اجاره، حمل‌ونقل و مالیات هم می‌شود که در کشورهای ثروتمند بسیار بالاتر است.»او اشاره کرد که قیمت یک قرص ۵۰۰ گرمی نان سفید تازه در دانمارک ۳.۱۸ یورو و در بلغارستان ۱.۰۲ یورو است که بنا بر داده‌های نومبیو، بیش از سه برابر تفاوت دارد. دوجین تخم‌مرغ، که محصولی استانداردتر است، در دانمارک ۴.۵۲ یورو و در استونی ۲.۶۹ یورو قیمت دارد که کمتر از دو برابر است.بالوش توضیح داد که تفاوت قیمت خواربار در کشورهای مختلف اروپایی حاصل ترکیبی از عوامل است، از جمله دستمزدها، هزینه زمین و نیروی کار، ساختار بازار خرده‌فروشی، مالیات، نرخ ارز، هزینه‌های تدارکات و حمل‌ونقل، بهره‌وری کشاورزی و سلیقه مصرف‌کنندگان.