نظم نوین جهانی اردوغان: ترکیه شرق یا غرب را انتخاب نخواهد کرد

معاون سردبیر، امنیت ملی و سیاست خارجی

رجب طیب اردوغان یکی از رهبران ناتو است که با ولادیمیر پوتین گفتگو می کند. رئیس‌جمهور ترکیه یکی از شرکای نزدیک دونالد ترامپ است که کانالی باز به تهران دارد و ترامپ علیه او وارد جنگ شد. او اکنون یک پیمان دفاعی جدید خاورمیانه را امضا کرده است که می تواند ترکیه - که رسما ترکیه است - به کمک عربستان سعودی یا پاکستان بیاید.

اردوغان در یک مصاحبه کتبی اختصاصی با نیوزویک که به طور کامل برای اعضای ما در اینجا منتشر شد، چشم اندازی بلندپروازانه از جایگاه ترکیه در دنیایی ارائه کرد که معتقد است در حال تنظیم مجدد حول مراکز جدید قدرت است.

اردوغان گفت: مرکز ثقل جهان در حال تغییر است. پاسخ او به این تغییر، انتخاب طرف نیست، بلکه ماندن در ناتو، تعمیق روابط با چین، گفتگو با پوتین و حفظ تهران در خط است.

و علیرغم آنچه که منتقدان ممکن است به عنوان وفاداری متضاد توصیف کنند، او در مورد اصل پشت آن صریح است.

اردوغان گفت: ما معتقد نیستیم که تحمیل انتخاب بین "غرب یا شرق" به ترکیه درست نیست.

نتیجه یک سیاست خارجی است که کمتر حول انتخاب یک اردوگاه ساخته شده است تا اشغال فضای ارزشمند بین آنها.

برای اردوغان، جغرافیای ترکیه - که در اروپا، آسیا و خاورمیانه قرار گرفته است - یک عارضه نیست، بلکه بزرگترین مزیت آن است.

مصاحبه زیر برای وضوح کمی ویرایش شده است.

نیوزویک: شما در زمان ناآرامی برای امور بین‌الملل به سازمان ملل می‌رسید، زمانی که ترکیه در موقعیت منحصربه‌فردی بین درگیری‌های اروپا و خاورمیانه قرار دارد. اهداف اصلی شما برای مجمع عمومی امسال چیست؟

اردوغان: جهان در حال گذر از تغییرات عمیق است. جنگ روسیه و اوکراین در شمال ما ادامه دارد. درگیری های جنوب و شرق ما مستقیما بر امنیت، اقتصاد و ثبات منطقه ما تأثیر می گذارد. در چنین مواقعی، گسترش فضای دیپلماسی به جای محدود کردن آن، مسئولیت جمعی جامعه بین المللی است.

اولویت ترکیه در مجمع عمومی جلوگیری از گسترش درگیری ها به مناطق دیگر، باز نگه داشتن کانال های دیپلماتیک و کمک به بازگرداندن طرف ها به میز مذاکره است. از جنگ روسیه و اوکراین گرفته تا تنش‌ها در خاورمیانه، ترکیه کشوری است که می‌تواند با همه طرف‌های درگیری گفتگو کند و ابتکار عمل را برای صلح به دست بگیرد.

مرکز ثقل جهان در حال تغییر است. با ظهور مراکز جدید قدرت، کشورهای بیشتری خواستار جایگاه شایسته خود در فرآیندهای تصمیم گیری جهانی هستند. سازمان ملل متحد نباید از این تحول عقب بماند.

ما معتقدیم که شورای امنیت باید نماینده‌تر، مؤثرتر و پاسخگوتر شود. اصلاحات را دیگر نمی توان به تعویق انداخت تا سیستمی بین المللی بسازد که در آن اراده مجمع عمومی به شدت در فرآیندهای تصمیم گیری منعکس شود و مسئولیت ها به طور عادلانه تقسیم شود.

به ویژه در مورد جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، که البته مستقیما با ترکیه هم مرز است، ابهام زیادی وجود دارد. شما از هر دو طرف خواسته‌اید که صلح را دنبال کنند، اما با ادامه تشدید تنش‌ها، چه گام‌های بعدی را برای مقابله با بی‌ثباتی جهانی که ایجاد کرده است، پیش‌بینی می‌کنید؟

لازم است از اقداماتی که باعث تشدید بیشتر تنش ها می شود اجتناب شود و طرفین برای مذاکره گرد هم بیایند. تنها از طریق این رویکرد می توان به یک راه حل پایدار دست یافت.

ایالات متحده متحد ما در ناتو است. ایران همسایه ماست در آخرین دیدارم با پرزیدنت ترامپ، همچنین بر لزوم استفاده کامل از دیپلماسی برای رسیدگی به تنش‌ها بین ایران و ایالات متحده تاکید کردم. راه های ارتباطی ما با همتایان ایرانی مان نیز باز است.

یکی از مزایای مهم ترکیه توانایی آن در تعامل با طرف های درگیر در اختلاف است. ما از این مزیت برای کمک به کاهش تنش ها استفاده می کنیم. موفقیت این تماس ها هم برای امنیت منطقه ما و هم برای اقتصاد جهانی مهم است. تنش در تنگه هرمز به طور مستقیم بر عرضه انرژی و تجارت جهانی تأثیر می گذارد. اولویت ما جلوگیری از گسترش درگیری، حفظ امنیت مسیرهای تجاری و بازگرداندن طرفین به میز مذاکره است.

ترکیه ماه گذشته یک توافقنامه دفاعی متقابل با پاکستان و عربستان سعودی امضا کرد، تصمیمی که برخی آن را تقویت بازدارندگی منطقه‌ای علیه ایران و اسرائیل خارج از ضمانت‌های امنیتی ایالات متحده می‌دانند. پیام و ارزش استراتژیک این پیمان چیست و آیا امکان مداخله ترکیه در پاسخ به حملات ایران یا متحدانش در عراق و یمن علیه عربستان سعودی را تضمین می کند؟

درست نیست که به توافقنامه دفاع مشترک مکه به عنوان اتحادی که علیه ایران، اسرائیل یا هر کشور ثالثی ایجاد شده است نگاه کنیم. این توافق بیانگر مسئولیت مشترک ما برای ساختن آینده ای امن تر، صلح آمیز و مرفه است.

ما از مدت ها قبل تاکید کرده ایم که مسائل منطقه باید توسط خود کشورهای منطقه حل شود. ما به دنبال تقویت امنیت خود، افزایش قدرت بازدارندگی و تقویت ثبات پایدار در منطقه خود هستیم.

این توافقنامه بر اساس ماده 51 منشور سازمان ملل بر اساس حق دفاع از خود بنا شده است. این قانون تصریح می کند که حمله مسلحانه به هر یک از این سه کشور، حمله علیه همه طرف ها تلقی می شود.

ماهیت پاسخی که باید ارائه شود بر اساس درخواست و نیاز کشور مورد حمله تعیین می شود. چنین حمایتی می تواند به شکل کمک اطلاعاتی، لجستیکی یا مهمات باشد. بسته به مقیاس تهدید، پشتیبانی نظامی پیشرفته‌تر نیز می‌تواند در نظر گرفته شود. سازوکارهای سیاسی و نظامی مربوطه تصمیم خواهند گرفت که چگونه از طریق مشورت و هماهنگی چنین حمایتی ارائه شود.

بنابراین، در این مرحله درست نیست که برای هر حادثه ای که ممکن است در عراق، یمن یا جاهای دیگر رخ دهد، یک سناریوی پاسخ نظامی خودکار را در نظر بگیریم.

پرزیدنت ترامپ بارها از شما به شدت سخن گفته و عدم مداخله ترکیه در مناقشه ایران را ستایش کرده و در عین حال از دیگر اعضای ناتو به دلیل عدم مشارکت انتقاد کرده است. این رابطه از چه جهاتی می تواند به عنوان فرصتی برای ایجاد بر پایه ترکیه و ایالات متحده باشد؟ روابط، و آیا اصلا نگران این هستید که اگر، برای مثال، کاخ سفید تهدیدات خود را مبنی بر تحریم علیه شرکای تجاری ایران اجرا کند، ممکن است وضعیت تغییر کند؟

ما با پرزیدنت ترامپ رابطه ای داریم که به ما امکان می دهد مستقیم و آشکار با یکدیگر صحبت کنیم. من معتقدم که این یک فرصت مهم برای ترکیه و ایالات متحده است. روابط و تحولات منطقه ما

در آخرین دیدارمان، ما به طور مستقیم به طیف وسیعی از موضوعات، از مسئله ایران و امنیت منطقه گرفته تا غزه و روابط دوجانبه خود پرداختیم. هنگامی که ارتباط آزاد بین رهبران وجود دارد، مدیریت اختلاف نظرهایی که ممکن است گهگاهی ایجاد شود و ایجاد راه حل های مشترک آسان تر می شود.

ترکیه و ایالات متحده یک رابطه ائتلافی دیرینه، ریشه دار و چندوجهی دارند. ما سابقه همکاری به ویژه در زمینه های صنایع دفاعی، تجارت و امنیت منطقه ای و همچنین پتانسیل قابل توجهی برای توسعه بیشتر این همکاری ها داریم.

بنابراین، من فکر نمی کنم که مناسب باشد در مورد چنین روابط قوی که بر پایه های محکمی استوار است، در قالب سناریوهای فرضی بحث کنیم. ما با پرزیدنت ترامپ درباره وضعیت کنونی ایران و ایالات متحده گفتگوی صریح داریم.

زمانی که زمانش برسد، هر تحول احتمالی را با همان صراحت مطرح خواهیم کرد. اما آنچه می‌توانم بگویم این است که ترکیه به‌عنوان یک کشور مستقل، با در نظر گرفتن روابط با همسایگان، تعهدات اتحادی، مسئولیت‌های منطقه‌ای و منافع ملی‌اش به متعادل‌ترین و مناسب‌ترین حالت، به رفتار خود ادامه خواهد داد.

پرزیدنت ترامپ همچنین رابطه نزدیکی با بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل دارد، شخصی که شما با او سخنان تند رد و بدل کرده اید. آیا در زمانی که برخی مقامات اسرائیلی شروع به معرفی ترکیه به عنوان تهدید «بعدی» پس از ایران کرده‌اند، نگران نفوذ اسرائیل در دولت آمریکا هستید؟

من ترکیه-آمریکا را تعریف نمی کنم. روابط از طریق کشور ثالث همتای ما در واشنگتن، دولت ایالات متحده است. هر زمان که موضوعی وجود دارد که باید با پرزیدنت ترامپ صحبت کنیم، مستقیما با او صحبت می کنیم.

همچنین به خوبی می‌دانیم که ما در بسیاری از مسائل با دولت اسرائیل اختلاف نظرهای جدی داریم. اخیرا روایتی نادرست با هدف نشان دادن ترکیه به عنوان یک منبع جدید تهدید در اسرائیل دامن زده است. ما این لفاظی را به پویایی سیاسی داخلی اسرائیل و فضای انتخاباتی مرتبط می دانیم.

ما این لفاظی را رویکردی مسئولانه که صلح منطقه ای را تقویت می کند، نمی دانیم. ترکیه هیچ دشمنی با مردم اسرائیل یا با هیچ جامعه دیگری ندارد. آنچه ما با آن مخالفیم، سیاست هایی است که آنها را مغایر با قوانین بین المللی می دانیم و اقداماتی است که بی ثباتی در منطقه ما را عمیق تر می کند.

مسائلی مانند حملات اخیر اسرائیل در سوریه و توافق دفاعی اسرائیل با یونان به عنوان نقطه عطف رقابت اسرائیل و ترکیه پدیدار شده است. آیا سناریوهایی را پیش بینی می کنید که این تنش ها به یک درگیری نظامی تبدیل شود؟ این برای ناتو چه معنایی دارد؟

ترکیه سیاست خارجی خود را حول سناریوهای جنگ اجتناب ناپذیر تدوین نمی کند. رویکرد ما در قبال سوریه روشن است. ما خواهان حفظ حاکمیت، تمامیت ارضی و وحدت ملی سوریه هستیم. این به نفع کل منطقه ما است که کشور بهبود یابد، نهادهای دولتی خود را تقویت کند و ظرفیت خود را برای مبارزه با تروریسم افزایش دهد.

ما حملات اسرائیل علیه سوریه را نیز در این چارچوب در نظر می گیریم. حملات اسرائیل که قوانین بین المللی و قوانین تعیین شده را نادیده می گیرد، آشکارا حاکمیت سوریه را تضعیف کرده و برقراری ثبات در منطقه را دشوارتر می کند. با این حال، ثبات در سوریه به صلح و توسعه در سراسر منطقه ما، از جمله در اسرائیل کمک خواهد کرد.

روابطی که یونان یا هر کشور دیگری با کشورهای ثالث ایجاد می کند، به انتخاب خودشان است. ترکیه هر رابطه دوجانبه را تهدیدی علیه خود نمی داند. با این وجود، ما هر گونه اقدامی را که ممکن است امنیت ملی، حقوق قانونی و منافع ما را به خطر بیندازد به دقت رصد می کنیم.

ترکیه از موقعیت و نفوذ قوی در ناتو برخوردار است. به جای بحث در مورد پیامدهای یک رویارویی نظامی فرضی برای اتحاد، تمرکز بر دیپلماسی برای جلوگیری از بروز چنین احتمالی عاقلانه تر خواهد بود.

مسیر دستیابی به امنیت پایدار در منطقه ما در معماری امنیتی است که بر اساس روابط متفقین و مشارکت های منطقه ای شکل گرفته است که با رویکردی 360 درجه به امنیت شکل می گیرد که تنش ها را کاهش می دهد، بازدارندگی را تقویت می کند، فراتر از ذهنیت محاصره متقابل حرکت می کند و بر اساس قوانین بین المللی است.

با وجود تنش‌ها در سوریه، ما شاهد موفقیت‌های متعددی برای منافع ترکیه در این عرصه بوده‌ایم، از جمله انحلال پ‌ک‌ک. این دستاورد برای امنیت ملی ترکیه چیست، و آیا شما نگران هرگونه تلاش ایالات متحده یا اسرائیل برای حمایت از جنبش‌های اپوزیسیون کردستان ایران، که برخی از آنها دارای روابط تاریخی PKK [حزب کارگران کردستان] در شمال عراق هستند، هستید؟

"Türkiye عاری از ترور" برای ما یک هدف استراتژیک است که فراتر از زمان بندی است. ما می خواهیم به طور دائم موضوع تروریسم را که برای دهه ها قربانی گرفته، منابع ما را خالی کرده و مانع توسعه کشور و منطقه ما شده است، از دستور کار خود حذف کنیم.

در این راستا، ما تصمیم پ.ک.ک برای انحلال و کنار گذاشتن سلاح های خود را نقطه عطفی بزرگ می بینیم. حیاتی ترین جنبه اجرای کامل این تصمیمات در میدان است. همه عناصر سازمان باید اسلحه خود را زمین بگذارند، ساختار غیرقانونی باید برچیده شود و نهادهای مربوطه کشور ما باید این روند را بررسی و تایید کنند.

ما نیز با همین روحیه تحولات سوریه را رصد می کنیم. ادغام همه عناصر مسلح در آنجا تحت ساختار دولت مرکزی برای تقویت حاکمیت، تمامیت ارضی و انسجام اجتماعی سوریه ضروری است. ما از این روند بر اساس شهروندی برابر و ایجاد نظمی حمایت می کنیم که در آن همه مردم سوریه، از جمله کردها، بتوانند از امنیت، آزادی و رفاه بیشتری برخوردار شوند. با تقویت وحدت سوریه، امنیت منطقه ما نیز تقویت خواهد شد.

ما همچنین تلاش‌های پ‌ک‌ک/پژاک [حزب زندگی آزاد کردستان] را برای بهره‌برداری از وضعیت ناشی از تحولات ایران از نزدیک زیر نظر داریم. مردم ایران باید مسائل داخلی ایران را بدون دخالت خارجی حل کنند. ایجاد گسل های قومی و فرقه ای ایران و کل منطقه ما را در بی ثباتی طولانی مدت فرو خواهد برد. این نباید مجاز باشد.

کردها برادران و خواهران ما هستند. ما هزار سال است که کنار هم زندگی کرده ایم. شادی های ما مشترک است. همانطور که همیشه می گویم، کردها، عرب ها و ترک ها به طور ناگسستنی با هم مرتبط هستند. ما صلح، امنیت و رفاه برادران و خواهران کرد خود را از برنامه های سازمان های تروریستی یا قدرت های خارجی جدا نگه می داریم. معیار ترکیه هویت قومی نیست. این تروریسم، خشونت و تهدید امنیت ملی ماست. ما معتقدیم که هیچ جامعه ای در منطقه ما نباید در جنگ های نیابتی کشورهای دیگر استفاده شود.

با حرکت به اروپا، روندهای نگران کننده ای در رابطه با جنگ روسیه و اوکراین و لیست فزاینده ای از حملات و عملیات خرابکارانه گزارش شده وجود دارد که مقامات اروپایی آن را "جنگ ترکیبی" توسط مسکو می دانند. به عنوان فرمانده کل دومین ارتش بزرگ ناتو و همچنین رهبری که ارتباط خود را با رئیس جمهور پوتین حفظ کرده است، آیا نگران تشدید بالقوه به سمت یک درگیری گسترده تر در اروپا هستید و آیا هنوز نقشی وجود دارد که ترکیه می تواند در میانجیگری صلح ایفا کند؟

ما خطر گسترش جنگ روسیه و اوکراین به منطقه وسیع تری را نادیده نمی گیریم. اتهامات خرابکاری و فعالیت های ترکیبی در اروپا نیز بر شکنندگی فضای امنیتی کنونی می افزاید. در این فرآیند، باید با خویشتن داری عمل کرد، ادعاها را بر اساس شواهد محکم ارزیابی کرد و از اقداماتی که می‌تواند تنش‌ها را بیشتر کند اجتناب کرد. اولویت ترکیه جلوگیری از تبدیل جنگ به درگیری است که کشورهای دیگر را درگیر می کند.

موضع ترکیه در مورد جنگ روسیه و اوکراین برای بیش از چهار سال بدون تغییر باقی مانده است. مذاکرات استانبول، ابتکار غلات دریای سیاه و تبادل زندانیان نتایج ملموس توانایی ما برای تعامل با هر دو طرف است. ترکیه متحد قوی ناتو است.<

در عین حال، ما می توانیم ارتباط مستقیمی با رئیس جمهور پوتین و رهبری اوکراین داشته باشیم. من هیچ تناقضی در این نمی بینم. برای میانجیگری، باید بتوانید با هر دو طرف درگیری صحبت کنید. در آخرین دیدار خود با رئیس جمهور پوتین در بیشکک، من همچنین به صراحت اعلام کردم که ترکیه آماده است تا سهم خود را برای کمک به دستیابی به صلح انجام دهد.

یکی از موضوعاتی که امروز به آن اهمیت ویژه ای می دهیم، امنیت در دریای سیاه است. ما به تعامل با طرفین ادامه می دهیم تا اطمینان حاصل شود که کشتیرانی غیرنظامی، مسیرهای تجاری و زیرساخت های انرژی خارج از جنگ باقی می مانند. من معتقدم که نیاز به مکانیزمی وجود دارد که به طور دائم امنیت حمل و نقل دریایی تجاری در دریای سیاه را تضمین کند.

با ادامه جنگ، هزینه های انسانی، اقتصادی و سیاسی آن همچنان رو به افزایش است. هنگامی که اراده سیاسی لازم نشان داده شد، ترکیه آماده است تا در بازگرداندن طرفین به میز مذاکره و هموار کردن راه برای صلح مشارکت کند.

همانطور که روندهای ژئوپلیتیکی نیز تغییر می کند، ما شاهد طلوع جهانی چند قطبی فزاینده با مراکز قدرت جدید هستیم. چگونه می‌خواهید ترکیه را در این دوران نوظهور هدایت کنید، روابط بین قدرت‌های غربی و شرقی از جمله چین را هدایت کنید و نقشی باثبات و تأثیرگذار برای ملت خود در منطقه و فراتر از آن تضمین کنید؟

ما معتقد نیستیم که تحمیل انتخاب بین «غرب یا شرق» به ترکیه درست نیست. ژوئیه گذشته ما میزبان نشست سران ناتو در آنکارا بودیم. همانطور که ما موقعیت قوی خود را در ناتو تحکیم می کنیم، همکاری خود را در سازمان کشورهای ترک تعمیق می دهیم و نقش فعالی در سازمان همکاری اسلامی ایفا می کنیم.

ما همچنین روابط خود را با سازمان همکاری شانگهای که شریک گفتگوی آن هستیم، ارتقا می دهیم و نقش خود را در G20، D-8 و سایر پلتفرم های چند جانبه افزایش می دهیم. اخیرا، ما همکاری خود را با آسه آن به سطح "مشارکت گفتگو" ارتقا داده ایم.

علاوه بر این، ما در حال توسعه بیشتر روابط خود با سایر کشورها از طریق مکانیسم های همکاری جدید مبتنی بر مالکیت منطقه ای هستیم و در عین حال ثبات و رفاه در منطقه خود را ارتقا می دهیم و امنیت جمعی و ظرفیت بازدارندگی خود را تقویت می کنیم. به همین ترتیب، توافقنامه دفاع مشترک مکه یکی از نمونه های اخیر و قابل توجه این چشم انداز است که ما با همکاری کشورهای منطقه در حال اجرای آن هستیم.

ما می خواهیم تجارت، سرمایه گذاری و ارتباط خود را با چین گسترش دهیم. در این راستا، ترکیه به کریدور میانی شرق-غرب ترانس خزر اهمیت می دهد که آسیا و اروپا را به هم متصل می کند و نقش بیشتری در لجستیک و تجارت جهانی ایفا می کند و از طرح هایی مانند TRIPP (مسیر ترامپ برای صلح و شکوفایی بین المللی) حمایت می کند که هم چشم اندازی استراتژیک برای منطقه ارائه می دهد و هم کریدور میانه را بیشتر تقویت می کند.

در عین حال، ما با عراق برای اجرای پروژه توسعه جاده‌ای کار می‌کنیم که خلیج فارس را به ترکیه و از طریق ترکیه به اروپا متصل می‌کند و در عین حال چشم‌انداز جدیدی را برای اتصال ریلی و جاده‌ای با سوریه، اردن و عربستان سعودی پیش می‌برد. موقعیت منحصر به فرد ترکیه بین شرق و غرب طبیعتا نیازمند یک سیاست خارجی چند بعدی و چند وجهی است.

ما به دنبال منافع ملی، ثبات منطقه ای و صلح جهانی هستیم. در حالی که اتحادهای دیرینه خود را حفظ می کنیم، شراکت های جدیدی را ایجاد می کنیم و در صورت لزوم، مراکز مختلف قدرت را دور یک میز گرد هم می آوریم.

مسیر ترکیه روشن است: ما به عنوان کشوری قدرتمند که مطابق میل خود عمل می کند، ثبات را در منطقه خود تقویت می کند و در امور جهانی صاحب صدا و مسئولیت است، با استواری به این مسیر ادامه خواهیم داد.