وحدت آلمان؛ پروژه‌ای که هنوز کامل نشده است
سوم اکتبر ۱۹۹۰ دو کشور آلمان غربی و شرقی رسماً متحد شدند. از آن روز، سوم اکتبر مهم‌ترین روز تعطیل ملی آلمان است. اما وحدت سیاسی تنها آغاز کار بود. نزدیک کردن دو جامعه متفاوت به یکدیگر پروژه‌ای بود که هنوز هم ادامه دارد.
سوم اکتبر ۲۰۲۶ (۱۱ مهر ۱۴۰۵) سی‌وششمین سالگرد وحدت دو آلمان است. امسال برمن، کوچک‌ترین ایالت آلمان، میزبان جشن‌های ملی است. بیش از ۴۰۰ هزار نفر طی سه روز از این شهر بندری دیدن می‌کنند و در بیش از صد صحنه موسیقی، تئاتر و گفت‌وگو شرکت می‌کنند.
مراسم رسمی با نیایش مشترک کلیساهای پروتستان و کاتولیک در کلیسای جامع سنت پتری آغاز شد. سپس در سالن کنسرت "دی گلوکه"، فرانک‌والتر اشتاین‌مایر، رئیس جمهور آلمان، و فریدریش مرتس، صدراعظم، در مراسم رسمی شرکت کردند. اشتاین مایر نسبت به تهدید فزاینده دموکراسی از جانب افراط گرایی هشدار داد. او گفت: «عوام‌فریبی سیاسی غیرقابل تحمل نیروهای افراطی که در شهوت تخریب غرق هستند و دیگران را مسخره و تهدید می‌کنند، نه تنها آزادی و دموکراسی امروز را به خطر می‌اندازد، بلکه وحدت ما را نیز به خطر می‌اندازد.»
برند کوشنروس، رئیس کلیسای پروتستان برمن، در سخنرانی‌اش گفت: «قدرت واقعی زمانی شکل می‌گیرد که به یکدیگر نیاز داشته باشیم و به توانایی‌های هم اعتماد کنیم.»
او تأکید کرد که جامعه در روزگار دشوار نباید امید و اعتماد خود را از دست بدهد.
دومینیکوس مایر، اسقف کاتولیک شهر اوزنابروک، لحنی هشداردهنده‌تر داشت. او از افزایش تنهایی و فشار بیش از حد بر شهروندان سخن گفت و هشدار داد که نباید این نگرش شکل بگیرد که هر کس به تنهایی مسئول خوشبختی خود است. به گفته او، اگر چنین شود، جامعه به جایی می‌رسد که تنها "حقِ قوی‌تر" حاکم است. او همچنین صریحاً از کرامت انسانی که در قانون اساسی آلمان تضمین شده یاد کرد و گفت این اصل جامعه را "در برابر هرگونه طرد، بیگانه‌ستیزی و یهودستیزی" محافظت می‌کند.
این سخنان بازتاب دغدغه‌ای است که در آلمان امروز جدی گرفته می‌شود زیرا کشور همزمان با بحران اقتصادی، پیری جمعیت، فشار مهاجرت و قطبی‌شدن سیاسی روبه‌رو است.
To view this video please enable JavaScript, and consider upgrading to a web browser that supports HTML5 video
الیزابت کایزر، مسئول امور شرق آلمان در دولت فدرال، به مناسبت روز وحدت انتقادی تند مطرح کرد. او گفت که در مراسم امسال در برمن، هیچ‌یک از عالی‌ترین مقام‌های کشور از شرق آلمان نیستند. به همین دلیل هشدار داد: «در چنین شرایطی ممکن است به‌سرعت این تصور شکل بگیرد که مردم شرق آلمان در رهبری کشور هیچ نقشی ندارند.»
کایزر در این راستا پیشنهاد کرد که رئیس جمهور بعدی آلمان یک زن توانمند از شرق کشور باشد.
او البته از دستاوردها هم یاد کرد. پس از اتحاد، بسیاری از مناطق شرق آلمان با تعطیلی کارخانه‌ها، بیکاری و مهاجرت گسترده روبه‌رو شدند. اما امروز شهرهایی مانند ینا، درسدن و لایپزیگ به قطب‌های فناوری، پژوهش و نوآوری تبدیل شده‌اند. به گفته کایزر، شرق آلمان اکنون "پلی به سوی اروپای شرقی" هم هست.
با این حال تفاوت درآمد و دارایی میان شرق و غرب هنوز کاملاً از بین نرفته است.
یکی از جذاب‌ترین بخش‌های روز وحدت "خیابان ایالت‌ها" در برمن است؛ جایی که پانزده ایالت دیگر آلمان فرهنگ، غذا و دستاوردهای خود را معرفی می‌کنند. نهادهایی مانند دولت فدرال، پارلمان و دادگاه قانون اساسی نیز حضور دارند تا شهروندان از نزدیک با ساختار سیاسی کشور آشنا شوند.
تجربه آلمان نشان می‌دهد که وحدت ملی با امضای یک توافق سیاسی به پایان نمی‌رسد. سی‌وشش سال پس از اتحاد رسمی، آلمانی‌ها هنوز درباره عدالت منطقه‌ای و مشارکت برابر شهروندان گفت‌وگو می‌کنند.
روز وحدت نه فقط جشن پایان یک جدایی، بلکه یادآوری یک مسئولیت دائمی است.