مستندسازی سنتی لحظه گذران است

S inéad O’Shea یکی از بهترین مستندسازان ایرلند است. آخرین فیلم او یک مستند جذاب درباره ادنا اوبراین به نام جاده آبی بود. آخرین فیلم او که این جمعه در سینماهای ایرلند اکران شد، همه چیز درباره پول است.

در آن، او فرگی چمبرز، فعال کمونیست ایالات متحده را دنبال می کند. چمبرز از خانواده میلیاردر کاکس است و چند سال پیش پول نقد کرد. در سال‌های اخیر، او مقداری از پول خود را برای تأسیس یک گروه در ماساچوست، کمک‌های مالی به اهداف بشردوستانه در غزه، سرمایه‌گذاری (اگر می‌خواهید آن را اینطور بنامید) در یک تیم فوتبال تونس، نقل مکان به ایرلند، و اشغال فضای متناقضی در فرهنگ استفاده کرد: یکی از اعضای یک درصدی که آشکارا ضد سرمایه‌داری است.

جولای گذشته او در اسپانیا دستگیر شد و اکنون در انتظار استرداد به ایالات متحده در موردی است که بسیاری آن را دارای انگیزه سیاسی می دانند.

همه اینها جذاب است، داستان عجیب زمانه ما. اما رویکرد اوشی به موضوع و هنرش داستان بزرگ‌تری را به ما می‌گوید، داستانی که نه در نتیجه‌گیری و قطعیت، بلکه در پیچیدگی و تفاوت‌های ظریف زندگی می‌کند.

پس از یک پیش نمایش هفته گذشته در دوبلین، او در مورد حقیقت صحبت کرد: "راستگو بودن کاملا سیاسی شده است. به عنوان فضایی بی طرف تلقی نمی شود. گزارش آنچه می بینید منجر به اتهامات سوگیری می شود." سخنان او با من ماند زیرا این فقط در مورد یک فیلم نیست، بلکه جایی است که ما در انواع گفتمان هستیم. سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، دیجیتالی.

مستندسازی می‌تواند دریچه‌ای باشد که از طریق آن شاهد دنیای گسترده‌تر، به معنای واقعی کلمه باشیم. اما چه اتفاقی می‌افتد وقتی مسائل یا افراد را درست یا نادرست معرفی نکنید؟ چه اتفاقی می‌افتد وقتی تفاوت‌های ظریف و تضاد بر حزب‌گرایی ترجیح داده شود؟ این فقط داستانی نیست که اوشی می گوید که زمان های پیچیده را روشن می کند، بلکه رویکرد او برای ماندن در حقیقت چیزها به جای جهش به پاسخ های آسان با هدف سرگرمی یا جلب توجه است.

به‌عنوان مصرف‌کننده مشتاق فیلم‌های مستند، تقریبا هر چیزی را تماشا می‌کنم، گرچه به جنایت واقعی علاقه‌ای ندارم. اما اگر مدرکی در مورد یک بازیکن بازنشسته NFL، یک نوازنده کانتری که هرگز به آهنگی از او گوش نداده‌ام، یک خرده فرهنگ مخفی یا رسوایی فراموش شده وجود داشته باشد، آن را تماشا خواهم کرد. البته بسیاری از این چیزها، هیگیوگرافی است که با تبلیغات هم مرز است، قهرمانان و هیولاها، موفقیت ها و شکست ها.

با تماشای همه چیز درباره پول، تقریبا می‌توانید فیلم دیگری را ببینید که در دوردست پنهان شده است، فیلمی کمتر، یکی با گرافیک‌های متحرک پر زرق و برق، صداگذاری گوشه‌گیر، پیچش‌های شلاقی، صخره‌های انباشته شده که داستان را چندین ساعت طول می‌کشد و از تماشاگر التماس می‌کند که حتی منتظر نماند تا قسمت بعدی بافر شود، و همه در ساختاری الگوریتمی پیچیده در جریان الگوریتمی پیچیده‌اند.

این نوع فرم همان چیزی است که "بینگ شده" است. وقتی درباره سریال‌های پخش «پرخوری» صحبت می‌کنیم، به ندرت در مورد عواقب پرخوری صحبت می‌کنیم، که مانند همه پرخوری‌ها، مصرف‌کننده را پر و در عین حال خالی می‌کند. آنچه همچنین مرتبط است این است که چگونه حقیقت در جستجوی توجه قربانی می شود.

و با این حال اتفاق دیگری در مستندسازی در حال رخ دادن است که این فرهنگ کوتاه، تند و ساده را از بین می برد. ناگهان مردم به دنبال چیزی عمیق تر می گردند. شما می توانید همه چیز را ببینید - مستند ناتان فیلدر در مورد الیزابت هولمز رسوا شده، که با غرور، توهم و در نهایت تقلب به قدرت و ثروت رسید - به عنوان فیلم سال مورد تحسین قرار می گیرد. حتی ممکن است اولین مستندی باشد که نامزد بهترین فیلم در جوایز اسکار شده است. همچنین کمتر از سه ساعت طول می کشد و تماشاگران به شدت در حال حرکت هستند.

ماسک، آخرین مستند الکس گیبنی درباره الیگارش فناوری و مرد مسئول برچیدن USAID، با عواقب ویرانگر، سه ساعت و 45 دقیقه است. تثبیت و سیاسی شدن قدرت رسانه‌ای باعث ترویج آن شده است، به طوری که YouTube، Meta و TikTok همگی تبلیغات آن را محدود کرده و سپس با استناد به «خطا»، آن را معکوس کردند. چه کسی می داند حقیقت چیست؟

دومین نصب از جولیا لوکتف، دوستان نامطلوب من، که روزنامه‌نگاران مستقل روسی در تبعید را دنبال می‌کند، نزدیک به شش ساعت به پایان می‌رسد. بخش اول، که خبرنگاران را در حالی که هنوز در مسکو در آستانه و پس از حمله روسیه به اوکراین دنبال می‌کند، پنج ساعت و ۲۵ دقیقه است. طول فراگیر آن موجه است، زیرا زمان صرف شده با موضوعات فیلم برای به تصویر کشیدن رابطه بین زمان و چگونگی تشدید سرکوب آزادی بیان ضروری است.

روز بعد از نمایش فیلم با O'Shea صحبت کرد، او درباره آنچه در حال حاضر از دست می رود صحبت کرد که حقیقت است. "حقیقت به نوعی از مد افتاده است. مستندسازی یک چیز است، اما همه چیز به یک مسابقه فوتبال غول پیکر تبدیل شده است. همه چیز بسیار جناحی است. حقیقت بسیار ظریف تر است، و این تقریبا در حال حاضر معمول نیست." این فقط مربوط به فیلمسازی نیست، بلکه به همه چیز مربوط می شود.

اطلاعات نادرست، اطلاعات نادرست، توطئه، سانسور، دروغ، ظاهرسازی، تبلیغات، انکار، منافع شخصی، مبارزه فزاینده برای تعیین آنچه "واقعی" در عصر هوش مصنوعی است - همه اینها یک جدایی بزرگ در سیاست، فرهنگ و گفتمان اجتماعی ایجاد کرده است.

جالب است که یک مستند ایرلندی در مورد یک شخصیت نسبتا مبهم آمریکایی می تواند تا این حد روشنگر باشد. چیزی که به ما می‌گوید این است که وقتی کسی تصمیمی می‌گیرد که ریشه در صداقت روزنامه‌نگاری دارد، نه به دنبال سود تجاری، حقیقت در واقع آشکار می‌شود. درسی در آن وجود دارد که بسیار فراتر از یک فیلم واحد است.