پس از حمله اسرائیل به اردوگاه‌های کرانه باختری، فلسطینی‌ها رویای بازگشت به خانه را دارند

رام الله، کرانه باختری اشغالی - فواد ابوسلام هر روز قهوه صبح خود را بیرون از خانه اجاره ای خود در حومه تیننابه می خورد و به جزئیات کمپ آوارگان تولکرم در مقابل خود خیره می شود. این اردوگاه در کرانه باختری که او می تواند در دوردست ببیند، زمانی دارای ساختمانی دو طبقه شامل چهار آپارتمان، هر یک به مساحت 300 متر مربع (3229 فوت مربع) بود که او و خانواده بزرگش در آن زندگی می کردند.

پس از آواره شدن او از اردوگاه، او، همسرش، چهار فرزندش و مادرش در یک آپارتمان اجاره‌ای کوچک و بزرگ‌تر از 100 متر مربع (1076 فوت مربع) در تین‌نابه محبوس شدند. خانه او در تولکرم زمانی که اردوگاه را ترک کرد تا حدی ویران شد.

همه چیز برای فواد و خانواده اش در 21 ژانویه 2025 تغییر کرد، زمانی که اسرائیل حمله نظامی به کرانه باختری اشغالی را با نام "دیوار آهنین" آغاز کرد و در ابتدا کمپ آوارگان جنین را هدف قرار داد. یک هفته بعد، عملیات به اردوگاه های طولکرم و نور شمس در شهر طولکرم گسترش یافت.

سازمان ملل اعلام کرده است که نیروهای اسرائیلی کل جمعیت این سه اردوگاه را طی ژانویه و فوریه 2025 به اجبار آواره کرده و همچنان از بازگشت آنها جلوگیری می کنند.

داده‌های آنروا که در گزارشی با عنوان تخریب کمپ‌های آوارگان فلسطینی در شمال کرانه باختری ذکر شده است، بیان می‌کند که 33362 فلسطینی به اجبار از این سه اردوگاه آواره شده‌اند. تا اکتبر 2025، 52 درصد از سازه های اردوگاه جنین، 48 درصد در اردوگاه نور شمس و 36 درصد در اردوگاه تولکرم تخریب یا آسیب دیده بودند.

عملیات اسرائیل صدها خانه، جاده و زیرساخت ها از جمله شبکه های آب و برق را تحت تأثیر قرار داده است، در حالی که کمک های بشردوستانه به اردوگاه ها قطع شده است.

بر اساس این گزارش، نیروهای اسرائیلی در این مدت 102 فلسطینی از جمله 21 کودک را کشتند. این رقم 46 درصد از تعداد کل فلسطینیان کشته شده توسط نیروهای اسرائیلی در کرانه باختری را در این مدت نشان می دهد.

روز یکشنبه، دادگاه عالی اسرائیل به دولت دستور داد تا یک جدول زمانی برای بازگشت آوارگان به این سه اردوگاه ارائه کند و 23 نوامبر را به عنوان آخرین مهلت پاسخگویی تعیین کرد.

بزالل اسموتریچ، وزیر دارایی راست افراطی اسرائیل، این حکم را رد کرد و هشدار داد که بازگشت ساکنان می‌تواند امکان بازسازی آنچه را که او «زیرساخت‌های تروریستی» می‌نامد را فراهم کند. وی از دولت خواست تا این تصمیم را اجرا نکند.

در همین حال، اسرائیل کاتز وزیر دفاع اسرائیل با مداخله دادگاه مخالفت کرد و تاکید کرد که ادامه حضور ارتش در اردوگاه ها یک تصمیم امنیتی است و قصد خود را برای حفظ حضور نظامی در آنجا اعلام کرد.

فواد، 42 ساله، یک نصاب گلخانه، خود را مجبور به فرار با سایر ساکنان کمپ و بیش از 40 عضو خانواده دید. اما او و همسایگانش امید بازگشت به خانه را با خود داشتند.

آنها با تحمل شرایط سخت زندگی بین خانه های بستگان نقل مکان کردند تا اینکه سرانجام در حومه تیننابه تولکرم ساکن شد.

محله ای که مشرف به کمپ است، «روحیه او را احیا کرده است» زیرا او می تواند خانه خود را حتی اگر از دور باشد ببیند. اگرچه او قادر به رسیدن به ساختمان نیست، اما می تواند به آن خیره شود و زمانی را تصور کند که بتواند برگردد.

او گفت: «اگر تصمیمی صادر می‌شد که به ما اجازه می‌داد برگردیم، بدون لحظه‌ای تردید فورا برمی‌گشتم.

اما خانه او دیگر مثل قبل نیست. بخشی از آن توسط سربازان اسرائیلی تخریب و به آتش کشیده شد و بیش از 80 درصد از بلوک مسکونی غیرقابل سکونت شد. فواد قصد دارد از آوار برای بازسازی خانه اش استفاده کند.

او گفت: "من هرگز در عزم خود برای بازگشت تزلزل نخواهم کرد، حتی اگر به معنای چادر زدن بر روی خرابه ها و زندگی در آنجا باشد."

محمد عاراوی، 18 ساله، از اردوگاه پناهندگان جنین، نیز خانه خود را با خاک یکسان شده دید و جاده ای وسیع جایگزین آن شد.

او به الجزیره گفت که خانواده 40 نفره اش که در یک ساختمان پنج طبقه در محله الدماج زندگی می کردند، با شروع عملیات نظامی اسرائیل، همگی از اردوگاه گریختند و به دنبال سرپناهی در خانه های متعلق به سایر اقوام بودند.

او افزود: "من و مادر، پدر، پنج خواهرم و من به آپارتمان ناتمام برادرم پناه بردیم. ما شرایط سختی را تحمل کردیم، از سرمای سوزان و گرمای سوزان رنج می بردیم، قبل از اینکه به تدریج ساخت و ساز را تکمیل کنیم تا اینکه تا حدودی قابل سکونت شد."

بازگشت تنها چیزی است که برای آنها مهم است و آنها از زندگی در جایی به جز کمپ خودداری می کنند، حتی اگر فاقد امکانات اولیه باشد.

بازگرداندن آوارگان به خانه هایشان صرفا موضوع پاکسازی جاده ها برای ساکنان نیست. بازگشت به معنای زندگی در اردوگاهی است که زیرساخت‌های آن آسیب دیده و صدها خانه ویران شده است، همگی در میان کمبود وسایل ضروری.

نیهاد شویش، یکی از اعضای کمیته خدمات مردمی اردوگاه نور شمس، به الجزیره گفت که مقیاس ویرانی، بازگشت ساکنان را با مشکلات فراوان، علیرغم تمایل آنها برای بازگشت به خانه هایشان، همراه کرده است.

وی گفت که تقریبا 400 خانه که بیشتر آنها سه تا چهار طبقه بودند، ویران شدند، در حالی که حدود 100 خانه در جریان حضور ارتش اسرائیل در اردوگاه سوختند.

حتی آنهایی که زنده مانده اند لزوما قابل سکونت نیستند. آنها آسیب شدیدی دیدند که درها، پنجره ها و تأسیسات داخلی را تحت تأثیر قرار داد. ریزش برخی ساختمان ها به خانه های مجاور نیز آسیب وارد کرده است.

تقریبا 10900 نفر از ساکنان کمپ آواره هستند، از جمله خانواده هایی که در خانه های شخصی و دیگران در مدرسه ای در حومه تینابه می مانند.

فیصل سلامه، یکی از مقامات کمیته مردمی اردوگاه طولکرم، به الجزیره گفت که بیش از 2000 واحد مسکونی به طور کامل ویران شده است، در حالی که تقریبا 90 درصد از خانه های اردوگاه آسیب نسبی دیده و آنها را غیرقابل سکونت کرده است.

وی خاطرنشان کرد: «اسرائیل با توجه به تخریب گسترده و ممنوعیت بازسازی در مناطق خاصی که به جاده تبدیل شده اند، این کمپ را به محیطی تبدیل کرده است که ساکنان را می راند.

با وجود این شرایط، سلامه گفت که ساکنان آواره مشتاق هستند به محض اینکه تصمیم دولت اسرائیل به آنها اجازه دهد به اردوگاه بازگردند.

این کمپ خانه تقریبا 15000 نفر بود. اکثر آوارگان در حال حاضر در خانه‌های اجاره‌ای یا نزد خویشاوندان زندگی می‌کنند، در حالی که برخی دیگر به دنبال سرپناهی در مدارس، مساجد، یا آلونک‌های حلبی موقت هستند.

در حالی که حکم دادگاه عالی اسرائیل درها را برای بحث در مورد بازگشت آوارگان به اردوگاه‌ها در شمال کرانه باختری باز می‌کند، رد آن توسط وزرای دولت اسرائیل سؤالاتی را درباره اجرای آن ایجاد می‌کند. تا آن زمان، زندگی خانواده های آواره در هاله ای از ابهام باقی مانده است.

محمد حلاسه، کارشناس امور اسرائیل، به الجزیره گفت که جناح راست اسرائیل نه تنها در تلاش برای تغییر ساختار سیستم قضایی است، بلکه به دنبال تضعیف مشروعیت آن و اعمال فشار بر قضات است.

وی توضیح داد: تأثیر موضع گیری های سیاسی در بی توجهی به احکام دیوان عالی کشور مشهود است. وی از موضوع ملاقات با اسرای فلسطینی که در آن دولت از تصمیمات دادگاه تبعیت نکرده است، به عنوان یکی از نمونه های آن یاد می کند.

او گفت: «بی‌توجهی مداوم به احکام دادگاه، توانایی قوه قضائیه را برای وادار کردن دولت به اقدام زمانی که تصمیمات قضایی با موضع رهبری سیاسی در تضاد است، تضعیف می‌کند.»

او گفت که چندین مورد، اجرای احکام دادگاه در مورد اردوگاه ها را بعید می کند. این امر به ویژه برای ساکنانی که با مخالفت شدید سیاسی اسرائیل با بازگشت فلسطینیان به این سه اردوگاه مواجه هستند، ناراحت کننده است.

وی گفت: «موضع‌های سیاسی اعلام‌شده محدودیت‌هایی را برای میزان تبعیت نهادهای اجرایی از احکام قضایی تعیین می‌کند».