پیامد جنگ ایران؛ بحران هلیوم و چالش برای تجهیزات ام‌آر‌آی
در حالی که افکار عمومی در جریان جنگ ایران پس از هفت ماه عمدتا بر قیمت نفت و گاز تمرکز دارد، در سایه این درگیری، بخش صنعت، در تامین گاز دیگری که به همان اندازه مهم است، به‌شدت تحت فشار قرار گرفته است: هلیوم.
در شرایطی که افکار عمومی در جریان جنگ ایران پس از هفت ماه عمدتا بر قیمت نفت و گاز تمرکز دارد، در سایه این درگیری، بخش صنعت، در تامین گاز دیگری که به همان اندازه مهم است، به‌شدت تحت فشار قرار گرفته است: هلیوم.
هلیوم را نمی‌توان به‌صورت مصنوعی تولید کرد. این گاز به‌عنوان محصول جانبی استخراج گاز طبیعی به دست می‌آید. آلمان و اتحادیه اروپا در این زمینه تقریبا به‌طور کامل به زنجیره‌های تامین بین‌المللی وابسته‌اند.
بنا بر اعلام دولت فدرال آلمان در پاسخ رسمی به یک پرسش‌نامه پارلمانی در بوندستاگ (پارلمان آلمان)، طی ده سال گذشته حدود ۳۹ درصد از واردات هلیوم آلمان از قطر بوده است و پس از آن، ایالات متحده و الجزایر هرکدام با سهم ۱۵ درصد قرار داشته‌اند.
اکنون همین زنجیره تامین از قطر به‌شدت آسیب دیده است. بر اساس گزارش تازه فوکوس آنلاین، محاصره عملی تنگه هرمز باعث شده است حجم عظیمی از این گاز در خلیج فارس محبوس بماند. آنچه شرایط را دشوارتر می‌کند این است که پالایشگاه رأس لفان قطر، بزرگ‌ترین تاسیسات فرآوری این گاز نجیب در جهان، در حملات آسیب دیده است.
در قطر انتظار می‌رود این تاسیسات دست‌کم تا سه سال نتواند با ظرفیت کامل فعالیت کند. از آن زمان تاکنون، قیمت هلیوم در بازار نقدی سه برابر شده است. بر اساس تحلیل‌های نیویورک تایمز و کارشناسان این صنعت، در حال حاضر صدها کانتینر ویژه پشت این آبراه مسدودشده گرفتار مانده‌اند که به کمبود عرضه در سراسر جهان منجر شده است.
این کمبود، یکی از اجزای کلیدی نظام سلامت مدرن را تحت تاثیر قرار می‌دهد. دستگاه‌های متعارف تصویربرداری تشدید مغناطیسی (ام‌آر‌آی) برای خنک کردن آهنرباهای ابررسانای خود تا دماهای بسیار پایین، به هلیوم مایع نیاز ضروری دارند. بخش سلامت حدود ۳۰ درصد از بازار جهانی هلیوم را به خود اختصاص می‌دهد.
بنا بر گزارش ام‌دی‌آر، اختلال در تولید قطر هم‌اکنون باعث کمبود تا ۴۰ درصد از حجم معمول عرضه در اروپا شده است؛ مسئله‌ای که بیمارستان‌ها را با چالش‌های لجستیکی روبه‌رو می‌کند، زیرا هر دستگاه ام‌آر‌آی برای خنک‌سازی مداوم به حدود هزار لیتر هلیوم مایع نیاز دارد.
به همین دلیل، شرکت فیلیپس، تولیدکننده تجهیزات پزشکی، هم‌اکنون زنگ خطر را به صدا درآورده است. این شرکت در مطلبی که به‌تازگی در سامانه ثبت فعالیت‌های لابی‌گری بوندستاگ آلمان ثبت کرده، هشدار می‌دهد که شکنندگی فزاینده زنجیره‌های تامین جهانی، تداوم ارائه خدمات ام‌آر‌آی را به خطر می‌اندازد.
بر این اساس، ادامه کمبودها به تاخیرهای محسوس در تشخیص، طولانی‌تر شدن زمان انتظار برای نوبت‌ها و افزایش شدید فشار بر فعالیت بیمارستان‌ها منجر خواهد شد.
پیامدهای پزشکی احتمالی به تصویربرداری نیز محدود نمی‌شود. به گزارش فوکوس آنلاین، انجمن فارما دویچلند خاطرنشان کرده است که کنترل‌های کیفی ضروری داروها بدون هلیوم قابل انجام نیست؛ مسئله‌ای که می‌تواند مانع صدور مجوز عرضه داروهای آماده شود.
با این حال، با وجود وضعیت وخیم بازارهای مواد اولیه و هشدارهای صنعت، تامین نیازهای بیمارستان‌های آلمان در حال حاضر باثبات است. بر اساس اطلاعات دولت فدرال که بوندستاگ آلمان منتشر کرده است، در حال حاضر هیچ نشانه قابل اتکایی از تاثیر مستقیم بحران خاورمیانه بر تامین دارو و محصولات پزشکی یا احتمال بروز محدودیت در نظام سلامت وجود ندارد.
از این رو در حال حاضر هیچ مدرکی مبنی بر از کار افتادن دستگاه‌های ام‌آر‌آی یا لغو معاینات در بیمارستان‌های آلمان وجود ندارد. با این حال، دولت در پاسخ خود اذعان می‌کند که تامین ماده اولیه هلیوم به‌طور غیرمستقیم تحت تاثیر قرار گرفته است.
به گفته دولت آلمان، اینکه مشکلات موجود در عرضه به کمبودهای محسوس منجر شود یا نه، تنها به مدت‌زمان ادامه جنگ بستگی دارد.
در حال حاضر، ذخایر انبارها و زنجیره‌های تامین جایگزین، توقف عرضه از قطر را جبران می‌کنند. اما بحران هلیوم به‌روشنی نشان می‌دهد که زیرساخت‌های فناوری پیشرفته و نظام سلامت آلمان در برابر درگیری‌های ژئوپلیتیکی در مناطق بسیار دور تا چه اندازه آسیب‌پذیرند. اگر جنگ در خاورمیانه ادامه یابد، این گاز نجیب نامرئی ممکن است به‌زودی مشکلاتی محسوس در زندگی روزمره مردم آلمان ایجاد کند.