پدر دوگل مگوایر به حقیقتی ناشناخته درباره ایمان و مذهب برخورد کرد

اگر در این مقطع از تاریخ ما به دنبال کسی بودید که به ایرلند جهت دهد، احتمالا به یک کشیش 78 ساله از پراگ فکر نمی کردید. اما توماش هالیک یک روحانی معمولی نیست.

این متکلم، فیلسوف و نویسنده کاتولیک در دوران حکومت کمونیستی در چکسلواکی در «کلیسای زیرزمینی» فعال بود. او به عنوان روان‌درمانگر با معتادان به مواد مخدر کار کرده است، از ازدواج همجنس‌بازان و دیگر اهداف لیبرال حمایت می‌کند و در امور جهانی صریح است و اقدامات اسرائیل در غزه و جنگ روسیه علیه اوکراین را «نسل‌کشی» توصیف می‌کند.

اما آنچه واقعا هالیک را جالب می کند دیدگاه او نسبت به ایمان است. تفاوت بین باور و بی اعتقادی آنقدر که فکر می کنید بزرگ نیست، بنابراین هالیک استدلال می کند. ما معمولا ایمان را پذیرش مجموعه‌ای از اصول می‌دانیم، اما به عقیده او، یک غیر ایماندار ممکن است بیشتر از «روح» مسیحیت برخوردار باشد تا یک کلیسا پرهیزگار.

با اذعان به ظهور «هیچ» در سراسر اروپا - 14 درصد از جمعیت ایرلندی در آخرین سرشماری در سال 2022 گفتند که هیچ دینی ندارند - هالیک به جرأت می گوید: «زمان آن فرا رسیده است که مسیحیت از خود فراتر رود». آینده آن «در درجه اول به میزان ارتباط مسیحیان با جویندگان روحانی در میان غیر افراد بستگی دارد». هالیک در «بعد از ظهر مسیحیت» می نویسد که چگونه باور می کنید به همان اندازه مهم است که به چه چیزی اعتقاد دارید. «اگر می‌خواهیم این جهان را بفهمیم، باید پایبندی جزمی به این اصل را کنار بگذاریم که «الف» نمی‌تواند همزمان «غیر الف» باشد.»

هالیک (که من هرگز نام او را نشنیده بودم تا اینکه اخیرا یکی از خوانندگان مهربان این ستون او را به من توصیه کرد) جذب مفهوم «آناتئیسم» شده است که توسط فیلسوف ایرلندی ریچارد کرنی ترویج شده است. این به "خدا پس از خدا" اشاره می کند. همانطور که کرنی می‌گوید، «بی‌خدایی یک گشایش رادیکال برای کسی یا چیزی است که توسط متافیزیک غربی گم شده و فراموش شده است و باید دوباره یادآوری شود».

کلمه کلیدی در اینجا "باز کردن" است. هالیک و کرنی پیشنهاد می کنند که پاسخ به معمای زندگی، به خودی خود ایمان نیست - چه رسد به ایمان جزمی - بلکه "باز بودن" به چیزی فراتر از مادیات صرف یا قابل اندازه گیری است.

هالیک طرفداران زیادی در میان اعضای لیبرال کلیسا به دست آورده است. اما، اگر - مانند من - در گروه "کاتولیک ناپدید شده" یا در غیر این صورت متقاعد کننده الحادی هستید، ممکن است تعجب کنید که آیا چیزی در هالیک برای شما وجود دارد؟

اعترافات یک ملحد در حال بهبودی: اکنون از جذابیت ایمان قدردانی می کنم

من معتقدم وجود دارد. در ایرلند، کاتولیک ها اغلب به دلیل داشتن عقاید متناقض مورد تمسخر قرار می گیرند. گاهی برای خنده پخش می شود. در پدر تد، شخصیت اردال اوهانلون، پدر دوگال مگوایر، بی‌گناهانه اعلام می‌کند که اصول اساسی ایمان "دیوانه" هستند. در یک صحنه، او به یک اسقف می‌گوید: «می‌دانی خدا چگونه همه ما را آفریده است؟... و وقتی بمیریم همه به بهشت ​​می‌رویم؟ خب، این همان چیزی است که من با آن مشکل دارم.» اما هالیک هیچ تناقضی در شک دوگال نمی بیند.

به نظر نمی‌رسد پاپ فرانسیس نیز که گفته بود آتئیست‌های خوب می‌توانند به بهشت ​​بروند - و احتمالا اوهانلون را با دیگر کمدین‌ها در سال 2024 به واتیکان دعوت کرد. اما مرز بین اعتقاد و غیر اعتقادی نفوذپذیر است.

البته مسیحیت تنها گزینه در بازار نظام های اعتقادی نیست – برخی ممکن است برای تغذیه معنوی به عرفان شرقی یا برخی به طبیعت نگاه کنند. با این حال، مسیحیت در ایرلند به دلیل پیوندی که با اجداد ما دارد، شایسته توجه ویژه است. این ما را به شیوه ای قدیمی تر از تفکر در مورد شخصیت اخلاقی و جایگاه ما در جهان که هم مسیحی و هم پیش از مسیحیت است، متصل می کند. و همانطور که فیلسوف فرانسوی سیمون ویل می گوید: "ریشه داشتن شاید مهم ترین و ناشناخته ترین نیاز روح انسان باشد."

این طرز تفکر باستانی چیست؟ سه بعدی برجسته است.

اول، این ایده که چیزهای موجود در جهان طبیعی (شامل انسان) دارای ارزش ذاتی هستند و صرفا به این دلیل ارزشمند نیستند که مفید هستند یا ابزاری برای رسیدن به هدف هستند.

دوم، این ایده که ظلم، حسادت، غرور و سایر رذیلت‌ها انواعی از خودآزاری هستند و باید روح خود را از چنین غرایز پست محافظت کنید.

سوم، این ایده که حقایقی فراتر از آنچه علم یا «اقتصاد دانش» به ما می گوید وجود دارد، و این حقایق شامل حقایق اخلاقی است.

این باورها منحصر به هیچ یک از فلسفه ها یا مذهبی نیستند، به همین دلیل است که هالیک برای مردم در سراسر شکاف مذهبی فرصت ایجاد اتحاد و حمایت از یکدیگر - از لحاظ معنوی و مادی - برای ایجاد دنیایی بهتر می بیند.

من از رفتن گهگاه به مراسم عشای ربانی لذت می برم، اعتراف شرم آور برای یک ملحد

ما برای مدت طولانی گرفتار قبیله‌گرایی مذهبی و سیاست‌های هویتی شده‌ایم – برچسب‌هایی که تمایل داریم به یکدیگر بزنیم عمدتا سطحی هستند. خط گسل واقعی امروز - خط گسلی که بیشترین پیامدها را دارد - بر موضوع قدرت استوار است. از یک سو بین کسانی که به حق اعمال قدرت مطلق - قدرت بدون محدودیت قانونی یا اخلاقی - معتقدند و از سوی دیگر، بقیه بشریت قرار دارد.

ایرلند در سال 2026 نه از نظر دانش کمبود دارد و نه کل جهان، و وعده جوامع "هوشمند" آینده به سختی امیدی را برانگیخته است. چیزی که ما از آن کم داریم، شجاعت اخلاقی است - روحیه ای که در برابر حرص و آز و نفرت ایستادگی کنیم و از آنچه در اعماق وجودمان درست می دانیم دفاع کنیم. چالش پیش رو کجا می توان آن روح را پیدا کرد.