لغو پرواز اخراج ایرانیان از آمریکا در آخرین لحظه؛ ؛ مذاکرات محرمانه با تهران در میانه جنگ ادامه داشته است

دولت دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در حالی که جنگ با جمهوری اسلامی ادامه دارد، مذاکرات محرمانه‌ای با مقام‌های ایرانی برای بازگرداندن شهروندان ایرانی بازداشت‌شده در آمریکا انجام داده است. در تازه‌ترین مورد، پروازی که قرار بود گروهی از ایرانیان را از آمریکا به ایران، از مسیر گرجستان و پاکستان، منتقل کند، صبح روز یکشنبه ۸ نوامبر (۱۷ آبان) در آخرین لحظه لغو شد.

به گفته علی رهنما، وکیل "صندوق دفاع حقوقی ایرانیان آمریکا" (Iranian American Legal Defense Fund (IALDF)) که از برخی بازداشت‌شدگان در این پرونده دفاع می‌کند، دست‌کم هشت ایرانی روز یکشنبه در فرودگاهی در شهر میسا در ایالت آریزونا سوار هواپیما شده بودند، اما پرواز بدون آنکه دلیل لغو آن به آنها اعلام شود، متوقف شد. مقصد اولیه این پرواز گرجستان و سپس پاکستان بود تا مسافران از آنجا به ایران منتقل شوند.

بر اساس اسناد قضایی که روز پنجشنبه از حالت محرمانه خارج و در اختیار خبرگزاری آسوشیتدپرس قرار گرفت، دولت آمریکا حتی تا اواسط اکتبر نیز برای اخراج گروهی از ایرانیان از طریق یک کشور ثالث برنامه‌ریزی می‌کرد. این اسناد نشان می‌دهند که تماس‌ها و مذاکرات میان مقام‌های آمریکایی و ایرانی، با وجود ادامه جنگ، درباره صدور مدارک مسافرتی و تعیین مسیر انتقال این افراد ادامه داشته است. با این حال، هنوز مشخص نیست دولت آمریکا چه زمانی قصد اجرای این برنامه را داشته و آیا توافق نهایی برای بازگرداندن افراد مورد نظر حاصل شده بود یا خیر.

هشت نفری که روز یکشنبه سوار هواپیما شدند، بنا بر گزارش، با یکی از مقام‌های ارشد دفتر حافظ منافع ایران در سفارت پاکستان در واشنگتن نیز دیدار کردند.

این مقام به آنها گفته بود که دولت ایران پس از رسیدنشان به پاکستان، انتقال آنها به ایران را بر عهده خواهد گرفت. دفتر حافظ منافع ایران در سفارت پاکستان، به دلیل نبود روابط دیپلماتیک رسمی میان تهران و واشنگتن، امور کنسولی ایران در آمریکا را پیگیری می‌کند.

صندوق دفاع حقوقی ایرانیان آمریکا اعلام کرده که با دست‌کم ۱۲ ایرانی بازداشت‌شده در هفته گذشته از سوی دفتر حافظ منافع ایران تماس گرفته شده است. به گفته این نهاد، به این افراد اطلاع داده شده بود که پروازی برای بازگرداندن آنها به ایران از مسیر پاکستان در نظر گرفته شده است، هرچند زمان اجرای آن مشخص نبود.

یاسمین چوبین، مدیر اجرایی این سازمان، اعلام کرد یکی از بازداشت‌شدگان پس از اطلاع از احتمال بازگردانده شدن به ایران اقدام به خودکشی کرد. این فرد یکی از دو نفری بود که بعداً به یک بازداشتگاه در ایالت تگزاس منتقل شدند؛ اقدامی که به گفته گزارش، معمولاً در آستانه اخراج افراد صورت می‌گیرد.

چوبین هشدار داده است که بازگرداندن این افراد به ایران می‌تواند آنها را در معرض آزار و پیگرد، شکنجه یا حتی مرگ قرار دهد و پیامدهای چنین اقدامی ممکن است جبران‌ناپذیر باشد.

دست‌کم یکی از افرادی که قرار بود با پرواز لغوشده به ایران بازگردانده شود، پس از نزدیک به دو سال بازداشت با بازگشت داوطلبانه موافقت کرده بود؛ ظاهراً از سر استیصال و برای رهایی از شرایط غیرانسانی بازداشت. مشخص نیست چند نفر دیگر نیز داوطلبانه با بازگشت موافقت کرده بودند.

بر اساس اظهارات شماری از بازداشت‌شدگان، مقام‌های ایرانی با آنها تماس گرفته و اطلاعات حساسی درباره پرونده‌های درخواست پناهندگی‌شان در اختیار داشته‌اند. این موضوع یکی از محورهای شکایتی است که صندوق دفاع حقوقی ایرانیان آمریکا علیه دولت ترامپ مطرح کرده است.

این نهاد دولت آمریکا را متهم می‌کند که اطلاعات محرمانه برخی پناهجویان ایرانی را در اختیار مقام‌های جمهوری اسلامی قرار داده است؛ اقدامی که می‌تواند امنیت افرادی را که به دلیل ترس از آزار و پیگرد سیاسی از ایران گریخته‌اند، به خطر بیندازد.

وزارت امنیت داخلی آمریکا این اتهام را رد کرده است.

آنا ریس، قاضی فدرال رسیدگی‌کننده به این پرونده، در جلسه دادگاه در روز ۱۵ اکتبر نگرانی جدی خود را از بازگرداندن ایرانیان به کشوری که با آمریکا در جنگ است، ابراز کرده بود. او با اشاره به اظهارات دونالد ترامپ درباره سرکوب معترضان در ایران یادآور شده بود که رئیس‌جمهور آمریکا حکومت ایران را دشمن ایالات متحده توصیف کرده و از کشته شدن ده‌ها هزار معترض به دست آن سخن گفته است.

قاضی خطاب به نماینده وزارت دادگستری آمریکا هشدار داده بود که بازگرداندن افراد به چنین شرایطی می‌تواند آنها را با خطر جدی مرگ روبه‌رو کند. او در پی این نگرانی‌ها دستور داده بود دولت آمریکا هرگونه برنامه قطعی برای اخراج ایرانیان به ایران یا هر کشور دیگری را ظرف ۲۴ ساعت به دادگاه اطلاع دهد. همچنین مقام‌های آمریکایی موظف شده بودند دست‌کم پنج روز پیش از اجرای هرگونه اخراج، اطلاعیه کتبی ارائه کنند.

این پرونده در پی شکایتی مطرح شده است که صندوق دفاع حقوقی ایرانیان آمریکا در ماه ژوئیه علیه دولت ترامپ ثبت کرد. این نهاد معتقد است انتقال اطلاعات محرمانه پناهجویان به مقام‌های جمهوری اسلامی می‌تواند افرادی را که از ترس تعقیب سیاسی درخواست پناهندگی کرده‌اند، در معرض خطر قرار دهد. این نهاد در یکی از درخواست‌های اضطراری خود نیز استدلال کرده است که دولت ممکن است با برنامه‌ریزی برای پروازهای اخراج، دستور قاضی درباره اطلاع‌رسانی قبلی به دادگاه را نقض کرده باشد. دولت آمریکا پس از آن اسناد محرمانه‌ای را در اختیار دادگاه قرار داد.

اسناد منتشرشده نشان می‌دهد همکاری مقام‌های مهاجرتی آمریکا و جمهوری اسلامی برای بازگرداندن شهروندان ایرانی، به دوره پیش از آغاز جنگ نیز بازمی‌گردد. بررسی صدها ایمیل میان مقام‌های مهاجرتی آمریکا حاکی از آن است که دو کشور برای بازگرداندن بیش از ۱۰۰ ایرانی از طریق سه پرواز در سپتامبر و دسامبر ۲۰۲۵ و ژانویه ۲۰۲۶ هماهنگی کرده بودند.

اخراج مستقیم شهروندان ایرانی از آمریکا به ایران در دهه‌های گذشته اقدامی کم‌سابقه بوده است؛ هم به دلیل نبود روابط دیپلماتیک میان دو کشور و هم به علت نگرانی از احتمال آزار و پیگرد افرادی که به ایران بازگردانده می‌شوند. با این حال، دولت ترامپ در چارچوب سیاست سخت‌گیرانه‌ تر خود در زمینه مهاجرت تلاش کرده است حتی شهروندان کشورهایی را اخراج کند که تمایلی به پذیرش اتباع خود ندارند یا آمریکا با آنها روابط دیپلماتیک سردی دارد و حتی فاقد روابط رسمی است.

در برخی موارد، مهاجران به کشور مبدأ خود بازگردانده شده‌اند و در موارد دیگر، به کشورهایی فرستاده شده‌اند که هیچ ارتباطی با آنها نداشته‌اند. در دوره دوم ریاست‌جمهوری ترامپ، کشورهایی مانند السالوادور، کاستاریکا و پاناما پذیرای اتباع خارجی اخراج‌شده از آمریکا بوده‌اند. در ماه ژوئن نیز یک زن ایرانی در میان ۲۴ مهاجری بود که آمریکا آنها را به جمهوری آفریقای مرکزی اخراج کرد.

وزارت امنیت داخلی آمریکا درباره برنامه‌های مشخص اخراج ایرانیان حاضر به اظهارنظر نشده است، اما در بیانیه‌ای اعلام کرده است: «همان‌طور که وعده داده بودیم، دولت ترامپ از همه گزینه‌های قانونی برای اجرای بزرگ‌ترین عملیات اخراج در تاریخ استفاده می‌کند.«

به گزارش آسوشیتدپرس، در صورت اجرای پروازهای اخیر، این نخستین مورد اخراج ایرانیان از آمریکا به ایران از زمان آغاز جنگ میان دو کشور خواهد بود.

To view this video please enable JavaScript, and consider upgrading to a web browser that supports HTML5 video