پزشکیان برای سخنرانی در مجمع عمومی سازمان ملل وارد نیویورک شد؛ مسیری بهسوی توافق یا تقابل؟
مسعود پزشکیان عصر سهشنبه در حالی وارد نیویورک شد که دونالد ترامپ ساعاتی پیش در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل، آمادگیاش را برای «نابودی کامل جمهوری اسلامی» در صورت دست نیافتن به توافق ابراز کرده و همزمان از دیدار و گفتگوی مقامات ایرانی و آمریکایی خبر داده بود.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری ایران، روز سهشنبه پیش از عزیمت به نیویورک برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل متحد، حضور در این مجمع را «فرصتی برای تبیین مواضع جمهوری اسلامی ایران، تشریح واقعیتهای منطقه و رساندن صدای ملت ایران به افکار عمومی جهان» خواند.آقای پزشکیان با اشاره به جنگ آمریکا و ایران و گزارشها مبنی بر خودداری واشنگتن از صدور ویزا برای تیم رسانهای او گفت: «این تلاشها صرفا به اقدامات رسانهای محدود نمیشود. برخی طرفها تا جایی که بتوانند مسیرهای مختلف را برای افزایش فشار بر ملت ایران دنبال میکنند تا کشور را به تسلیم وادار کنند.»او افزود: «هنگامی که فشارهای نظامی نتوانست اهداف مورد نظر آنها را محقق کند، تلاشهایی در حوزههای دیگر از جمله ایجاد محدودیت، فشار اقتصادی و سیاسی، ایجاد اختلافات داخلی و بهرهگیری از ظرفیت برخی رسانهها و جریانهای مختلف برای ایجاد شکاف در جامعه دنبال شد.»مسعود پزشکیان بلندپایهترین مقام جمهوری اسلامی است که از آغاز درگیری ایران و آمریکا به این کشور سفر میکند. به گفته تحلیلگران، این نخستین بار است که رئیسجمهوری کشوری که در حال جنگ با آمریکاست، برای سخنرانی در مجمع عمومی سازمان ملل وارد خاک این کشور میشود.آقای پزشکیان همچنین گفت که در جریان این سفر قرار است «دیدارها و گفتگوهای متعددی با سیاستمداران، شخصیتهای فرهنگی و رسانههای مختلف» داشته باشد.فرصتی برای جلب حمایت افکار عمومیآقای پزشکیان قرار است روز چهارشنبه در مجمع عمومی سازمان ملل سخنرانی کند. این فرصت به او امکان میدهد ضمن انتقاد از آمریکا، برای جلب حمایت افکار عمومی جهان از جمهوری اسلامی ایران تلاش کند.رهبران شوروی در دوران جنگ سرد بارها پشت تریبون سازمان ملل از واشنگتن انتقاد کردند. فیدل کاسترو، رهبر کوبا، نیز در سال ۱۹۶۰ بیش از چهار ساعت سخنرانی کرد و از جمله مداخله آمریکا در آمریکای لاتین را محکوم کرد.ریچارد گووان، مدیر برنامه مسائل و نهادهای جهانی در اندیشکده «گروه بینالمللی بحران»، به والاستریت ژورنال گفت انتظار میرود آقای پزشکیان استدلال کند که ایرانیان قربانی تجاوز شدهاند و کشورش در دفاع از خود اقدام کرده است.این دومین حضور مسعود پزشکیان در مجمع عمومی سازمان ملل به عنوان رئیسجمهوری ایران است. سخنرانی سال گذشته او نیز در شرایطی انجام شد که تنها چند ماه از حملات اسرائیل و آمریکا به ایران در جریان جنگ ۱۲روزه گذشته بود.در جریان آن سخنرانی ۱۵دقیقهای، آقای پزشکیان ادعای تلاش ایران برای دستیابی به سلاح هستهای را رد کرد و حملات آمریکا و اسرائیل را «خیانتی بزرگ به دیپلماسی و تضعیف تلاشها برای برقراری صلح و ثبات» خواند.او در آن سخنرانی نامی از دونالد ترامپ نبرد و عمدتا اسرائیل را مسئول دامنزدن به ناآرامیها در منطقه دانست.دونالد ترامپ روز سهشنبه حدود ۱۰ دقیقه از سخنرانی ۳۷دقیقهای خود در مجمع عمومی سازمان ملل را به ایران اختصاص داد و مسائل مختلفی، از جمله جلوگیری از دستیابی تهران به سلاح هستهای و لزوم اتحاد کشورهای جهان برای منزوی کردن اقتصادی ایران، را مطرح کرد. او همچنین گفت که اگر ایران حاضر به توافق با واشنگتن نباشد، آماده است «جمهوری اسلامی را کاملا نابود کند.»این در حالی است که بنابر اعلام مقامات ایرانی و آمریکایی، هیئتهای مذاکرهکننده دو کشور روز سهشنبه از طریق میانجیها به گفتگو پرداختند.استیو ویتکاف، فرستاده ویژه کاخ سفید، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «امروز در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد، از طریق میانجیگرانی که در طول روز میان دو طرف رفتوآمد میکردند، گفتگوهای طولانی با هیئت ایرانی داشتیم.»اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، شامگاه سهشنبه درباره گفتگو با مقامات آمریکایی گفت: «تعامل صورت گرفته با طرف آمریکایی از طریق میانجی قطری بود.»خبرآنلاین در گزارشی با اشاره به سفر محمدعلی رجایی، نخستوزیر وقت ایران، به سازمان ملل در سال ۱۹۸۰ (۱۳۵۹ شمسی) و سخنرانی علی خامنهای در مقام رئیسجمهوری ایران در مجمع عمومی در سال ۱۹۸۷ (۱۳۶۶ شمسی) نوشت که مقامات وقت ایران از تریبون سازمان ملل برای مطرح کردن مطالبه خود از جامعه جهانی «برای تنبیه متجاوز و پایان دادن به حمایت از رژیم حاکم وقت عراق» استفاده کردند. رجایی در سال ۱۹۸۰ در شورای امنیت سخنرانی کرد.بنابر این گزارش، در سخنرانیهای دوران جنگ، «محور اصلی ایران محکومیت تجاوز عراق، انتقاد از عملکرد شورای امنیت و مطالبه مسئول شناختن متجاوز بود.»خبرآنلاین این الگو را برای تحلیل سخنرانی روز چهارشنبه آقای پزشکیان در مجمع عمومی سازمان ملل صادق دانسته است. بنابر این گزارش، «در شرایط جنگی، تریبون مجمع عمومی برای تهران فقط جایگاه تبیین سیاست خارجی نیست؛ بلکه عرصهای برای ثبت روایت حقوقی و سیاسی جنگ، تعیین مسئولیت و طرح ادعای نقض حاکمیت ملی است.»سفر آقای پزشکیان به نیویورک در شرایطی انجام میشود که پیش از آن، برخی منتقدان در داخل کشور با این سفر مخالفت کرده و استدلال کرده بودند که با توجه به شرایط جنگی، بهتر بود رئیسجمهوری ایران از آن صرفنظر میکرد.اما مهدی کروبی، از رهبران جنبش سبز و رئیس سابق مجلس شورای اسلامی، شامگاه سهشنبه در نامهای خطاب به آقای پزشکیان، این سفر را «فرصتی بیبدیل» خواند و از او خواست «اگر شرایط فراهم آمد برای گفتگوهای سازنده و صلحی پایدار» با رئیسجمهوری آمریکا دیدار کند.آقای ترامپ پیشتر احتمال دیدار با مسعود پزشکیان در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل را رد نکرده بود.