پشت پرده رسوایی جنسن هوانگ؛ چین چگونه می‌تواند از انویدیا سود ببرد؟

ارتباط جنجالی مدیرعامل انویدیا با زنی مظنون به جاسوسی برای چین، نگرانی‌هایی فراتر از امنیت اطلاعات این شرکت ایجاد کرده است. کارشناسان هشدار می‌دهند این ماجرا می‌تواند به برتری شکننده آمریکا در رقابت هوش مصنوعی آسیب بزند؛ رقابتی که دسترسی به تراشه‌های پیشرفته در آن نقشی تعیین‌کننده دارد. چرا انویدیا برای رقابت هوش مصنوعی آمریکا و چین اهمیت دارد؟ انویدیا یکی از مهم‌ترین بازیگران صنعت هوش مصنوعی است و تراشه‌های پیشرفته این شرکت بخش بزرگی از زیرساخت پردازشی موردنیاز شرکت‌های فناوری را تأمین می‌کنند. توسعه مدل‌های هوش مصنوعی علاوه‌بر نیروی متخصص، انرژی، سرمایه و داده به قدرت پردازشی بالایی نیاز دارد؛ قدرتی که تأمین آن بدون تراشه‌های پیشرفته دشوار است. شرکت‌هایی مانند OpenAI، متا و آنتروپیک برای آموزش و اجرای مدل‌های خود به محصولات انویدیا وابستگی زیادی دارند. اگرچه این شرکت‌ها در تلاش‌اند تراشه‌های اختصاصی خود را توسعه دهند، اما همچنان میلیاردها دلار برای خرید سخت‌افزارهای انویدیا هزینه می‌کنند. اهمیت این موضوع برای چین بیشتر است؛ زیرا آمریکا با هدف حفظ برتری فناوری خود، صادرات پیشرفته‌ترین تراشه‌های هوش مصنوعی به این کشور را محدود کرده است. چین نیز توسعه تراشه‌های داخلی را به یکی از اولویت‌های راهبردی خود تبدیل کرده، اما همچنان در پیشرفته‌ترین سطح فناوری از انویدیا عقب‌تر است. بااین‌حال، فاصله دو کشور در توسعه هوش مصنوعی چندان زیاد نیست و برآوردها از اختلافی در حد چند ماه حکایت دارند. چین از ارتباط با مدیرعامل انویدیا چه چیزی می‌تواند به دست بیاورد؟ یکی از مهم‌ترین نگرانی‌ها، احتمال دسترسی چین به تراشه‌های پیشرفته انویدیا است. دسترسی بیشتر به این سخت‌افزارها می‌تواند توانایی شرکت‌های چینی در توسعه مدل‌های هوش مصنوعی را افزایش دهد و فاصله آن‌ها با رقبای آمریکایی را کاهش دهد. «امیلی کیلکریس»، پژوهشگر ارشد اندیشکده آمریکایی CNAS، معتقد است چین با وجود برخورداری از مزیت‌هایی مانند انرژی فراوان و اکوسیستم قدرتمند مدل‌های متن‌باز، بدون جدیدترین تراشه‌های انویدیا نمی‌تواند فاصله خود را با توانایی‌های پیشرفته آمریکا جبران کند. او هشدار می‌دهد دسترسی چین به این تراشه‌ها می‌تواند برتری آمریکا را ظرف چند هفته یا چند ماه از بین ببرد. البته هنوز مدرک عمومی معتبری وجود ندارد که نشان دهد جنسن هوانگ شخصاً در انتقال غیرقانونی تراشه‌های محدودشده به چین نقش داشته یا اطلاعات محرمانه‌ای درباره محصولات انویدیا در اختیار فرد مظنون قرار داده است. بااین‌حال، طبق گزارش‌ها، شرکت‌های مرتبط با آلیس هوانگ، زن مظنون به جاسوسی که هیچ نسبتی با مدیرعامل انویدیا ندارد، در فروش دست‌کم 7 میلیارد دلار تراشه این شرکت به چین نقش داشته‌اند. نگرانی دیگر به نحوه دسترسی شرکت‌های مرتبط با چین به محصولات انویدیا مربوط می‌شود. «کایل چان»، پژوهشگر اندیشکده بروکینگز، می‌گوید احتمال دارد برخی از این شرکت‌ها در شرایط کمبود تراشه، به جدیدترین پردازنده‌های گرافیکی انویدیا دسترسی اولویت‌دار پیدا کرده باشند؛ اتفاقی که می‌تواند تأمین سخت‌افزار موردنیاز شرکت‌های آمریکایی را دشوارتر کند. ارزش اطلاعاتی جنسن هوانگ فراتر از اسرار تجاری انویدیا است اما دسترسی به تراشه‌ها تنها منفعت احتمالی چین از ارتباط با مدیرعامل انویدیا نیست. جنسن هوانگ به‌واسطه جایگاهش در صنعت فناوری، ارتباط نزدیکی با مدیران شرکت‌های بزرگ، سیاست‌مداران ارشد و حتی دونالد ترامپ دارد. همین ارتباطات می‌تواند اطلاعات ارزشمندی درباره برنامه‌ها و تصمیم‌های آمریکا در اختیار او قرار دهد. «سانی چئونگ»، پژوهشگر مطالعات چین در بنیاد جیمزتاون، معتقد است نباید جاسوسی را صرفاً به سرقت اسرار تجاری و نقشه ساخت تراشه‌ها محدود کرد. به گفته او، اطلاعات مربوط به برنامه شرکت‌های آمریکایی برای توسعه مراکز داده، میزان قدرت پردازشی موردنیاز آن‌ها و سرمایه‌گذاری‌های آینده صنعت هوش مصنوعی می‌تواند برای برنامه‌ریزی صنعتی چین بسیار ارزشمند باشد. این اطلاعات حتی می‌توانند فراتر از صنعت هوش مصنوعی کاربرد داشته باشند. آگاهی از دیدگاه کاخ سفید درباره محدودیت‌های صادراتی یا نظرات خصوصی مدیران شرکت‌های فناوری آمریکا درباره چین و تایوان، از دیگر اطلاعاتی است که می‌تواند برای پکن اهمیت داشته باشد. از طرف دیگر، هوانگ یکی از منتقدان محدودیت‌های صادرات تراشه به چین است و انویدیا نیز برای تأثیرگذاری بر سیاست‌های واشنگتن لابی‌گری می‌کند. هوانگ سال گذشته موفق شد موافقت کاخ سفید را برای صادرات تراشه‌های هوش مصنوعی H200 به مشتریان تأییدشده در چین و برخی کشورهای دیگر به دست بیاورد. بنابراین ارتباط نزدیک او با تصمیم‌گیرندگان آمریکایی، ارزش اطلاعاتی ویژه‌ای دارد. رسوایی هوانگ چگونه می‌تواند به صنعت هوش مصنوعی آمریکا آسیب بزند؟ احتمال کمک ناخواسته به پیشرفت چین تنها یکی از پیامدهای این ماجرا است. رسوایی جنسن هوانگ می‌تواند عملکرد خود انویدیا را نیز تحت تأثیر قرار دهد؛ شرکتی که بخش مهمی از زیرساخت هوش مصنوعی آمریکا به محصولات آن وابسته است. هوانگ بیش از سه دهه پیش انویدیا را تأسیس کرد و از آن زمان تاکنون ریاست شرکت و مدیرعاملی آن را برعهده داشته است. اعتبار و هویت انویدیا تا حد زیادی با شخصیت و مدیریت او گره خورده و همین موضوع باعث می‌شود حواشی پیرامون مدیرعامل بتواند به اعتماد سرمایه‌گذاران و شرکای تجاری شرکت آسیب بزند. از سوی دیگر، تحقیقات مربوط به این پرونده ممکن است بخش زیادی از وقت و منابع مدیریتی انویدیا را به خود اختصاص دهد. اگر این اتفاق باعث کند شدن تصمیم‌گیری‌ها، عرضه محصولات یا تخصیص تراشه‌های کمیاب شود، شرکت‌های مشتری نیز با مشکل مواجه خواهند شد. برای نمونه، آزمایشگاه‌های هوش مصنوعی و شرکت‌های بزرگی مانند OpenAI و آنتروپیک به حجم عظیمی از قدرت پردازشی نیاز دارند. این شرکت‌ها نمی‌توانند به‌سرعت سخت‌افزار انویدیا را با محصولات رقبای دیگر جایگزین کنند؛ زیرا تغییر زیرساخت‌های پردازشی به زمان نیاز دارد. در نتیجه، هرگونه اختلال در عملکرد انویدیا می‌تواند به کاهش سرعت توسعه مدل‌های هوش مصنوعی در آمریکا منجر شود. در شرایطی که چین فاصله چندانی با آمریکا ندارد، حتی تأخیرهای نسبتاً کوتاه نیز می‌توانند به رقبای چینی فرصت جبران عقب‌ماندگی را بدهند. رسوایی انویدیا ممکن است به ضرر چین تمام شود با وجود تمام خطرهایی که این پرونده برای آمریکا ایجاد می‌کند، افشای ماجرا می‌تواند نتیجه‌ای معکوس برای چین داشته باشد. حالا که ارتباط جنسن هوانگ با زن مظنون به جاسوسی علنی شده، احتمال افزایش فشارها برای محدودیت بیشتر صادرات تراشه‌های پیشرفته وجود دارد. امیلی کیلکریس معتقد است احتمال تصویب قوانین جدید برای کنترل صادرات تراشه‌های هوش مصنوعی در کنگره آمریکا به‌شدت افزایش یافته است. در نهایت، این پرونده نشان می‌دهد رقابت هوش مصنوعی آمریکا و چین فقط به ساخت مدل‌های قدرتمندتر یا تولید تراشه‌های پیشرفته‌تر محدود نیست. دسترسی به اطلاعات، امنیت زنجیره تأمین و روابط میان مدیران صنعت فناوری و سیاست‌مداران نیز می‌توانند در تعیین برنده این رقابت نقش داشته باشند.