ماموریت حافظ صلح سازمان ملل در صحرای غربی پس از 35 سال پایان یافت

ماموریت طولانی مدت صلحبانی سازمان ملل در صحرای غربی مورد مناقشه روز یکشنبه پس از 35 سال، در نتیجه بن بست آمریکا و روسیه در مقر سازمان ملل بر سر آینده این منطقه، فعالیت خود را متوقف کرد.

پایان این ماموریت نگرانی هایی را در مورد ثبات در منطقه ایجاد می کند. صحرای غربی که سرشار از مواد معدنی و ماهیگیری است، یک قلمرو بیابانی وسیع است که تقریبا به اندازه کلرادو در امتداد ساحل شمال غربی اقیانوس اطلس آفریقا است. زمانی که توسط اسپانیا اداره می شد، هم مراکش و هم جبهه پولیساریو طرفدار استقلال مدعی آن هستند.

استفان دوجاریک، سخنگوی دبیرکل سازمان ملل در بیانیه‌ای گفت: «اول نوامبر 2026 آغاز دوره انحلال است. تیم کوچک‌تری که به وزارت پشتیبانی عملیاتی سازمان ملل گزارش می‌دهد، بر حمل و نقل منظم دارایی‌های متعلق به کشورهای کمک‌کننده نیرو به کشورهای مربوطه، و دفع مناسب تجهیزات متعلق به سازمان ملل نظارت خواهد کرد.»

این مأموریت از زمان تأسیس آن در سال 1991 مکررا تمدید شده بود. روسیه در شورای امنیت سازمان ملل متحد در روز جمعه پیش نویس قطعنامه ایالات متحده را که از درخواست مراکش برای حاکمیت بر صحرای غربی حمایت می کرد و به مأموریت حافظ صلح در سال آینده پایان می داد، وتو کرد.

سپس قطعنامه رقیب روسیه برای تمدید این مأموریت به رای گذاشته شد. این اختلاف منجر به پایان ناگهانی مأموریت این نیرو شد.

کاخ سلطنتی مراکش از عدم تمدید این مأموریت استقبال کرد. آن را "ابزاری برای بین المللی کردن اختلاف" نامید.

جبهه پولیساریو، با حمایت الجزایر، آن را «تصمیمی غیرقابل قبول» خواند. وزارت خارجه الجزایر گفت که عمیقا از عدم تمدید این مأموریت متاسف است و از آنچه «سوگیری بیش از حد» پیش‌نویس قطعنامه ایالات متحده نامید انتقاد کرد.

سازمان ملل صحرای غربی را به عنوان یک "سرزمین غیر خودگردان" طبقه بندی می کند، در حالی که منتقدان کنترل مراکش آن را آخرین مستعمره آفریقا توصیف می کنند. مراکش تقریبا تمام قلمرو مورد مناقشه را اداره می کند، به جز یک نوار باریک به نام «منطقه آزاد» که در شرق دیوار شنی ساخته شده توسط مراکش قرار دارد.

به گفته سنای فرانسه، پس از اینکه مراکش آن را در سال 1975 ضمیمه کرد، اختلافات به یک درگیری مسلحانه تبدیل شد که بیش از 15 سال به طول انجامید و بیش از 16000 کشته از هر دو طرف گرفت.

قرار دادن صحرای غربی تحت حاکمیت کامل آن، هدف اصلی سیاست خارجی مراکش برای دهه‌ها بوده است. رباط که حمایت تعداد فزاینده ای از پایتخت های غربی از جمله واشنگتن، پاریس و لندن را به دست آورده است، از این منطقه به عنوان استان های جنوبی خود یاد می کند. این مناقشه به ویژگی تعیین کننده دیپلماسی مراکش تبدیل شده است، به طوری که پادشاهی اغلب روابط خود با سایر کشورها را با موضع آنها در این موضوع می سنجد.

جبهه پولیساریو به دنبال استقلال سرزمینی است که آن را موطن مردم بومی صحرا می داند. این جنبش که از اردوگاه‌های پناهندگان در شهر تندوف الجزایر فعالیت می‌کند، با هدف ایجاد یک جمهوری صحراوی مستقل است. پولیساریو که عمدتا توسط الجزایر، روسیه و آفریقای جنوبی حمایت می شود، شاهد کاهش حمایت بین المللی خود در سال های اخیر بوده است.

آتش بس با میانجیگری سازمان ملل در سال 1991 اجرایی شد. این توافق همچنین راه را برای ایجاد هیئت سازمان ملل برای همه پرسی در صحرای غربی، معروف به MINURSO، هموار کرد.

طرح حل و فصل، رفراندوم تعیین سرنوشت را با استقلال در میان گزینه ها پیش بینی کرده بود. اما رای هرگز محقق نشد. مراکش خواستار این بود که فهرست رای دهندگان شامل صحرای هایی باشد که در قلمرو تحت کنترل خود زندگی می کنند، در حالی که پولیساریو مخالفت کرد و استدلال کرد که گنجاندن آنها نتیجه را به سمت ادغام با مراکش متمایل می کند. این جنبش بر استفاده از سرشماری استعماری اسپانیا برای تعیین صلاحیت رأی دهندگان اصرار داشت.

دوجاریک گفت با پایان ماموریت، دبیرکل سازمان ملل از همه طرف‌ها می‌خواهد به حقوق مردم صحرای غربی احترام بگذارند و آن‌ها را ارتقا دهند و «در مورد وضعیت امنیتی در سرتاسر سرزمین و خطر تشدید خصومت‌ها همچنان نگران است. او از همه طرف‌ها می‌خواهد که حداکثر خویشتنداری را به کار گیرند».

ماه گذشته سازمان ملل اعلام کرد که پولیساریو پس از درگیری ها از آتش بس در سال 2020 خارج شد و از آن زمان این قلمرو همچنان صحنه تنش ها و خصومت های کم شدت بوده است.

صحرای غربی نقطه عطف اصلی در رقابت بین سنگین وزن های منطقه ای مراکش و الجزایر است. الجزیره که تسلیحات، تأمین مالی و میزبانی جبهه پولیساریو را برعهده دارد، حاکمیت کامل مراکش بر این سرزمین را یک شکست بزرگ دیپلماتیک می داند. دو کشور روابط دیپلماتیک خود را در سال 2021 قطع کردند و پایان این ماموریت خطر تیرگی بیشتر روابط و دامن زدن به مسابقه تسلیحاتی را به همراه دارد.