معمای پایگاه هوایی فرفورد؛ تهدید امنیتی ایران برای بریتانیا تا چه اندازه جدی است؟

بر اساس این گزارش، اگر چه بریتانیا نقشی حاشیه‌ای و جزئی در کارزار بمباران اهدافی در ایران به راهبری دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو داشته، اما طی دو هفته گذشته به وضوح روشن شده که تهران قصد دارد در اقدامی تلافی‌جویانه، در داخل خاک بریتانیا تهدیدآفرینی کند.در پی رخداد مبهم و مشکوک در نزدیکی پایگاه هوایی «فرفورد»، مقامات غربی اکنون در حال ارزیابی این موضوع هستند که آیا باید به‌طور علنی هشدار دهند ایران اهداف نظامی آمریکا در خاک اروپا، از جمله این پایگاه هوایی در منطقه «گلاسترشر»، را مدنظر دارد یا خیر.این هشدار ممکن است در حالی صادر شود که کارشناسان بریتانیایی همچنان درباره توانمندی واقعی ایران برای اجرای یک حمله پهپادی به تأسیساتی با تدابیر امنیتی بالا در چنین فاصله‌ای از تهران، با تردید سخن می‌گویند.با این حال، آنچه از سوی سازمان اطلاعات داخلی بریتانیا (ام‌آی۵) محرز شناخته شده، این است که نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی کوشیده تا هدف قرار دادن جامعه یهودیان در بریتانیا و اروپا را هماهنگ و هدایت کند؛ روندی که از ماه مارس با سلسله‌ای از آتش‌سوزی‌های عمدی در کنیسه‌ها و مراکز مشابه آغاز شد.این اقدام به‌خودی‌خود گامی فراتر از کارزار دیرینه ترور و تهدید منتقدان حکومت در خارج از کشور است؛ ماموریت‌هایی که سپاه به‌طور سنتی انجام آن‌ها را به باندهای تبهکار واگذار می‌کرد.جزئیات دقیق آنچه در پایگاه هوایی فیرفورد رخ داد همچنان ناروشن است، هرچند ممکن است ایران با کمترین هزینه، دستاوردی از آن کسب کرده باشد.ایالات متحده که به‌شدت نگران شده بود تنها یک هفته بعد از حادثه، تصمیم گرفت ۱۲ فروند بمب‌افکن «بی-۱» مستقر در این پایگاه را خارج کند؛ رخدادی که درز اطلاعات آن به رسانه‌های آمریکایی نشان داد واشنگتن از حملات پهپادی مشابه جنگ اوکراین هراس داشته است.آنچه از ماجرا مشخص است این است که اندکی پس از نیمه‌شب ۲۷ سپتامبر، پنج مرد از مبدأ لندن با سه دستگاه ون سفید به سمت این پایگاه حرکت کردند و یکی از آن‌ها در حین حرکت با شماره امداد ۹۹۹ تماس گرفت.هر پنج نفر در روستای «ولفورد» در مجاورت پایگاه هوایی بازداشت شدند، اما یک روز بعد، زمانی که هیچ ماده منفجره‌ای کشف نشد و طرح روشنی از توطئه به دست نیامد، با قید وثیقه آزاد شدند.دو مرد دیگر نیز به ظن ارتکاب جرایم تروریستی بازداشت و سپس به قید وثیقه آزاد شدند. اندی برنام، نخست‌وزیر بریتانیا، اعلام کرد که «نشانه‌های محکمی» از نقش‌آفرینی ایران در این حادثه وجود دارد و مارک رولی، رئیس پلیس متروپولیتن لندن روز پنج‌شنبه تأکید کرد: «به‌زودی شاهد پیشرفت‌های بیشتری در این پرونده خواهید بود.»پایگاه فرفورد موقعیتی آسیب‌پذیر و در دیدرس دارد؛ به‌طوری‌که علاقه‌مندان به ردگیری پروازها به‌راحتی می‌توانند به آن نزدیک شوند و از بمب‌افکن‌های مستقرشده بی-۱ و بی-۵۲ عکس‌برداری کنند؛ بمب‌افکن‌هایی که در بهار و اوایل تابستان با مجوز کی‌یر استارمر، نخست‌وزیر پیشین بریتانیا از این پایگاه برای پروازهای عملیاتی و حمله به اهدافی در ایران به پرواز درمی‌آمدند.لرد ریکتس، مشاور پیشین امنیت ملی بریتانیا در این باره می‌گوید: «ایران سابقه‌ای طولانی در طراحی و اجرای حملات، به‌ویژه علیه مخالفان حکومت در خاک بریتانیا دارد. با توجه به استفاده بمب‌افکن‌های آمریکایی از پایگاه فرفورد، منطقی است فرض کنیم که آن‌ها برای هدف قرار دادن طیف گسترده‌تری از مقاصد انگیزه پیدا کرده‌اند؛ صرف‌نظر از اینکه میزان مداخله آن‌ها در حادثه فرفورد چقدر بوده است.»دکتر آنتونیو جیوستوزی، کارشناس تروریسم در اندیشکده «خدمات متحد سلطنتی»، این فرضیه را مطرح می‌کند که حرکت ون‌ها به سمت این روستا صرفاً یک «عملیات فریب» بوده که در آن افرادی احتمالاً ناآگاه از ریشه اصلی ماجرا فرستاده شدند تا «پیامی هشدارآمیز از آنچه ممکن است رخ دهد مخابره کنند.»با این حال، او نسبت به اینکه ایران توان وارد آوردن یک تهدید نظامی واقعی به فرفورد یا اماکن مشابه را داشته باشد، بسیار بدبین است.از نگاه او، هدایت پهپادهای دید اول‌شخص از نوع به‌کاررفته در جنگ اوکراین، نیازمند روزها یا هفته‌ها آموزش فشرده است، در حالی که تدارک عملیاتی علیه یک پایگاه هوایی ماه‌ها زمان می‌برد.جیوستوزی می‌گوید: «بسیار بعید می‌دانم ایران بتواند مواد منفجره‌ای با درجه نظامی وارد بریتانیا کند؛ آخرین گروهی که توانستند چنین کاری انجام دهند، ارتش جمهوری‌خواه ایرلند بود.»حمله‌ای تمام‌عیار به پایگاه فرفورد یا مکانی مشابه تقریباً یک مأموریت بی‌بازگشت است که به دستگیری یا مرگ مجریان ختم می‌شود؛ عاملی که جذب نیرو برای چنین عملیاتی را فوق‌العاده دشوار می‌کند. با این حال، علی‌رغم پایین بودن ریسک واقعی، ایالات متحده ترجیح داد به عنوان اقدامی پیشگیرانه بمب‌افکن‌های بی-۱ خود را—که ارزش هر کدام ۳۰۰ میلیون دلار (۲۲۵ میلیون پوند) است—از منطقه خارج کند. ریچ نایتون، فرمانده نیروهای مسلح بریتانیا، روز پنج‌شنبه اعلام کرد که این اقدام «یک تصمیم عملیاتی برای کاهش ریسک» بوده است.در همین حال، گزارشی از سوی مرکز پژوهش‌های کنگره آمریکا فاش کرد که ۸۱ فروند هواپیما، بالگرد یا پهپاد نظامی آمریکا در جنگ با ایران منهدم شده یا آسیب دیده‌اند؛ از جمله چندین فروند که روی باند پایگاه‌هایی در عربستان سعودی و اردن هدف قرار گرفتند. این آمار نشان می‌دهد که مقاومت و پاسخ متقابل ایران بسیار مؤثرتر از اعترافات علنی واشنگتن بوده است. ارزش پرنده‌های منهدم‌شده ۱٫۹ میلیارد دلار و سامانه‌های پدافند هوایی آسیب‌دیده ۳٫۳ میلیارد دلار برآورد شده است.از سوی دیگر، دونالد ترامپ که برای کاهش بهای نفت به تکاپو افتاده، هرگونه عملیات هجومی تازه علیه ایران را به پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در اوایل نوامبر موکول کرده است. اما ورای دلایل خروج بمب‌افکن‌ها از فیرفورد و تحقیقات پلیس بریتانیا—که هنوز به صدور کیفرخواستی نینجامیده—تهدید کلی ایران در بریتانیا اکنون در سطحی بالاتر ارزیابی می‌شود.یک هفته پیش، دو تبعه ایرانی به نام‌های سلام احمدیان از لیورپول و رحمان صالحی از سالفورد، به اتهام جرایم تروریستی و تلاش برای حمله به جامعه یهودیان در منچستر با استفاده از یک «بمب دست‌ساز حاوی پودر کلر» تفهیم اتهام شدند. دادستان‌ها روز شنبه در دادگاه اعلام کردند که این دو نفر با فردی ثالث—که گمان می‌رود در داخل ایران باشد—در تماس بوده‌اند؛ فردی که آن‌ها را هدایت کرده و «دستورالعمل‌های ساخت وسیله انفجاری» را در اختیارشان گذاشته بود. رسیدگی به این پرونده به دادگاه جنایی «اولد بیلی» واگذار شده است.اوایل ماه مه نیز دستگاه قضایی آمریکا علیه فردی ۳۲ ساله با تابعیت دوگانه ایرانی-عراقی به نام «محمد باقر سعد داود السعدی» اعلام جرم کرد. او متهم است که در ماه‌های مارس و آوریل ۲۰۲۶، هماهنگی و ترغیب ۱۸ فقره آتش‌سوزی و حملات تروریستی خفیف علیه اماکن یهودی و مراکز متعلق به آمریکا در بریتانیا و اروپا را عهده‌دار بوده است. مقامات آمریکایی مدعی شدند که او از فرماندهان «کتائب حزب‌الله»، گروه مورد حمایت سپاه پاسداران در عراق، بوده است.السعدی ماه بعد در دادگاهی در منهتن اعلام بی‌گناهی کرد و خود را یک «اسیر جنگی» خواند. او با محاکمه تروریستی روبه‌رو است و در یک مورد متهم است که از طریق تماس تصویری «فیس‌تایم»، در هدایت آتش‌زدن یک کنیسه در لندن مشارکت داشته است. با آنکه در این سلسله‌اقدامات کسی کشته نشد، السعدی به این متهم است که به یکی از هم‌دستانش گفته که درگیر یک «جنگ روانی» است.گروهی که ادعا می‌شود السعدی رهبری آن را بر عهده داشته، یعنی «حرکت اصحاب یمین اسلامی»، مسئولیت حمله با بمب‌های آتش‌زا به چهار آمبولانس متعلق به یک خیریه یهودی در شمال لندن را در شبکه‌های اجتماعی بر عهده گرفت. در ماه اوت، چهار نفر در ارتباط با این حمله—که خسارتی حدود یک میلیون پوند به بار آورد—به جرم آتش‌سوزی عمدی اعتراف کردند. صدور احکام نهایی و بررسی علنی تمام ابعاد پرونده در دادگاه سال آینده انجام خواهد شد.جاناتان هکت، تفنگدار دریایی پیشین و متخصص امور اطلاعاتی در آمریکا، معتقد است این تهدیدات در بریتانیا و اروپا تداوم خواهد یافت؛ زیرا تهران باور دارد که این دست اقدامات اهدافش را پیش می‌برد، هرچند با تغییر چهره‌های پشت‌پرده پس از السعدی، فرم آن دگرگون خواهد شد. او می‌افزاید: «اثرات روانی این اقدامات به‌تنهایی حائز اهمیت بالاست؛ هدف غایی تهران این است که میان ایالات متحده و متحدانش شکاف ایجاد کند.»