نوازش سگ شاید فورا آرامش‌بخش نباشد؛ اما استرس‌های آینده را مهار می‌کند
برخلاف تصور رایج، فایده‌ی اصلی نوازش سگ شاید نه در آرام‌شدن پس از یک موقعیت استرس‌زا، بلکه در کاهش واکنش بدن به استرس‌های بعدی باشد.
برخلاف تصور رایج، فایده‌ی اصلی نوازش سگ شاید نه در آرام‌شدن پس از یک موقعیت استرس‌زا، بلکه در کاهش واکنش بدن به استرس‌های بعدی باشد.
اگر بعد از موقعیتی پراسترس سگتان را نوازش می‌کنید، شاید مهم‌ترین فایده‌ی این کار آرام‌شدن در همان لحظه نباشد. پژوهشی تازه نشان می‌دهد تماس فیزیکی با سگ می‌تواند شدت واکنش بدن به عوامل استرس‌زای بعدی را کاهش دهد؛ اثری که حتی ممکن است بدون آگاهی مستقیم فرد پیش بیاید.
به‌گزارش ساینس‌آلرت ، پژوهشگران دانشگاه اینسبروک اتریش در مطالعه‌ای تازه، بررسی کردند که آیا تماس فیزیکی با سگ می‌تواند یکی از سازوکارهای زیستی پشت فواید جسمی و روانی تعامل انسان و حیوان باشد یا خیر.
پژوهش‌های پیشین نشان داده‌اند که نوازش حیوانات می‌تواند با کاهش استرس همراه باشد و این اثر حتی در الگوهای فعالیت مغزی نیز دیده شود. همچنین، تماس فیزیکی میان انسان‌ها با کاهش اضطراب و استرس، افت ضربان قلب و کاهش پاسخ هورمون کورتیزول ارتباط دارد. بااین‌حال، در مطالعات مربوط به مزایای نگهداری از حیوانات خانگی، نقش خودِ تماس فیزیکی به‌ندرت به‌عنوان عاملی مستقل بررسی شده است.
در پژوهش جدید، ۶۴ بزرگسال صاحب سگ به همراه حیوانات خانگی خود شرکت کردند. از این تعداد ۵۱ نفر زن و ۱۳ نفر مرد بودند و میانگین سنی آن‌ها ۳۴٫۱ سال بود. تمامی سگ‌ها سالم و دست‌کم دو ساله بودند.
شرکت‌کنندگان ابتدا در معرض آزمون‌هایی قرار گرفتند که برای ایجاد استرس طراحی شده بودند. آن‌ها باید در زمان محدود به پرسش‌های اطلاعات عمومی پاسخ می‌دادند و در مرحله‌ای دیگر، اعداد را با فاصله‌های مشخص به‌صورت معکوس می‌شمردند. هم‌زمان، سنجشگری از راه دور عملکرد آن‌ها را زیر نظر داشت و با ارائه بازخوردهای منفی، فشار روانی بیشتری ایجاد می‌کرد.
برخی از آثار تعامل با حیوانات خانگی ممکن است در سطح زیستی رخ دهند، بدون آنکه افراد به‌طور مستقیم متوجه شوند
پژوهشگران برای بررسی واکنش‌های بدن از الکتروکاردیوگرافی (ECG) برای ثبت فعالیت الکتریکی قلب و الکتروانسفالوگرافی (EEG) برای اندازه‌گیری فعالیت الکتریکی مغز استفاده کردند. پس از پایان دور نخست آزمون‌ها، شرکت‌کنندگان پنج دقیقه استراحت داشتند. در این مدت، گروهی از افراد می‌توانستند آزادانه سگ خود را لمس و نوازش کنند. در مقابل، گروه دیگر به دلیل فاصله داشتن سگ و محدودیت قلاده، امکان تماس فیزیکی با حیوان را نداشتند. سپس همه شرکت‌کنندگان بار دیگر در معرض آزمون‌های استرس‌زا قرار گرفتند.
نتایج نشان داد که آزمون‌ها واقعاً واکنش‌های زیستی مرتبط با استرس را برانگیخته‌اند. اندازه‌گیری‌های قلبی از افزایش ضربان قلب و کاهش تغییرپذیری ضربان قلب حکایت داشتند؛ شاخصی که تغییرات فاصله زمانی میان ضربان‌های متوالی قلب را نشان می‌دهد. هم‌زمان، فعالیت امواج آلفای مغز که معمولاً با آرامش ارتباط دارند کاهش یافت و فعالیت امواج بتا که با برانگیختگی شناختی بیشتر همراه هستند، افزایش پیدا کرد.
بااین‌حال، یافته اصلی پژوهش خلاف انتظار محققان بود. افرادی که هنگام استراحت سگ خود را نوازش کرده بودند، در آن بازه پنج دقیقه‌ای زودتر از دیگران از تنش اولیه رهایی نیافتند. تفاوت واقعی زمانی آشکار شد که شرکت‌کنندگان برای دومین بار در شرایطی استرس‌زا قرار گرفتند.
در دور دوم آزمون‌ها، افرادی که امکان تماس فیزیکی با سگ خود را داشتند، نشانه‌های فیزیولوژیک کمتری از استرس نشان دادند. پژوهشگران در مقاله خود می‌نویسند: «نتایج نشان می‌دهند که لمس سگ می‌تواند اثر جسمانی عامل استرس‌زای پیش‌رو را کاهش دهد و صاحبان حیوانات خانگی ممکن است هنگام تعامل با حیوان خود، به‌طور طبیعی به دنبال چنین تماسی باشند.»
به گفته‌ی پژوهشگران، تماس فیزیکی با حیوان خانگی ممکن است یکی از سازوکارهایی باشد که باعث می‌شود تهدیدهای پیش‌رو کمتر استرس‌زا تجربه شوند و از این طریق به بهزیستی صاحبان حیوانات خانگی کمک کند.
یکی دیگر از یافته‌های جالب مطالعه این بود که ارزیابی ذهنی شرکت‌کنندگان از میزان استرس خود با تغییرات فیزیولوژیکی ثبت‌شده همخوانی نداشت. این اختلاف نشان می‌دهد برخی از آثار تعامل با حیوانات خانگی ممکن است در سطح زیستی رخ دهند، بدون آنکه افراد به‌طور مستقیم متوجه آن شوند.
البته نتایج به معنای اثبات اثر مشابه در همه افراد و همه شرایط نیست. بااین‌حال، پژوهش جدید نشان می‌دهد تماس فیزیکی با سگ شاید بیش از آنکه به کاهش فوری استرس کمک کند، بدن را برای مقابله با استرس‌های آینده آماده کند؛ حتی زمانی که فرد تغییر محسوسی در احساسات خود تجربه نمی‌کند.
مطالعه در مجله‌ی Biological Psychology منتشر شده است.