موج جدید عرضه سهام: تاشکند شرکت‌ها را برای ورود به بازارهای جهانی آماده می‌کند

ازبکستان در حال آماده‌سازی عرضه بخشی از بزرگ‌ترین شرکت‌های وابسته به دولت در بازارهای عمومی است و اپراتور ملی مخابرات، Uztelecom، اکنون جدی‌ترین گزینه برای فهرست شدن بین‌المللی محسوب می‌شود.این برنامه بخش‌های مخابرات، هواپیمایی، بانکداری و انرژی را در بر می‌گیرد و هدف آن جذب سرمایه خصوصی و بین‌المللی بیشتر و در عین حال قرار دادن شرکت‌های بزرگ زیر الزامات شفافیت و حاکمیت شرکتی مورد انتظار سرمایه‌گذاران بورسی است.برای سرمایه‌گذاران بین‌المللی، این روند می‌تواند راه دسترسی به بخشی از بزرگ‌ترین دارایی‌های شرکتی ازبکستان را باز کند. برای ازبکستان نیز آزمونی است برای اینکه اصلاحات بازار سرمایه این کشور تا چه حد می‌تواند فراتر از عرضه اولیه UzNIF در لندن رفته و به مسیر گسترده‌تری از شرکت‌های بورسی تبدیل شود.این روند از طریق صندوق سرمایه‌گذاری ملی ازبکستان (UzNIF) پیش می‌رود؛ صندوقی که مدیریت آن با Franklin Templeton است، در ۱۳ شرکت بزرگ ازبکی سهم دارد و خود نیز در ماه مه برای نخستین بار در بازار لندن عرضه شد.گام بعدی: عرضه سهام شرکت‌هابه گفته ماریوس دن، مدیرعامل بخش آسیای مرکزی در Templeton Global Investments، Uztelecom در میان گزینه‌های عرضه اولیه سهام بیشترین پیشرفت را داشته است.سهام این شرکت هم‌اکنون در بورس تاشکند پذیرفته شده است. UzNIF در حال بررسی امکان فهرست شدن بین‌المللی و افزایش تعداد سهام قابل معامله در بازار داخلی است.عرضه بین‌المللی می‌تواند امکان خرید سهام این شرکت را برای شمار بیشتری از سرمایه‌گذاران فراهم کند و در عین حال سرمایه جدیدی برای طرح‌های سرمایه‌گذاری آینده آن تامین کند.دن در پاسخ به پرسش‌های یورونیوز گفت آماده‌سازی‌ها شامل ارزیابی صورت‌های مالی، حاکمیت شرکتی و آمادگی عملیاتی Uztelecom است.به گفته او، پنج فرایند انتخاب مشاوران سهام نیز برای Uzbekistan Airways، Uztelecom، شرکت Regional Electric Networks، شرکت National Electric Grid of Uzbekistan و بانک Sanoat Qurilish (SQB) در جریان است.دن گفت: «در ۲۴ تا ۳۶ ماه آینده، حدود ۷۸ درصد ارزش خالص دارایی‌های صندوق از شرکت‌های غیر بورسی به شرکت‌های بورسی منتقل خواهد شد.»به این ترتیب، بخش عمده ارزش UzNIF در نهایت در شرکت‌هایی متمرکز خواهد شد که سهام آنها به طور عمومی معامله می‌شود.بر اساس یک فرمان ریاست‌جمهوری، قرار است تا پایان سال ۲۰۲۸ سهام شش شرکت پورتفوی UzNIF در بورس عرضه شود. صندوق اعلام کرده است که هنوز درباره زمان‌بندی و ترتیب انجام هر معامله به صورت جداگانه تصمیم نهایی گرفته نشده است.تغییر شیوه اداره شرکت‌هاUzNIF و Franklin Templeton در حال بازطراحی حاکمیت شرکتی در کل پورتفوی خود هستند؛ از ترکیب هیات‌های نظارت گرفته تا شیوه برنامه‌ریزی، مدیریت مالی و گزارش‌دهی عملکرد شرکت‌ها.دن توضیح داد: «در هر ۱۳ شرکت تغییراتی انجام داده‌ایم. اعضای تیم سرمایه‌گذاری خود را منصوب کرده و ۱۰ مدیر بین‌المللی خوش‌نام را جذب کرده‌ایم که در برخی موارد در بیش از یک شرکت به عضویت هیات نظارت منصوب شده‌اند.»در مجموع ۱۰ مدیر مستقل غیر اجرایی در این پورتفوی انتخاب شده‌اند و در ۱۱ شرکت از ۱۳ شرکت، هیات‌های نظارت اکنون اکثریتی متشکل از مدیران مستقل و نمایندگان Franklin Templeton دارند.تا کنون ۹ برنامه تحول تکمیل شده و پیش‌بینی می‌شود چهار برنامه دیگر نیز در ماه‌های آینده نهایی شود.برای نمونه، در شرکت Uzbekistan Airways، صندوق ۱۲۰ ابتکار را شناسایی کرده است که حوزه‌هایی مانند رشد، بهره‌وری، سودآوری، تجربه مشتری و توسعه را پوشش می‌دهد.این تغییرات اهمیت زیادی دارند، زیرا عرضه سهام در بورس تنها به معنای فروش سهام نیست؛ شرکت‌ها به صورت‌های مالی قابل اتکا، سازوکارهای شفاف‌تر تصمیم‌گیری و ساختارهای حاکمیت شرکتی نیاز دارند که بتواند زیر ذره‌بین نهادهای بیرونی دوام بیاورد.درون پورتفوی ۲.۲۸ میلیارد یورویی UzNIFارزش خالص دارایی‌های UzNIF تا ۳۱ ژوئیه ۲۰۲۶ حدود ۲.۲۸ میلیارد یورو بود.در نیمه نخست سال ۲۰۲۶، صندوق ۱۴۷ میلیون یورو سود خالص گزارش کرد که شامل ۱۵۶ میلیون یورو سود ناشی از ارزیابی مجدد ارزش منصفانه و ۲۴ میلیون یورو درآمد حاصل از سود سهام بود.سرمایه‌گذاری‌های مرتبط با بخش انرژی حدود ۳۷ درصد ارزش خالص دارایی‌های صندوق را تشکیل می‌دهند.دن گفت چارچوب جدید «دارایی‌های تحت مقررات» از جمله عواملی است که بر ارزش‌گذاری چند شرکت انرژی تاثیر می‌گذارد. این نظام مشخص می‌کند شرکت‌های خدمات عمومی تحت مقررات چگونه می‌توانند از سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها بازده به دست آورند و تعرفه‌ها چگونه محاسبه می‌شود.نخستین تعدیل تعرفه‌ها از اول اوت اجرایی شد و انتظار می‌رود جزئیات بیشتر تا پایان سال ۲۰۲۶ یا در سه‌ماهه نخست ۲۰۲۷ اعلام شود.عرضه‌های اولیه می‌توانند سرمایه تازه جذب کنندعرضه‌های احتمالی سهام می‌تواند منابع مالی را مستقیما وارد خود شرکت‌ها کند، نه اینکه فقط به سهامداران فعلی امکان فروش سهامشان را بدهد.دن گفت دولت در صورت تصمیم به فروش سهام، در اولویت خواهد بود و در صورت نیاز UzNIF نیز می‌تواند بخشی از دارایی‌های خود را برای تامین نقدشوندگی کافی بازار عرضه کند.او تاکید کرد: «شرکت‌ها نیز در چارچوب این عرضه‌های اولیه در اولویت جذب سرمایه قرار دارند، چون همه این دارایی‌ها بسیار جذاب هستند و برنامه‌های سرمایه‌گذاری سنگینی در دست اجرا دارند و به منابع بیشتری نیاز است.»این تفاوت مهم است؛ فروش سهام موجود تنها ترکیب مالکیت را تغییر می‌دهد، در حالی که انتشار سهام جدید می‌تواند منابع مالی لازم برای خرید هواپیما، توسعه شبکه‌های مخابراتی، زیرساخت‌های برق یا دیگر طرح‌های سرمایه‌گذاری را در اختیار شرکت‌ها بگذارد.ساختار نهایی هر معامله در مراحل بعدی مشخص خواهد شد.سال ۲۰۲۶ نخستین سال کامل مدیریت UzNIF توسط Franklin Templeton است؛ پس از آنکه این شرکت در ماه مه ۲۰۲۵ مدیریت صندوق را بر عهده گرفت.دن گفت نتایج امسال باید مبنای جامع‌تری برای ارزیابی سودآوری و ظرفیت پرداخت سود سهام در آینده فراهم کند. نخستین سود سهام UzNIF قرار است بر اساس نتایج مالی سال ۲۰۲۷ بررسی شود و احتمال پرداخت آن در سال ۲۰۲۸ مطرح است.