هیدروژن سبز: جاه طلبی های بزرگ هند، واقعیت های پرهزینه

هیدروژن سبز می تواند نقش کلیدی در انتقال انرژی پاک هند داشته باشد، به ویژه در بخش هایی که برق رسانی مستقیم دشوار است. هیدروژن سبز (GH) با تقسیم آب با استفاده از انرژی های تجدیدپذیر تولید می شود، در حالی که هیدروژن خاکستری از گاز طبیعی ساخته می شود و انتشار دی اکسید کربن قابل توجهی را آزاد می کند. GH می تواند جایگزین هیدروژن خاکستری در کودها و پالایشگاه ها، زغال سنگ در فولادسازی و سوخت های فسیلی در بخش هایی از مواد شیمیایی، پتروشیمی و حمل و نقل سنگین از جمله کشتیرانی شود.

علاوه بر کاهش انتشار، می‌تواند وابستگی به سوخت‌های فسیلی وارداتی و مواد اولیه صنعتی را کاهش دهد، نوسانات قیمت‌های جهانی را محدود کند و امنیت انرژی را تقویت کند. با این حال، پذیرش در مقیاس بزرگ به هزینه ها، کارایی مصرف نهایی و زیرساخت های پشتیبانی بستگی دارد. دولت هند با به رسمیت شناختن GH به عنوان یک حامل انرژی استراتژیک، مأموریت ملی هیدروژن سبز (NGHM) را در ژانویه 2023 راه اندازی کرد. هدف این ماموریت، تبدیل هند به قطب جهانی برای تولید، استفاده و صادرات GH با هدف حداقل 5 میلیون تن (Mt) تولید سالانه تا سال 2030 است.

تا دسامبر 2025، دولت مشوق هایی برای 0.862 میلیون تن در سال (MTPA) ظرفیت تولید و 3000 مگاوات در سال تولید الکترولیز اعطا کرده بود. ظرفیت تولید GH اعطا شده تنها حدود 17 درصد از هدف 2030 را نشان می دهد. هزینه همچنان یک مانع بزرگ برای پذیرش GH در مقیاس بزرگ در بازار داخلی است. آژانس بین المللی انرژی (IEA) نیز این چالش را برجسته کرده است.

گزارش اخیر آن می‌گوید تقاضای نامشخص و تاخیرهای پروژه، تا حدی به دلیل توسعه آهسته زیرساخت، به این معنی است که GH در آینده نزدیک ارزان‌تر از جایگزین‌های خاکستری نخواهد بود. برای پرداختن به هزینه‌ها، NGHM یارانه‌های کوتاه‌مدت و حمایت از سیاست‌ها را برای ایجاد انگیزه در تولید ارائه می‌کند. همچنین سه پورت را شناسایی کرده است - Deendayal، V.O. چیدامبارانار و پارادیپ – به‌عنوان مراکز GH برای هماهنگی تولید، ذخیره‌سازی، جابجایی و حمل و نقل برای صادرات بالقوه. تحت NGHM، 174900 میلیون روپیه هند به برنامه مداخلات استراتژیک برای انتقال هیدروژن سبز (SIGHT) اختصاص یافته است.

کاهش یارانه تولید GH (50 روپیه تا 30 روپیه در هر کیلوگرم) و آمونیاک سبز (8.8 روپیه تا 5.3 روپیه) تنها برای سه سال در دسترس است. آنها تنها 10-15 درصد از شکاف هزینه سبز-خاکستری را پوشش می دهند و به عنوان یک انگیزه موقت در نظر گرفته شده اند. مشوق های تولید الکترولیز در طول پنج سال توزیع می شود و از 4440 روپیه به 1480 روپیه در هر کیلو وات کاهش یافته است. پایداری بلندمدت مستلزم اقداماتی فراتر از یارانه است.

اینها شامل ایجاد تقاضا در صنایع مصرف کننده هیدروژن از طریق الزام تولید هیدروژن سبز است. کاهش هزینه‌های تولید از طریق انرژی‌های تجدیدپذیر ارزان‌تر و تولید الکترولیزهای خانگی، با حمایت از انگیزه‌های مرتبط با عملکرد؛ و توسعه بازارهای صادراتی همراه با قیمت‌گذاری کربن برای هیدروژن خاکستری انرژی تجدیدپذیر یکی از اجزای اصلی هزینه (۵۰ تا ۷۰ درصد هزینه‌های تولید GH) است، به‌ویژه زمانی که نیاز به عرضه شبانه‌روزی باشد.

برای کاهش هزینه های تولید، تشویق پذیرش داخلی و تقویت رقابت صادراتی هند، دولت معافیت از هزینه های سیستم انتقال بین ایالتی (ISTS) برای پروژه های واجد شرایط GH و آمونیاک سبز را اعلام کرده است. بر اساس داده‌های WITS، هند هیدروژن به ارزش 871700 دلار در سال 2024 وارد کرده است، در حالی که صادرات آن بالغ بر 17400 دلار بوده است. نیجریه بزرگترین مقصد صادرات هیدروژن هند (45.8 درصد) بوده و پس از آن نپال، بنگلادش، بوتان و سریلانکا قرار دارند. هند دامنه قابل توجهی برای گسترش شبکه صادرات خود دارد.

برآوردهای فعلی حاکی از آن است که اتحادیه اروپا و آسیای شرقی با هم می توانند تا سال 2030 سالانه حدود 3.4 تا 6 میلیون تن GH وارد کنند. با این حال، این ارقام بازار نوظهور GH را کمتر نشان می دهد، زیرا هیدروژن را بر اساس منبع برق متمایز نمی کند یا تجارت مشتقات را شامل نمی شود. در جولای 2026، گروه ACME (0.4 MTPA تحت NGHM) قراردادهای تامین بلندمدت با ژاپن از تاسیسات Paradip امضا کرد - 0.41 MTPA آمونیاک سبز برای IHI و 1.0 MTPA متانول سبز برای Mitsubishi Gas Chemical.

هند همچنین همکاری های هیدروژنی و مشارکت های زیرساختی صادراتی را با آلمان و سایر کشورها دنبال کرده است. علیرغم پتانسیل قابل توجه انرژی تجدیدپذیر هند، اقتصاد تولید GH در مقیاس بزرگ به در دسترس بودن زمین و آب و هزینه تولید انرژی تجدیدپذیر و الکترولیزگرها بستگی دارد.

مکان های تحت تنش آب به منابع معتبر و طرح های تصفیه، از جمله نمک زدایی در صورت لزوم نیاز دارند. وابستگی به زنجیره‌های تامین جهانی برای الکترولیزها و تجهیزات انرژی‌های تجدیدپذیر، تولید GH را در معرض تولید متمرکز و وابستگی‌های معدنی حیاتی قرار می‌دهد. چالش دیگر فاصله بین مراکز تولید انرژی تجدیدپذیر و پورت هاب تعیین شده GH است. به عنوان مثال، بندر کاندلا به خوشه های غنی از منابع تجدیدپذیر در گجرات و راجستان نسبتا نزدیک است، در حالی که پارادیپ به طور قابل توجهی از چنین مناطقی دورتر است.

بنابراین، فاصله بین منابع انرژی تجدیدپذیر و تاسیسات تولید GH یک ملاحظه حیاتی است. هیدروژن را می توان با استفاده از انرژی های تجدید پذیر چرخ دار از تاسیسات تولید دور از طریق ISTS تولید کرد. انتقال GH در فواصل طولانی نیز به دلیل هزینه های بالای تراکم (200-700 بار) یا مایع سازی (-253 درجه سانتیگراد) چالش های اقتصادی ایجاد می کند. یک گزینه بالقوه مناسب تر تبدیل GH به مشتقات در منبع و انتقال آنها از طریق زیرساخت های موجود است. استفاده غیرمتمرکز توسط پالایشگاه ها و کارخانه های کودهای شیمیایی مجاور، ترجیحا از طریق مخلوط

خطوط لوله گاز طبیعی که تنها تولید مازاد آن به صورت آمونیاک صادر می شود، می تواند از هزینه های انتقال هیدروژن خالص جلوگیری کند. صادرات GH و مشتقات آن می تواند ارز خارجی کسب کند، صورتحساب های واردات سوخت فسیلی را کاهش دهد و به پروژه ها در دستیابی به صرفه جویی در مقیاس کمک کند. در حالی که بازار داخلی این محصولات هنوز در حال ظهور و حساس به قیمت است، یک رویکرد صادرات محور می تواند هزینه ها و قیمت های تولید را کاهش دهد و در نتیجه تقاضای داخلی را تحریک کند.

بازارهای صادراتی شرایط خاص خود را اضافه می‌کنند: خریداران اتحادیه اروپا به قوانین اتحادیه اروپا برای انطباق با سوخت‌های تجدیدپذیر با منشاء غیربیولوژیکی (RFNBO)، از جمله اثبات منبع انرژی تجدیدپذیر نیاز دارند. بنابراین، گواهینامه و قابلیت ردیابی باید از همان ابتدا در کنار کیفیت محصول، عملیات بندری ایمن و تحویل قابل اعتماد ایجاد شود. ایجاد یک زنجیره ارزش GH قوی مستلزم اولویت‌بندی مسیرهای تولید رقابتی، هدف قرار دادن برنامه‌های کاربردی کم معلق در جایی که هیدروژن در حال استفاده است، و تکمیل سیاست‌ها و مشوق‌های مالی با اقدامات ایجاد تقاضا است.

هند می تواند به تامین کننده منطقه ای و جهانی هیدروژن سبز و مشتقات آن تبدیل شود، اما صادرات باید انتقال داخلی را تقویت کند - نه منحرف کند. موفقیت به تولید رقابتی با انتشار کم، جایگزینی نهاده های مبتنی بر فسیل در داخل، تضمین خریداران صادراتی قابل اعتماد و کاهش قابل اندازه گیری انتشار بستگی دارد. در ابتدا تحت Creative Commons توسط 360info™ منتشر شد.