موسیقی چگونه مغز را آرام میکند و استرس را کاهش میدهد؟
پژوهشگران نشان دادهاند که موسیقی میتواند ارتباط میان بخشهای مختلف مغز را تغییر دهد و به بازگشت مغز از حالت استرس به وضعیت آرامتر کمک کند.
پژوهشگران نشان دادهاند که موسیقی میتواند ارتباط میان بخشهای مختلف مغز را تغییر دهد و به بازگشت مغز از حالت استرس به وضعیت آرامتر کمک کند.
بسیاری از افراد هنگام فشار روانی به موسیقی پناه میبرند، اما اثر آن فراتر از حس آرامش موقت است. نتایج مطالعهای تازه نشان میدهد موسیقی میتواند واکنشهای فیزیولوژیک بدن به استرس را کاهش دهد.
پژوهشگران آکادمی علوم چین دریافتند اثر آرامکنندهی موسیقی با صداهای آرامشبخش دیگری مانند صدای آب یا طبیعت برابر نیست. به گفتهی آنها، صداهای طبیعت ممکن است محیطی آرام ایجاد کنند، اما موسیقی با ساختار مشخص خود مغز را در یک مسیر منظم از ایجاد تنش تا رسیدن به آرامش هدایت میکند.
یی دو، پژوهشگر آکادمی علوم چین و نویسندهی ارشد مطالعه، میگوید پس از یک تجربهی استرسزا، مغز ممکن است همچنان در وضعیت آمادهباش باقی بماند. موسیقی میتواند به مغز کمک کند این وضعیت را ترک کند و به حالت آرامتری بازگردد.
پژوهشگران برای بررسی اثر موسیقی بر مغز، چند آزمایش انجام دادند. در آزمایش نخست، ۶۰ شرکتکننده به دو گروه تقسیم شدند. یک گروه پس از انجام یک فعالیت استرسزا به موسیقی گوش داد و گروه دیگر به صداهای طبیعی مانند صدای آب گوش سپرد. فعالیت استرسزا شامل حل مسائل ریاضی ذهنی در مدتزمان محدود بود؛ شرکتکنندگان همزمان بازخوردهایی دریافت میکردند که برای افزایش فشار روانی طراحی شده بود.
پژوهشگران پیش و پس از آزمایش، شاخصهایی مانند ضربان قلب و میزان کورتیزول بزاق شرکتکنندگان را اندازهگیری کردند. نتایج نشان داد افرادی که به موسیقی گوش داده بودند، سریعتر از حالت استرس خارج شدند.
در مرحلهی دوم، گروه دیگری از شرکتکنندگان با استفاده از تصویربرداری fMRI بررسی شدند تا مشخص شود موسیقی چه تغییری در فعالیت مغز ایجاد میکند.
در آزمایشها، افرادی که پس از یک تجربهی استرسزا به موسیقی گوش دادند، سریعتر از دیگران به حالت عادی بازگشتند
نتایج نشان داد موسیقی برخلاف صداهای طبیعت، ارتباط میان بخشهایی از مغز که صدا را پردازش میکنند و بخشهایی که در تنظیم استرس و برانگیختگی نقش دارند، تقویت میکند. دو میگوید: «موسیقی فقط استرس را پنهان نمیکند یا حواس ما را از آن پرت نمیکند؛ بلکه مسیری ساختاریافته برای بازگشت مغز به حالت آرامتر ایجاد میکند.»
با وجود نتایج امیدوارکننده، پژوهشگران تأکید میکنند که مطالعه محدودیتهایی دارد. شرکتکنندگان آزمایش، افراد جوان و سالمی بودند که استرس کوتاهمدت را تجربه میکردند؛ بنابراین مشخص نیست آیا همین اثر در افراد مبتلا به استرس مزمن یا مشکلات مرتبط با اضطراب نیز دیده میشود یا نه. همچنین موسیقی استفادهشده در آزمایشها توسط پژوهشگران انتخاب شده بود. ممکن است موسیقی مورد علاقهی شخصی افراد اثر متفاوتی بر مغز و واکنشهای استرسی آنها داشته باشد.
با وجود محدودیتها، مطالعه به درک بهتر رابطهی میان موسیقی و واکنشهای روانی و جسمی بدن به استرس کمک میکند و نشان میدهد موسیقی ممکن است فقط تجربهای احساسی نباشد، بلکه ابزاری برای تنظیم فعالیت مغز و بدن نیز باشد.