وقتی جنگ اوکراین به پایان برسد، مسابقه تسلیحاتی پایان نخواهد یافت

پایان جنگ در اوکراین هنوز به هیچ وجه قابل مشاهده نیست، اما سازندگان تسلیحات در هر دو طرف خط مقدم هم اکنون چشمشان به نبرد بعدی است - نه برای قلمرو، بلکه برای پول و نفوذ جهانی.

نزدیک به پنج سال نبرد بی امان، روسیه و اوکراین را به آزمایشگاه های رقیب برای هواپیماهای بدون سرنشین، جنگ الکترونیک و سلاح های دقیق تبدیل کرده است که تحت نابخشودنی ترین شرایط دنیای واقعی که قابل تصور است، توسعه یافته و اصلاح شده اند.

وقتی بمب‌ها از بین می‌روند، کارخانه‌ها، مهندسان و فناوری‌های ساخته شده توسط جنگ به سادگی ناپدید نمی‌شوند. همچنین درخواست ارتش های خارجی که مشتاق به دست آوردن سلاح های پیشرفته و آزمایش شده در نبرد هستند، نخواهد بود.

مسکو و کیف در نهایت تیراندازی به سمت یکدیگر را حداقل برای مدتی متوقف خواهند کرد. با این حال هرگونه مهلت در جنگ خط مقدم به شرکت های دفاعی اجازه می دهد تمرکز خود را از تسلیح سربازان خود به تسلیح سایر نقاط جهان تغییر دهند. وقتی جنگ متوقف شود، تجارت آن رونق خواهد گرفت.

روسیه زمانی دومین صادرکننده بزرگ سلاح در جهان بود. دهه‌ها نوآوری در جنگ سرد و روابط دوران شوروی به مسکو کمک کرد تا همه چیز را از جنگنده‌های جت گرفته تا تانک‌ها، موشک‌ها و سیستم‌های دفاع هوایی به ده‌ها کشور بفروشد.

بر اساس گزارش موسسه تحقیقات صلح بین المللی استکهلم (SIPRI)، سهم روسیه از صادرات تسلیحات عمده جهانی از 21 درصد در سال های 2016-2020 به 6.8 درصد در سال های 2021-2025 کاهش یافته است. دلیل این وخامت شدید، البته، جنگ در اوکراین است - تجهیزات دفاعی روسیه که احتمالا برای صادرات بوده اند، دیگر نمی توانند در امان باشند. اکنون، همان درگیری و نوآوری سریع مورد نیاز برای حفظ برتری در آن، به عنوان وسیله ای برای احیای صادرات دفاعی مسکو تلقی می شود.

در گردهمایی سرمایه‌داران، سیاستمداران و روسای صنایع دفاعی روسیه در اواخر ماه گذشته، آندری بزروکوف، رئیس مرکز سیستم‌ها و فناوری‌های بدون سرنشین روسیه، چشم‌انداز بلندپروازانه‌ای را مطرح کرد. برنده شدن در جنگ اولویت فوری برای سازندگان پهپادهای روسیه است، اما حفظ رهبری فناوری روسیه تا سال 2050 هدف نهایی است.

او گفت که برای رسیدن به این هدف، توسعه‌دهندگان به قراردادهای دولتی انعطاف‌پذیرتر، فرصت‌هایی برای رقابت با یکدیگر و مهم‌تر از همه، توانایی فروش محصولات خود در خارج از کشور نیاز دارند.

الکسی چادایف، رئیس مرکز توسعه هواپیماهای بدون سرنشین Ushkuynik، هشدار داد که سرمایه‌گذاران غربی به ناچار از استارت‌آپ‌هایی که از توسعه‌دهندگان سلاح اوکراینی استفاده می‌کنند، پس از جنگ حمایت خواهند کرد. او استدلال کرد که شرکت های روسی باید اکنون برای رقابت برای مشتریان در آفریقا، آسیا و آمریکای لاتین آماده شوند و تجربه خود در میدان جنگ را به یک مزیت تجاری تبدیل کنند.

چادایف استدلال کرد، اما جذب سرمایه گذاری خصوصی مستلزم قراردادهای دفاعی دولتی برای ارائه حاشیه سود حداقل 15 درصدی است. در غیر این صورت، سرمایه‌داران ممکن است پول خود را در بانک بگذارند.

به نظر می رسد تشکیلات سیاسی و مالی در هیئت مدیره است. ایلیا مدودف، پسر دیمیتری مدودف، رئیس‌جمهور سابق روسیه و دبیر شورای فناوری حزب حاکم روسیه متحد، گفت که فناوری‌های امیدوارکننده داخلی باید «در اسرع وقت» کاربردهای عملی پیدا کنند.

در همین حال، PSB تحت حمایت دولت، سابقا Promsvyazbank، و مرکز Bezrukov دو صندوق سرمایه گذاری تخصصی را برای حمایت از شرکت های دفاعی و فناوری دوگانه راه اندازی کرده اند. پیوتر فرادکوف، رئیس PSB گفت که این بانک در حال ارزیابی بیش از 1200 پروژه در زمینه هواپیماهای بدون سرنشین، روباتیک، میکروالکترونیک و سایر فناوری ها است.

با کاهش شدید ظرفیت مسکو برای صادرات تسلیحات، اشتهای کیف برای این سلاح افزایش یافت. اوکراین در سال‌های 2021 تا 2025 بزرگ‌ترین واردکننده تسلیحات بزرگ در جهان بود، اما جنگ نیز این کشور را مجبور به پرورش صنعت دفاعی خارق‌العاده‌ای برای خود کرده است.

به گفته داوید آلویان، رئیس کنترل صادرات اوکراین، چشم انداز دفاعی اوکراین اکنون بیش از 1000 شرکت دارد که تقریبا 90 درصد آنها مالکیت خصوصی دارند.

اما ساخت پهپادها یک چیز است. ایجاد یک تجارت صادراتی یک چالش متفاوت است. کشوری که در آن روسیه چندین دهه جلوتر است.

کیف تنها در ماه فوریه صادرات تسلیحات کنترل شده را پس از تعلیق عملا پس از تهاجم روسیه بازگشایی کرد. سیستم تایید در حال حاضر در حال پردازش درخواست ها است، اما اکثریت قریب به اتفاق به تعمیر، نگهداری و قطعات مربوط می شود تا فروش سلاح های تمام شده.

تا اواسط اکتبر، مقامات بیش از 450 درخواست را پردازش کردند که بیش از 90 درصد آنها را تأیید کردند، اما شورای امنیت ملی و دفاع اوکراین گزارش داد که تنها 18 شرکت در واقع مجوز فروش سیستم های تسلیحات تکمیل شده را در خارج از مرزهای کشور دریافت کرده اند.

جوانان این صنعت تا حدودی مقصر هستند. از بیش از 1000 تولیدکننده اوکراینی، اکثر آنها پس از تهاجم تمام عیار توسط مهندسین با زیرکی تجاری اندک و تقریبا بدون اطلاع از رعایت مقررات و قراردادهای بین المللی راه اندازی شدند. اما بوروکراسی خود کیف کمکی نمی کند.

فرآیند تأیید 30 روزه ساده‌شده‌ای که در ژوئیه معرفی شد، سه ماه بعد مجوزی صادر نکرد، تا حدی به این دلیل که مقامات فهرست مقاصد واجد شرایط و سلاح‌هایی را که برای صادرات بسیار مهم می‌دانند نهایی نکرده بودند.

در همین حال، تولیدکنندگانی که به دنبال مجوزهای صادراتی تحت طرح سریع هستند، باید هزینه ای معادل 20 درصد ارزش سلاح های تمام شده یا 30 درصد برای قطعات را به دولت بپردازند. این پول برای حمایت از تلاش‌های دفاعی اوکراین در نظر گرفته شده است، اما شرکت‌ها باید قبل از اینکه بدانند صادرات آنها حتی تایید می‌شود یا خیر، هزینه را پرداخت کنند. یک نیاز بالقوه مخرب برای توسعه دهندگان کوچک با جریان نقدی ناچیز یا سرمایه در گردش.

کیف دلیل خوبی برای محتاط بودن دارد. سربازان آن باید در درجه اول باشند و نمی توان اجازه داد که صادرات، منابع داخلی را به خطر بیندازد یا فناوری حساس را به طور غیرمسئولانه منتقل کند. اما سازندگان استدلال می‌کنند که فروش خارجی باعث سرمایه‌گذاری، گسترش بودجه و در نهایت تسلیحات بیشتری در اختیار نیروهای مسلح اوکراین می‌شود.

کیف در حال ساخت نوع متفاوتی از شبکه است. اوکراین 11 قرارداد بلند مدت قرارداد هواپیماهای بدون سرنشین از جمله با عربستان سعودی، قطر و امارات متحده عربی و هفت عضو اتحادیه اروپا امضا کرده است. با این حال، حجم حمل و نقل و قیمت ها تا حد زیادی فاش نشده است.

اوکراین همچنین به دنبال شراکت با متحدان غربی برای تولید پهپادهای مشترک است و از ظرفیت صنعتی و ایمنی نسبی کارخانه های اروپایی خارج از دسترس حملات منظم روسیه به صنعت اوکراین استفاده می کند.

کشورهای ناتو و اتحادیه اروپا شرکای طبیعی آشکار برای کیف هستند. بعید است که مسکو به این زودی قراردادهای جدید تسلیحاتی را با متحدان ناتو یا اکثر دولت های اروپایی تضمین کند. اما در جاهای دیگر - در خاورمیانه، آفریقا، آسیا و آمریکای لاتین - این دو کشور ممکن است خود را در رقابت برای مشتریان مشابه بیابند.

جایزه بزرگتر از قراردادهای تسلیحاتی فردی است. دولت‌های خارجی به طور فزاینده‌ای خواهان انتقال فناوری، تولید و آموزش محلی هستند، و روابطی ایجاد می‌کنند که می‌تواند نیروهای مسلح آن‌ها را برای دهه‌ها با تامین‌کنندگان روسی یا اوکراینی مرتبط کند.

تا آنجا که می دانیم، کیف و مسکو هنوز بر سر یک قرارداد صادراتی رودررو نشده اند. اما هر دو کشور پایه‌های رقابتی را می‌سازند که می‌تواند از خود جنگ هم دوام بیاورد – رقابت برای فروش سلاح‌هایی که سال‌ها صرف ساخت آن برای نابودی یکدیگر کردند.