نسرین ستوده برنده جایزه "عدالت تولانی ماسکو" شد
نسرین ستوده، وکیل و مدافع حقوق بشر ایرانی که بارها به دلیل فعالیت‌هایش زندانی شده، برنده جایزه عدالت ثولانی ماسکو در سال ۲۰۲۶ شد. او در پیامی بر موارد نقض حقوق بشر در ایران تاکید کرد.
نسرین ستوده، وکیل دادگستری و فعال حقوق بشر ایرانی، برنده جایزه عدالت ثولانی ماسکو در سال ۲۰۲۶ شد. به گفته برگزارکنندگان، این جایزه به وکلایی اهدا می‌شود که در حکومت‌های اقتدارگرا، برای دفاع از دموکراسی و حقوق بنیادین شهروندان، آزادی و امنیت خود را به خطر می‌اندازند .
چهارمین دوره مراسم اعطای جایزه عدالت ثولانی ماسکو، از سوی بنیاد حقوق بشر با همکاری بنیاد تولانی ماسکو، روز ۱۵ اکتبر (۲۲ مهرماه)در لاهه هلند برگزار می‌شود .
این جایزه به یاد تولانی ماسکو، وکیل حقوق بشری اهل اسواتینی، نام‌گذاری شده است که در سال ۲۰۲۳ در خانه خود به ضرب گلوله کشته شد.
طبق اعلام بنیاد حقوق بشر این جایزه با هدف تقدیر از وکلای مدافع حقوق بشری اهدا می‌شود که در کشورهای تحت حاکمیت حکومت‌های اقتدارگرا، برای دفاع از حاکمیت قانون و دموکراسی فعالیت می‌کنند .
روبرتو گونزالس، مسئول ارشد امور حمایتی بنیاد حقوق بشر در این رابطه گفت، این جایزه برای گرامیداشت شجاعت کسانی بنیان گذاشته شده که در کشورهای تحت حاکمیت اقتدارگرایان برای دموکراسی مبارزه می‌کنند .
گونزالس درباره نسرین ستوده نیز اظهار داشت : «فعالیت در مقام مدافع حقوق بشر در ایران برای هر کسی بسیار دشوار است، اما برای زنان دشواری بیشتری دارد. نسرین همه پیامدهای این وضعیت را متحمل شده است؛ ۱۴۸ ضربه شلاق عملاً حکمی در حد مرگ است، زیرا افراد بسیار کمی می‌توانند چنین مجازاتی را تحمل کنند و زنده بمانند. با این حال، او در برابر سرکوب مرعوب نشده و همچنان برای حقوق کسانی مبارزه می‌کند که تحت آزار و تعقیب قرار دارند. او وکیلی فوق‌العاده و انسانی کم‌نظیر است . »
ستوده در پیامی از ایران، ضمن قدردانی از این جایزه، به اعدام دو معترض، سرکوب شهروندان و زندانی بودن وکلای مدافع معترضان اشاره کرده و گفته است که تلاش برای غلبه بر استبداد ادامه دارد .
ستوده در پیام خود خطاب به اعضای بنیاد حقوق بشر، ضمن قدردانی از دریافت جایزه، بر اهمیت آرمان‌های مشترک مدافعان حقوق بشر و ضرورت ادامه تلاش در شرایط دشوار تأکید کرده و دریافت جایزه را فرصتی برای بازاندیشی در آرمان‌های مشترک مدافعان حقوق بشر دانست.
او گفت: «دوستان عزیز و گرامی در بنیاد حقوق بشر، درودهای گرم مرا از ایران پذیرا باشید. من امسال این افتخار را دارم که جایزه آن بنیاد به من تعلق گیرد. در چنین مواقعی ما بیش از هر زمان به آرمان‌های مشترک‌مان فکر می‌کنیم و اینکه روزی آن‌ها محقق خواهند شد. این نقاط عطف در زندگی‌مان ما را وادار می‌کند به تجربیات دیگران در روزهای سخت نگاه کنیم تا امیدمان را از دست ندهیم و به تلاش‌مان ادامه دهیم. احیانا شما از داستان‌های نقض حقوق بشر در ایران چیزهایی شنیده‌اید. نقض حقوق زنان، معترضان، کودکان و بدتر از همه اعدام جوانان که با حکایت های دردناکی همراه است.»
ستوده افزود: «هفته گذشته دوتن از جوانان معترض در ایران اعدام شدند. علیرضا سپاهی وعلیرضا رئیسی. سپاهی دوماه پیش در مسیر رفتن تا پای چوبه دار، سکته کرده بود و از مرگ و اعدام برگشته بود؛ با این حال پس از گذشت دو ماه دوباره او را برای اجرای حکم، به چوبه دار سپردند . دیگر شهروندان نیز با سرکوب شدید و گسترده روبرو هستند. وکلای زیادی به جرم دفاع از معترضان در زندان‌اند. محمد نجفی یکی از آنهاست که قریب ده سال در زندان است. با این حال تلاش ما برای غلبه بر استبداد ادامه دارد.»
این فعال حقوق بشری در پایان پیام خود گفت: «بار دیگر مراتب سپاس و قدردانی خود را بایت تعلق جایزه امسال بنیاد حقوق بشر تقدیم آن بنیاد می‌کنم . »
انتشار این پیام در حالی است که نسرین ستوده و همسرش، رضا خندان، طی سال‌های گذشته بارها بازداشت شده و به احکام سنگین زندان محکوم شده‌اند. ستوده همچنین به‌دلیل فعالیت‌های حقوق بشری خود با محدودیت‌های قضایی متعددی روبرو بوده است .
جایزه عدالت ثولانی ماسکو تازه‌ترین جایزه بین‌المللی نسرین ستوده در سال ۲۰۲۶ است. او پیش‌تر، در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶، جایزه حقوق بشری واتسلاو هاول شورای اروپا را نیز دریافت کرد. ستوده نخستین زن ایرانی برنده این جایزه است و دخترش، مهراوه خندان، آن را به نمایندگی از او دریافت کرد .
او در اکتبر ۲۰۲۶ نیز برنده جایزه حقوق بشر اسکات کرازبی انجمن وکلای کیفری اروپا شد. این جایزه در تیرانا، پایتخت آلبانی، به نیما خندان، فرزند ستوده، به نمایندگی از طرف مادرش اهدا شد.
از دیگر جوایز و نشان‌های بین‌المللی ستوده می‌توان به جایزه "ساخاروف" پارلمان اروپا در سال ۲۰۱۲، جایزه "آزادی نوشتن باربارا گلداسمیت" انجمن قلم آمریکا در سال ۲۰۱۱، جایزه حقوق بشر "شورای انجمن‌های حقوقی و وکالت اروپا" در سال ۲۰۱۹، و جایزه "رایت لایولی‌هود" در سال ۲۰۲۰ اشاره کرد .
ستوده در سال ۲۰۱۳ نیز دکترای افتخاری حقوق را از دانشگاه یورک کانادا دریافت کرد .
جایزه عدالت تولانی ماسکو به یاد این وکیل و مدافع حقوق بشر اهل اسواتینی نام‌گذاری شده است که در سال ۲۰۲۳ در خانه خود به قتل رسید. ماسکو از منتقدان نظام سیاسی کشورش و حامی اصلاحات دموکراتیک بود. اسواتینی، کشوری کوچک در جنوب آفریقا، یکی از معدود نظام‌های سلطنت مطلقه در جهان است. مسواتی سوم بیش از چهار دهه است که بر این کشور حکومت می‌کند و این ظن می‌رود که حکومت او در قتل ماسکو دست داشته است.
این جایزه با هدف برجسته کردن نقش وکلایی اهدا می‌شود که در حکومت‌های اقتدارگرا از حقوق بنیادین شهروندان دفاع می‌کنند. از برندگان پیشین آن می‌توان به الکسی ناوالنی، رهبر مخالفان روسیه که در سال ۲۰۲۴ در زندان درگذشت و روثیو سان میگل، وکیل مبارزه با فساد در ونزوئلا که برای مدتی طولانی در بازداشت بود، اشاره کرد. انتخاب نسرین ستوده در چهارمین دوره این جایزه، برخطرهایی تأکید دارد که او نیز در مسیر دفاع از فعالان، زنان و کودکان و مخالفت با مجازات اعدام با آن‌ها روبرو شده است .
نسرین ستوده، وکیل دادگستری و فعال حقوق بشر ایرانی، به‌خاطر دفاع از حقوق زنان و مخالفان سیاسی بارها بازداشت و به احکام سنگین زندان و شلاق محکوم شده است. او تنها در یکی از پرونده‌هایش، در سال ۲۰۱۹ (۱۳۹۸) به ۳۳ سال زندان و ۱۴۸ ضربه شلاق محکوم شد. بخشی از اتهام‌های او به دفاع از زنانی مربوط بود که به حجاب اجباری اعتراض کرده بودند.
ستوده در سال ۲۰۲۰ (۱۳۹۹)، در دوران حبس در زندان اوین، در اعتراض به شرایط زندان و وضعیت زندانیان سیاسی دست به اعتصاب غذا زد. او در جریان اعتراض‌های سراسری "زن، زندگی، آزادی" در سال ۲۰۲۲ (۱۴۰۱) نیز به فعالیت‌های حقوق بشری خود ادامه داد. ستوده در آوریل ۲۰۲۶ (اردیبهشت ۱۴۰۵) بار دیگر بازداشت شد و در ماه مه (خرداد ۱۴۰۵) با قرار وثیقه آزاد شد. همسر او، رضا خندان، نیز به‌دلیل فعالیت‌های اعتراضی در زندان است. ستوده گفته است که به‌دلیل رعایت نکردن حجاب اجباری، اجازه ملاقات با همسرش را ندارد.