نحوه تنظیم زمان جهانی از سال ۲۰۲۷ با حذف ثانیه کبیسه تغییر می‌کند

اداره بین‌المللی اوزان و مقیاس‌ها (BIPM) با رأی نمایندگان 69 کشور تصمیم گرفت استفاده از ثانیه کبیسه را از 20 مه 2027 (30 اردیبهشت 1406) متوقف کند و به‌جای آن، سازوکاری مبتنی بر ساعت کبیسه را در نظر بگیرد. این تصمیم با هدف کاهش خطر اختلال در سیستم‌های کامپیوتری و زیرساخت‌هایی گرفته شده است که به هماهنگی دقیق زمان وابسته‌اند. ثانیه کبیسه اصلاحی است که گاهی به زمان هماهنگ جهانی (UTC) اضافه می‌شود تا اختلاف میان زمان مبتنی بر ساعت‌های اتمی و زمان نجومی، که از چرخش زمین به دست می‌آید، کنترل شود. این اصلاح از سال 1972 تاکنون 27 بار اعمال شده است؛ اما اجرای آن می‌تواند برای سیستم‌های دیجیتال مشکل‌ساز باشد. به گزارش گاردین، اعضای BIPM پیش‌تر در سال 2022 توافق کرده بودند که استفاده از ثانیه کبیسه حداکثر تا سال 2035 متوقف شود. بااین‌حال، تصمیم تازه اجرای این تغییر را جلو انداخته و تاریخ 20 مه 2027، هم‌زمان با روز جهانی اندازه‌شناسی، برای آن تعیین شده است. چرا ثانیه کبیسه کنار گذاشته می‌شود؟ زمان هماهنگ جهانی با استفاده از ساعت‌های اتمی بسیار دقیق تنظیم می‌شود و مبنای زمان‌سنجی در بخش‌های مختلف فناوری، از ارتباطات و ماهواره‌ها گرفته تا سیستم‌های مالی و شبکه‌های برق، به شمار می‌رود. در مقابل، سرعت چرخش زمین ثابت نیست و تحت تأثیر عواملی مانند حرکت هسته مذاب زمین، جابه‌جایی اقیانوس‌ها و جریان‌های جوی تغییر می‌کند. با اختراع ساعت‌های اتمی، تعریف رسمی ثانیه در سال 1967 تغییر کرد. از آن زمان، ثانیه براساس تعداد مشخصی از نوسان‌های اتم سزیم تعریف می‌شود، نه چرخش زمین. برای حفظ هماهنگی میان زمان اتمی و زمان نجومی، از سال 1972 ثانیه‌های کبیسه به زمان جهانی اضافه شده‌اند. این روش بیش از پنج دهه ادامه داشت؛ اما تغییرات تازه در چرخش زمین، نگرانی دیگری ایجاد کرده است. در دهه گذشته، چرخش زمین در برخی دوره‌ها سرعت گرفته و این احتمال مطرح شده که برای حفظ هماهنگی زمان اتمی و نجومی، به‌جای افزودن یک ثانیه، لازم باشد یک ثانیه از زمان جهانی حذف شود. چنین اصلاحی که «ثانیه کبیسه منفی» نام دارد، تاکنون اجرا نشده است. به گفته کارشناسان، نبود تجربه و آزمایش کافی درباره این تغییر می‌تواند خطر بروز مشکلات نرم‌افزاری را افزایش دهد. احتمال اعمال ثانیه کبیسه منفی در دهه آینده حدود 30 درصد برآورد شده بود؛ موضوعی که به تسریع تصمیم‌گیری درباره کنار گذاشتن این روش کمک کرد. ثانیه کبیسه چگونه باعث اختلال در سیستم‌ها می‌شود؟ افزودن ثانیه کبیسه به این معناست که یکی از دقیقه‌ها به‌جای 60 ثانیه، 61 ثانیه طول می‌کشد. در حالت ثانیه کبیسه منفی نیز یک دقیقه 59 ثانیه خواهد داشت. مدیریت این تغییرات برای برخی نرم‌افزارها و کامپیوترها دشوار است و ممکن است باعث ناهماهنگی ساعت‌ها، از کار افتادن سرورها یا اختلال در شبکه‌ها شود. شرکت‌های فناوری از جمله گوگل، متا، مایکروسافت و آمازون نیز از کنار گذاشتن ثانیه کبیسه حمایت کرده‌اند. یکی از نگرانی‌ها این است که آزمایش تمام سیستم‌های متصل به یکدیگر در سراسر جهان برای اطمینان از عملکرد صحیح آن‌ها هنگام اعمال ثانیه کبیسه منفی، هزینه زیادی به شرکت‌ها تحمیل کند. ساعت کبیسه چگونه کار می‌کند؟ براساس تصمیم جدید، اختلاف میان زمان هماهنگ جهانی و زمان نجومی می‌تواند به‌تدریج افزایش یابد و پیش از آنکه به یک ساعت برسد، نیازی به اصلاح نخواهد بود. در این روش، به‌جای تغییر دوره‌ای زمان در مقیاس یک ثانیه، اصلاح احتمالی در مقیاس یک ساعت انجام می‌شود. پیش‌بینی می‌شود هزاران سال طول بکشد تا اختلاف میان این دو مقیاس زمانی به یک ساعت برسد و اعمال ساعت کبیسه ضرورت پیدا کند. برخی برآوردها این بازه را حدود 3 هزار سال می‌دانند.