وقتی رکورد فوران خورشیدی شکسته شد؛ تونل زمان - ۱۳ آبان
از آغاز به کار آژانس امنیت ملی آمریکا تا ثبت رکورد فوران خورشیدی؛ پنج رویداد سرنوشت‌ساز در تاریخ علم و فناوری ۱۳ آبان را مرور می‌کنیم.
از آغاز به کار آژانس امنیت ملی آمریکا تا ثبت رکورد فوران خورشیدی؛ پنج رویداد سرنوشت‌ساز در تاریخ علم و فناوری ۱۳ آبان را مرور می‌کنیم.
از تأسیس یکی از محرمانه‌ترین سازمان‌های اطلاعاتی جهان تا ثبت قدرتمندترین شراره‌ی خورشیدی و پیش‌بینی نتیجه‌ی انتخابات آمریکا با کامپیوتر؛ چهارم نوامبر در تاریخ علم و فناوری با رویدادهای مهمی همراه بوده است. در این شماره از تونل زمان، پنج اتفاق را مرور می‌کنیم.
آژانس امنیت ملی ایالات متحده (NSA) در سال ۱۹۵۲، به دستور هری ترومن ، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، فعالیت خود را آغاز کرد. این سازمان زیرمجموعه‌ی وزارت دفاع آمریکا قرار گرفت و مأموریت اصلی آن گردآوری اطلاعات از سیگنال‌های ارتباطی و رمزگشایی پیام‌های محرمانه بود.
تأسیس NSA در سال‌های آغازین جنگ سرد اتفاق افتاد
تأسیس NSA در سال‌های آغازین جنگ سرد اتفاق افتاد؛ زمانی که ایالات متحده به‌دنبال یکپارچه‌سازی فعالیت‌های شنود و رمزنگاری سازمان‌های نظامی خود بود. تجربه‌ی شکستن رمزهای آلمان و ژاپن در جنگ جهانی دوم نیز در شکل‌گیری این نهاد تأثیر داشت.
آژانس امنیت ملی در دهه‌های بعد به یکی از مهم‌ترین سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا تبدیل شد و فعالیتش به حوزه‌هایی مانند امنیت ارتباطات و دفاع سایبری گسترش یافت. افشاگری‌های ادوارد اسنودن در سال ۲۰۱۳ نیز ابعاد گسترده‌ای از برنامه‌های نظارت الکترونیکی این سازمان را آشکار کرد.
در سال ۲۰۰۳، خورشید یکی از شدیدترین فوران‌های ثبت‌شده در تاریخ مشاهدات علمی را تجربه کرد. شدت شراره به‌اندازه‌ای بود که حسگر پرتو ایکس ماهواره‌ی GOES-12 اشباع شد و دانشمندان نتوانستند مقدار واقعی آن را مستقیماً اندازه‌گیری کنند.
شدت این فوران در ابتدا X28 برآورد شد، اما محاسبات بعدی نشان داد ممکن است به X45 رسیده باشد. این رویداد در جریان مجموعه‌ای از طوفان‌های خورشیدی موسوم به «طوفان‌های هالووین ۲۰۰۳» رخ داد که اختلالاتی در ارتباطات رادیویی، سامانه‌های ماهواره‌ای و موقعیت‌یابی ایجاد کردند.
خوشبختانه شراره‌ی چهارم نوامبر در نزدیکی لبه‌ی قرص خورشید رخ داد و بخش عمده‌ی ذرات پرتاب‌شده مستقیماً به زمین برخورد نکردند. این فوران همچنان یکی از معیارهای مهم برای مطالعه‌ی فعالیت‌های شدید خورشیدی و خطرات احتمالی آن‌ها برای فناوری‌های زمینی و فضایی است.
چارلز کوئن کائو، فیزیک‌دان و مهندس پیشگام ارتباطات نوری، در ۴ نوامبر ۱۹۳۳ در شانگهای چین متولد شد. او به‌دلیل پژوهش‌هایی که انتقال اطلاعات با استفاده از نور در رشته‌های بسیار نازک شیشه‌ای را امکان‌پذیر کرد، به پدر ارتباطات فیبر نوری شهرت یافت.
اینترنت پرسرعت و زیرساخت اینترنت امروزی نتیجه‌ی پژوهش‌های کائو هستند
در دهه‌ی ۱۹۶۰، کابل‌های فیبر نوری به‌دلیل ناخالصی شیشه، نور را در فاصله‌های نسبتاً کوتاه از دست می‌دادند. کائو در سال ۱۹۶۶ نشان داد که با استفاده از شیشه‌ی بسیار خالص می‌توان این مشکل را برطرف کرد و سیگنال‌های نوری را در مسافت‌های طولانی انتقال داد.
پژوهش‌های او زمینه‌ساز توسعه‌ی شبکه‌های ارتباطی پرسرعت و زیرساخت اینترنت امروزی شدند. کائو در سال ۲۰۰۹ نیمی از جایزه‌ی نوبل فیزیک را به‌پاس دستاوردهایش در انتقال نور از طریق فیبر دریافت کرد و در سپتامبر ۲۰۱۸، در ۸۴ سالگی درگذشت.
نورمن فاستر رمزی ، فیزیک‌دان آمریکایی و برنده‌ی جایزه‌ی نوبل، در سال ۲۰۱۱ و در ۹۶ سالگی درگذشت. او یکی از چهره‌های مؤثر در توسعه‌ی روش‌های اندازه‌گیری بسیار دقیق زمان و فرکانس بود و بخش بزرگی از دوران علمی خود را در دانشگاه هاروارد گذراند.
رمزی روشی موسوم به «میدان‌های نوسانی جداشده» توسعه داد که امکان اندازه‌گیری دقیق‌تر گذارهای انرژی اتم‌ها را فراهم می‌کرد. این روش در ساخت و بهبود ساعت‌های اتمی کاربرد پیدا کرد؛ ابزارهایی که امروزه برای زمان‌سنجی دقیق و هماهنگ‌سازی سامانه‌های موقعیت‌یابی ماهواره‌ای ضروری هستند.
او در سال ۱۹۸۹ به‌دلیل ابداع این روش، نیمی از جایزه‌ی نوبل فیزیک را دریافت کرد. رمزی همچنین در توسعه‌ی میزر هیدروژنی نقش داشت و در شکل‌گیری آزمایشگاه‌های بزرگ پژوهشی آمریکا، ازجمله بروکهاون و فرمی‌لب، مشارکت کرد.
در سال ۱۹۵۲، شبکه‌ی تلویزیونی CBS برای نخستین‌بار از کامپیوتر UNIVAC I برای پیش‌بینی نتیجه‌ی انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا استفاده کرد. رقابت میان دوایت آیزنهاور و آدلای استیونسون جریان داشت و کامپیوتر با تحلیل آرای اولیه، پیروزی قاطع آیزنهاور را پیش‌بینی کرد.
در ابتدا کسی به پیش‌بینی درست کامپیوتر توجهی نکرد
پیش‌بینی یونیواک به‌اندازه‌ای غیرمنتظره بود که مسئولان پخش در ابتدا به درستی آن شک کردند. دستگاه احتمال پیروزی آیزنهاور را ۱۰۰ به یک برآورد کرده بود؛ اما نتیجه‌ی اولیه به‌دلیل اختلاف با انتظارات، همان موقع به‌طور کامل اعلام نشد. با ادامه‌ی شمارش آرا مشخص شد که محاسبات کامپیوتر درست بوده است.
یونیواک در پیش‌بینی تعداد آرای الکترال نیز دقت بالایی داشت: ۴۳۸ رأی برای آیزنهاور پیش‌بینی کرد، درحالی‌که نتیجه‌ی نهایی ۴۴۲ رأی بود. این رویداد از نخستین نمونه‌های مشهور استفاده از کامپیوتر برای تحلیل داده‌های انتخاباتی به شمار می‌رود و مسیر استفاده‌ی گسترده‌تر از فناوری محاسباتی در پوشش انتخابات را هموار کرد.