نتانیاهو به عنوان نخست وزیر موقت اسرائیل چه اختیاراتی دارد؟

دو هفته پس از انتخابات ملی اسرائیل، رئیس جمهور آیزاک هرتزوگ، رهبر مخالفان، گادی آیزنکوت، فرصتی برای تشکیل یک دولت پیدا کرد.

اما از آنجایی که نه آیزنکوت و نه ائتلاف بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر، 61 کرسی مورد نیاز را برای کسب اکثریت در کنست، که در نهایت دولت بعدی را تشکیل می‌دهد، به دست نیاورده‌اند.

در حالی که آیزنکوت با اعضای ائتلاف خود جمع می شود و با شرکای خارجی بالقوه ای که می توانند از ائتلاف او از جمله احزاب عربی حمایت کنند، مذاکره می کند، نتانیاهو همچنان به عنوان یک نخست وزیر موقت محصور شده است. و اگر آیزنکوت نتواند دولت تشکیل دهد، هرتزوگ ممکن است به نتانیاهو نزدیک شود تا ببیند آیا او می تواند یک دولت ائتلافی کارآمد تشکیل دهد یا خیر.

این وضعیت انتقالی یک چشم‌انداز سیاسی منحصربه‌فرد ایجاد می‌کند که در آن رئیس‌جمهور فعلی فاقد یک مأموریت عمومی است، اما کلیدهای قدرتمندترین نهادهای دولتی را حفظ می‌کند.

ایهاب جبارین، تحلیلگر و شهروند فلسطینی اسرائیل به الجزیره گفت: نتانیاهو اولویت تشکیل دولت را از دست داد، اما نخست وزیری فعلی را از دست نداد. اکنون قدرت او در این است که مخالفانش به توافقی برای برکناری او نیاز دارند - و اختلافات آنها دلیل بقای فعلی او [سیاسی] است.»

در این میان، جبارین توضیح داد که اسرائیل در یک «پارادوکس قانون اساسی» قرار دارد: نخست وزیر از یک مأموریت مردمی برخوردار نیست.

پس این برای اسرائیل چه معنایی دارد و نتانیاهو به عنوان نخست وزیر موقت از چه اختیاراتی برخوردار است؟

اسراییل قانون اساسی واحدی ندارد، اما در عوض به مجموعه ای از قوانینی که به عنوان قوانین اساسی شناخته می شوند، به عنوان اصول حقوقی اساسی خود متکی است.

بر اساس ماده 30 قانون اساسی اسرائیل: دولت، دولت مستعفی به کار خود ادامه می دهد تا زمانی که یک دولت جدید برای جایگزینی آن سوگند یاد کند.

جبارین گفت: «در نتیجه، نتانیاهو و دولت او تا زمانی که یک دولت جدید اعتماد کنست را بر اساس اصل تداوم دولت جلب کند، به کار خود ادامه می دهند.

و در این دوره، دولت اختیارات اداره کشور، امنیت و روابط خارجی را برای خود محفوظ می‌دارد، اما استفاده از آن موکول به قید و بند است.»

مهم‌ترین نگرانی درباره وضعیت سرپرستی نتانیاهو، اقتدار او بر ارتش است.

او صلاحیت اتخاذ انتصابات جدید و تصمیمات مرتبط با امنیت را دارد. جبارین خاطرنشان کرد، اما انتظار می‌رود که او در مورد هر حرکتی با نظارت بیشتری مواجه شود، زیرا در حالی که او دارای اختیارات قانونی است، لزوما دیگر از "مشروعیت" برخوردار نیست.

در حالی که نتانیاهو فرماندهی قوه مجریه را بر عهده دارد، ماده 40 قانون اساسی: دولت به کابینه خود اجازه می دهد در صورت رای مثبت، جنگ جدیدی را آغاز کند. او نمی تواند یک درگیری جدید را به تنهایی شروع کند.

اما نتانیاهو می تواند به طور استراتژیک درگیری های موجود را دستکاری کند. جبارین گفت: "کاربردی ترین سناریو، البته اختراع جنگ از صفر نیست. ما در مورد شعله ور کردن و به کارگیری یک تهدید موجود صحبت می کنیم. ما در مورد ایران صحبت می کنیم. ما در مورد لبنان صحبت می کنیم."

از آنجایی که آیزنکوت و متحدانش اعضای کابینه امنیتی کنونی نیستند، نتانیاهو نفوذی کنترل نشده بر نحوه تنظیم اطلاعات دارد.

جبارین توضیح داد: "چه چیزی به عنوان خطر قابل مهار به وزرا معرفی می شود؟ و چه چیزی به عنوان فرصت نهایی [برای حملات احتمالی] که قابل تأخیر نیست؟ این مسئولیت اضافی نخست وزیر در قبال اطلاعاتی که به کابینه می رسد، ارائه گزینه ها را بسیار مهم می کند."

شین بت، آژانس اطلاعات داخلی اسرائیل، مستقیما به نخست وزیر گزارش می دهد. این در حالی که نتانیاهو یک نخست وزیر موقت است، تغییر نمی کند.

در حالی که نتانیاهو فرماندهی نیروهای امنیتی را بر عهده دارد، اختیارات داخلی و قانونگذاری او با محدودیت های عملکردی مواجه است.

مایسارا باهر، نویسنده و کارشناس امور اسرائیل، توضیح داد که تصمیمات مالی نتانیاهو می تواند بر کسی که دولت بعدی را تشکیل می دهد، تأثیر بگذارد.

بحر به الجزیره گفت: «نتانیاهو می‌تواند اقداماتی انجام دهد که ممکن است کار دولت بعدی را مختل کند» تا وارث «بدهگی» بیشتر شود.

با این حال، نتانیاهو نمی تواند قوانین جدیدی را برای محافظت از خود در برابر محاکمه طولانی مدت فساد خود به اجرا بگذارد.

جبارین گفت که نتانیاهو از ادامه پست نخست وزیری خود برای شکستن بلوک مخالفان استفاده می کند.

به عنوان مثال، تحلیلگر خاطرنشان کرد، نتانیاهو در تلاش است تا با به تصویر کشیدن اتحاد آیزنکوت که احتمالا به احزاب عربی وابسته است، رای دهندگان و احزاب صهیونیستی را که نماینده آنها هستند جلب کند.

باهر هشدار داد که نتانیاهو ممکن است ناآرامی های داخلی را تشویق کند تا روند گذار را از مسیر خارج کند، و پیشنهاد کرد که نخست وزیر هر کاری که لازم است برای ماندن در قدرت انجام دهد.

روند انتقال اسرائیل با سایر دموکراسی های پارلمانی تفاوت چندانی ندارد.

برای مثال، در بریتانیا و هند نیز، نخست وزیران موقت از همان اختیارات قانونی برخوردارند که نخست وزیران دارای اختیارات انتخاباتی هستند.

با این حال، کنوانسیون ها و هنجارهای قانون اساسی آنها را ملزم می کند که به عنوان متولیان امر از تصمیم گیری های سیاسی عمده - از جمله در مورد مسائل جنگی - اجتناب کنند.

در همین حال، در ایالات متحده، یک رئیس‌جمهور مستعفی تحت یک ضرب‌الاجل سخت دو ماه و نیم تا مراسم تحلیف جانشین خود کار می‌کند و در این دوره با نظارت شدید کنگره در مورد انتقال، بودجه و انتصابات مواجه است.