پرونده "میدان شهدا"؛ ده حکم اعدام دیگر برای معترضان دی‌ماه
پرونده "میدان شهدای اصفهان" با ۱۶ متهم و ۱۰ حکم اعدام در مرحله بدوی قرار دارد؛ پرونده‌ای که در آن اتهام مشخص قتل مطرح نشده، اما متهمان می‌گویند برای اعتراف درباره کشته شدن دو نفر تحت فشار و شکنجه قرار گرفته‌اند
پرونده موسوم به "میدان شهدای اصفهان" با ۱۶ متهم، از پرونده‌های امنیتی مرتبط با اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ است. ۱۰ نفر از متهمان در مرحله بدوی به اعدام محکوم شده‌اند و برای شش متهم دیگر احکام سنگین حبس صادر شده است. بیشتر متهمان جوان و از کاسب‌ها، کارکنان فروشگاه‌های محدوده خیابان شهدای اصفهان یا بستگان آنها هستند. آنها، بر اساس اطلاعات موجود درباره پرونده، در بازه بهمن تا اسفند ۱۴۰۴ در خانه‌هایشان بازداشت شده‌اند و اکنون در زندان‌های دستگرد و دولت‌آباد اصفهان نگهداری می‌شوند. جلسات رسیدگی به پرونده از ۲۲ تیرماه در شعبه اول دادگاه انقلاب اصفهان آغاز شده است.
این پرونده در پی اعتراضات ۱۸ دی در محدوده میدان شهدا و در ارتباط با کشته‌شدن عباس کامرانی، عضو سپاه پاسداران و یک شهروند بی‌خانمان شکل گرفت. با این حال، در کیفرخواست صادرشده علیه متهمان، اتهام مشخص قتل مطرح نشده است. اتهام‌های آنها شامل "محاربه"، "معاونت در محاربه"،"تحریک مردم به جنگ و کشتار"، "اجتماع و تبانی" و "فعالیت تبلیغی علیه نظام" عنوان شده است.
عباس کامرانی، عضو سپاه پاسداران، شامگاه ۱۸ دی ۱۴۰۴ در جریان اعتراضات اصفهان کشته شد. در این مورد همچنین به مرگ فرد دیگری اشاره شده که در پرونده از او تحت عنوان مامور لاغر کارتن‌خواب یاد شده است. با این حال، در کیفرخواست‌ها اتهام مشخص قتل علیه ۱۶ متهم مطرح نشده است. درباره نحوه مرگ این دو نفر و ارتباط متهمان با آن نیز ابهام‌هایی در پرونده مطرح شده است.
مهشید ناظمی، فعال حقوق بشر و از پیگیران این پرونده، در گفت‌وگو با دویچه وله بر تفاوت میان اتهام قتل و عناوین اتهامی مطرح‌شده علیه متهمان تأکید کرده و می‌گوید: «اگر کسی مستقیماً به قتل متهم شده باشد، موضوع بسیار متفاوت است و اتهام باید بر اساس آن تنظیم شده باشد، ضمن اینکه متهمان ابتدا در ارتباط با اعتراضات دی ماه 1404 بازداشت شدند و بعد در جریان بازجویی‌ها از آنها درباره قتل اعتراف خواسته شده است.»
متهمان این پرونده از فعالان سیاسی شناخته‌شده نبوده‌اند. آنها در فروشگاه‌های کفش و پوشاک محدوده خیابان شهدا کار می‌کردند یا از بستگان صاحبان و کارکنان این فروشگاه‌ها بودند. میلاد بویری، ۲۹ ساله، صاحب یک کفش‌فروشی در این محدوده بوده و مهرداد بویری و علی بویری دو برادر او هستند. ترانه رحیمی، ۲۰ ساله، و احمدرضا سعیدی، ۲۱ ساله، از شاگردان این مغازه بوده‌اند و رومینا رحیمی خواهر دوقلوی ترانه است.
بر اساس اطلاعات ارائه شده، در این پرونده برای ترانه رحیمی، نوید الیاسی، علی شاهنانی، ابوالفضل دادگستر دارابی، احمدرضا سعیدی، مهرداد بویری، آرمین غلامی غریبوند، پارسا جعفری و مهدی جعفری حکم اعدام و 11 سال حبس صادر شده است. همچنین میلاد بویری به ۲۵ سال حبس تعزیری، رومینا رحیمی به ۱۵ سال حبس تعزیری و علی بویری به ۶ سال و ۳ ماه حبس تعزیری محکوم شده‌اند. به درخواست سایر افراد این پرونده از درج نامشان خودداری شده است؛ این احکام در مرحله بدوی قرار دارند.
برای دیگر متهمان پرونده نیز احکام حبس صادر شده است. رومینا رحیمی و میلاد بویری از جمله این متهمان هستند.علی بویری نیز بابت چند عنوان اتهامی، از جمله اجتماع و تبانی و تحریک مردم به جنگ و کشتار، به حبس محکوم شده است. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، شماری از متهمان، از جمله نوید الیاسی، آرمین غلامی، مهدی منصوری، مهدی اسدی، حامد مهرعلیان و ابوالفضل دادگستر نیز هنگام بازداشت کمتر از ۲۳ سال داشته‌اند.
بر اساس اطلاعات موجود، یکی از محورهای اصلی پرونده، ساخت چند کوکتل‌مولوتوف با روغن سوخته در یک کفش‌فروشی متعلق به میلاد بویری بوده است که آتش هم نگرفته‌اند.
به گفته منابع نزدیک به خانواده شماری از متهمان دسترسی وکلا به پرونده محدود بوده است و آنان نتوانسته‌اند پیش از جلسه تمام اسناد و مستندات موجود را بررسی کنند.
یکی از متهمان نیز در جریان جلسه رسیدگی و در حضور قضات اعلام کرد که در دوران بازجویی شکنجه شده و مدعی شد بازپرس پرونده شخصاً با شوکر برقی به گردن و اندام تناسلی او آسیب زده است.
اطلاعات دریافتی همچنین حاکی از آن است که با وجود دوربین‌های متعدد در محدوده محل وقوع قتل، تصویر مستقیمی از لحظه وقوع آن در پرونده ارائه نشده است.
به قرار گزارش‌ها صدور حکم بدوی برای این افراد بدون اعزام به دادسرا و تفهیم اتهام‌های اولیه انجام شده است. به گفته مهشید ناظمی "بازپرس پرونده برای گرفتن اعتراف با شوکر اقدام به شکنجه متهمان کرده" و در مواردی روند تفهیم اتهام و اخذ دفاع نیز در بازداشتگاه صورت گرفته است.
ناظمی درباره وضعیت قضایی پرونده در ماه‌های اخیر می‌گوید: «در دو سه ماه گذشته تغییر اساسی در وضعیت پرونده‌ها ایجاد نشده است، بعد از کارشکنی‌های بسیار، تعدادی از پرونده‌های برای اعاده دارسی رفته‌اند؛ این در حالی است که تعدادی از متهمان این پرونده که از نظر مالی در وضعیت ضعیف‌تری هستند، هنوز وکیل ندارند.»
ناظمی درباره نحوه بازداشت متهمان می‌گوید: « حدود صد و پنجاه نیرو به منزل یکی از این متهمان هجوم آورده‌اند. درباره یکی از آنها گفته شده که نیروها با کلاشینکف بالای سرش رفتند و او را با دستبند و پابند بردند؛ به‌طوری که خواهرش می‌گفت برادر کوچک‌ترم فکر می‌کرده دارد کابوس می‌بیند.»
او درباره بازجویی‌ها می‌گوید:«در هنگام بازجویی‌ها بسیار شکنجه شدند؛ به آنها می‌گفتند اعتراف کنید که این افراد را کشته‌اید. تعداد بازداشت‌شدگان هم زیاد بوده است؛ همه آنها را در یک سوله جمع کرده و جلوی یکدیگر شکنجه می‌کردند.»
ناظمی درباره الگوهای تکرارشونده در روایت‌های متهمان و خانواده‌هایشان از شکنجه می‌گوید: «شهادت‌های متهمان و خانواده‌ها درباره شکنجه‌ها بسیار شبیه یکدیگر است. از ضرب‌وشتم با شلنگ و لوله و شوکر به آلت تناسلی بگیر تا تحقیرها و تعرضات جنسی به خانواده‌ها و متهمان.»
او درباره ترانه و رومینا رحیمی می‌گوید: «ترانه و رومینا موهای بلندی داشتند و به گفته خانواده، مأموران آنها را از این اتاق به آن اتاق با کشیدن موهایشان می‌بردند؛ به‌طوری که بعد از مدتی تقریباً مویی روی سرشان باقی نمانده بود. مادر یکی از آنها گفته بود بعد از چند ماه فرزندش را به سختی می‌شناخته است. رومینا را در واقع برای تحت فشار قرار دادن خواهرش ترانه و واداشتن او به اعتراف بازداشت کرده‌اند.»
زنان متهم در پرونده میدان شهدای اصفهان در زندان دولت‌آباد و مردان در زندان دستگرد نگهداری می‌شوند.
ناظمی می‌گوید پس از انتشار اطلاعات درباره وضعیت متهمان، فشار بر برخی از آنها و خانواده‌هایشان بیشتر شده است: «مثلاً حدود یک هفته به ترانه رحیمی غذا نداده و به او گفته بودند باقی‌مانده غذای دیگران را بخورد.»
ناظمی درباره شرایط روحی و جسمی بازداشت‌شدگان می‌گوید: «یک طرف مسئله، کتک‌خوردن و شکنجه است و طرف دیگر، تحقیر و آزار جنسی. وضعیت بهداشتی و تغذیه‌ای آنها نیز بسیار نامناسب است.» ناظمی همچنین از کمبود غذا و گزارش‌هایی درباره وجود ساس، کک و شپش در دو زندان دولت‌آباد و دستگرد اصفهان سخن می‌گوید.
یکی از آشنایان این افراد در گفت‌وگو با دویچه وله، مهرداد بویری از محکومان به اعدام را جوانی ۳۲ ساله، دارای مدرک کارشناسی ارشد برق و الکترونیک و ورزشکار معرفی می‌کند که قهرمان شنا بوده و ازدواج کرده است. به گفته این آشنا، مهرداد صاحب مغازه‌ای در محدوده میدان شهدا بوده که حدود ۹ ماه است پلمب شده است. او مهرداد را "شوخ‌طبع، خوش‌رو و خوش‌خنده" و فردی می‌داند که به نیازمندان کمک می‌کرده و به مشتریانی که توان پرداخت نداشتند یا افراد کارتن‌خواب بدون دریافت پول لباس یا کفش می‌داده است. به گفته این آشنا، مهرداد از کودکی به دلیل جدایی پدر و مادرش، مسئولیت تأمین بخشی از هزینه‌های خانواده را برعهده داشته است.
همین منبع میلاد بویری را نیز جوانی خوش‌رو، مهربان و خوش‌قلب توصیف می‌کند که به گفته او برای دختران خانواده‌های کم‌برخوردار جهیزیه تهیه می‌کرده است.
دوستان علی بویری، ۲۸ ساله، نیز او را ورزشکار و بدنساز معرفی می‌کنند و می‌گویند:"علی در رشته شنا هم فعال بود و به خوش‌خنده‌بودن و مهربانی شهرت داشت؛ او رابطه عاطفی خیلی شدیدی با مادرش داشته است".
نوید الیاسی، ۲۱ ساله، نیز به گفته آشنایان او آرایشگر و شاگرد یک کفش‌فروشی بوده است. به گفته منابع نزدیک "نوید بدون حضور پدر بزرگ شده و نان‌آور خانواده بوده است و مادر او پس از بازداشت نوید، در وضعیت مناسبی به سر نمی‌برد."
قضات این پرونده مرتضی براتی و محمدرضا توکلی هستند. توکلی از آذر ۱۴۰۲ رئیس شعبه اول دادگاه انقلاب اصفهان و معاون قضایی رئیس کل دادگاه‌های عمومی و انقلاب این استان است. او پیش‌تر در پرونده "میدان علیخانی" برای ۱۲ متهم حکم اعدام صادر کرده و در پرونده توماج صالحی نیز حکم اعدام داده بود. براتی نیز پیش از توکلی ریاست شعبه اول دادگاه انقلاب اصفهان را بر عهده داشت؛ او قاضی پرونده "خانه اصفهان" بود که در آن سه متهم به اعدام محکوم و اعدام شدند.