نوبل اقتصاد ۲۰۲۶ به دو اقتصاددان آمریکایی رسید؛ پژوهش‌هایی برای مهار بحران‌های اقتصادی

آکادمی سلطنتی علوم سوئد روز دوشنبه ۱۲ اکتبر اعلام کرد که جایزه نوبل اقتصاد امسال به رابرت هال و مایکل وودفورد، دو اقتصاددان آمریکایی، برای پژوهش‌هایشان درباره چگونگی تثبیت اقتصاد کلان اعطا شده است.هیئت داوران آکادمی در بیانیه‌ای اعلام کرد: «پژوهش‌های برندگان امسال، بنیانی نظری و استوار برای مدل‌هایی فراهم کرده است که امروزه بانک‌های مرکزی و دولت‌ها در سراسر جهان از آن‌ها استفاده می‌کنند.»یون هاسلر، رئیس کمیته نوبل اقتصاد، نیز در این بیانیه گفت: «به لطف دستاوردهای آن‌ها، اکنون برای مقابله با شوک‌های اقتصادی، مانند بحران‌های انرژی یا تغییرات ناگهانی در میزان مصرف خانوارها، ابزارهای بهتری در اختیار داریم.»پژوهش‌هایی که مدل‌های اقتصادی را متحول کردنددر جریان بحران‌های نفتی دهه ۱۹۷۰ میلادی، مدل‌های متداول کینزی که سال‌ها مبنای تصمیم‌گیری دولت‌ها درباره زمان و چگونگی مداخله برای مقابله با رکود و نوسان‌های اقتصادی بودند، دیگر کارایی پیشین خود را نداشتند.این چالش، هال و وودفورد را به توسعه ابزارهای تازه‌ای برای شناخت بهتر سازوکار اقتصاد و شناسایی موثرترین واکنش‌های سیاستی در برابر بحران‌ها سوق داد.آکادمی سلطنتی علوم سوئد در توضیح اهمیت پژوهش‌های آن‌ها اعلام کرد: «این دو اقتصاددان به جای آنکه مدل‌های خود را بر روابط آماری میان متغیرهای کلان اقتصادی، مانند تورم، تولید و مصرف، استوار کنند، تصمیم گرفتند آن‌ها را بر پایه مبانی اقتصاد خرد بنا کنند.»به گفته هیئت داوران، این رویکرد بر شناخت رفتار خانوارها و بنگاه‌های اقتصادی و چگونگی تاثیر تصمیم‌های فردی آن‌ها بر عملکرد کلی اقتصاد استوار است.به بیان دیگر، این پژوهش‌ها به اقتصاددانان کمک کرده‌اند تا با بررسی واکنش مصرف‌کنندگان و بنگاه‌ها به تغییرات اقتصادی، درک دقیق‌تری از پیامدهای سیاست‌های دولت‌ها و بانک‌های مرکزی به دست آورند.دستاوردهای هال و وودفورد در توسعه مدل‌هایی نقش داشته که سیاست‌گذاران با استفاده از آن‌ها می‌توانند تاثیر تصمیم‌هایی مانند تغییر نرخ بهره، افزایش یا کاهش مخارج دولت و دیگر اقدامات اقتصادی را بهتر ارزیابی کنند.چرا نوبل اقتصاد با دیگر جوایز نوبل تفاوت دارد؟جایزه نوبل اقتصاد تنها جایزه‌ای است که در میان پنج جایزه اصلی پیش‌بینی‌شده در وصیت‌نامه آلفرد نوبل، دانشمند و مخترع سوئدی که در سال ۱۸۹۶ درگذشت، قرار نداشت.این جایزه در سال ۱۹۶۸ با حمایت مالی بانک مرکزی سوئد و به یاد آلفرد نوبل پایه‌گذاری شد و نخستین‌بار در سال ۱۹۶۹ به برندگان اهدا شد.همین تفاوت تاریخی باعث شده است که برخی منتقدان از آن با عنوان «نوبل غیرواقعی» یاد کنند.بااین‌حال، همانند جوایز نوبل فیزیک و شیمی، انتخاب برندگان نوبل اقتصاد نیز بر عهده آکادمی سلطنتی علوم سوئد است و فرایند انتخاب آن از سازوکار مشابهی پیروی می‌کند.سال گذشته، جایزه نوبل اقتصاد به جوئل موکیر، اقتصاددان آمریکایی-اسرائیلی، فیلیپ آگیون از فرانسه و پیتر هاویت از کانادا تعلق گرفت. این سه پژوهشگر به دلیل مطالعاتشان درباره نقش پیشرفت فناوری در ایجاد و تداوم رشد اقتصادی برنده این جایزه شدند.جایزه یک میلیون یورویی برای برندگانجایزه نوبل اقتصاد، مانند دیگر جوایز نوبل، شامل یک دیپلم افتخار، مدال طلا و جایزه نقدی به ارزش حدود ۱.۲ میلیون دلار، معادل تقریباً یک میلیون یورو، است.رابرت هال و مایکل وودفورد جوایز خود را در مراسم رسمی دهم دسامبر دریافت خواهند کرد؛ روزی که با سالگرد درگذشت آلفرد نوبل در سال ۱۸۹۶ مصادف است.آلفرد نوبل در وصیت‌نامه خود بنیان جوایزی را گذاشت که امروزه از معتبرترین افتخارات علمی و فرهنگی جهان به شمار می‌روند.