پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات کنگره؛ کار ترامپ در دو سال پایانی ریاست‌جمهوری سخت‌تر می‌شود
پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا، موازنه قدرت در واشنگتن را تغییر داده و زمینه افزایش نظارت کنگره بر سیاست‌های دولت ترامپ را فراهم خواهد کرد.
پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا و کسب اکثریت در مجلس نمایندگان و سنا، موازنه قدرت در واشنگتن را تغییر داده و زمینه افزایش نظارت کنگره بر سیاست‌های داخلی و خارجی دولت به رهبری دونالد ترامپ را فراهم خواهد کرد.
ترامپ که در انتخابات ریاست‌جمهوری سال 2024 بار دیگر به کاخ سفید بازگشت، در دو سال نخست دوره دوم ریاست‌جمهوری خود از حمایت اکثریت جمهوری‌خواه در هر دو مجلس کنگره برخوردار بود. بااین‌حال، نتایج انتخابات سوم نوامبر 2026، آغاز دوره جدیدی از تقسیم قدرت میان کاخ سفید و کنگره را رقم زده است.
شکست جمهوری‌خواهان در هر دو مجلس، از جمله بازتاب‌های نارضایتی بخشی از رای‌دهندگان از سیاست‌های دولت ترامپ در حوزه اقتصاد، مهاجرت و سیاست خارجی ارزیابی می‌شود.
با آغاز فعالیت کنگره جدید در سوم ژانویه 2027، دولت ترامپ برای تصویب قوانین جدید در زمینه مالیات، هزینه‌های فدرال، انرژی، خدمات درمانی و مهاجرت، ناچار به مذاکره و دستیابی به توافق با دموکرات‌ها خواهد بود.
ترامپ در نخستین واکنش خود به نتایج انتخابات، آمادگی‌اش را برای پذیرش نتایج و همکاری با دموکرات‌ها اعلام کرد. بااین‌حال، رئیس‌جمهور آمریکا همچنان از اختیارات اجرایی خود، از جمله صدور فرمان‌های ریاست‌جمهوری، هدایت نهادهای فدرال و تصمیم‌گیری در حوزه سیاست خارجی برخوردار خواهد بود.
از سوی دیگر، اختیار وتوی مصوبات کنگره به ترامپ امکان می‌دهد مانع اجرای طرح‌های قانون‌گذاری دموکرات‌ها شود. عبور از وتوی رئیس‌جمهور نیز به رای موافق دوسوم اعضای هر دو مجلس نیاز دارد؛ موضوعی که احتمال بن‌بست سیاسی میان دولت و کنگره را افزایش می‌دهد.
کسب اکثریت دموکرات‌ها در مجلس نمایندگان، احتمال آغاز سومین روند استیضاح ترامپ را نیز مطرح کرده است. در نظام سیاسی آمریکا، تصویب اتهامات استیضاح در مجلس نمایندگان به اکثریت ساده نیاز دارد، اما برکناری رئیس‌جمهور مستلزم رای موافق دوسوم سناتورهای حاضر است.
حکیم جفریز، از رهبران دموکرات مجلس نمایندگان، احتمال آغاز روند جدید استیضاح را رد نکرده است. دموکرات‌ها همچنین می‌توانند تحقیقات پارلمانی درباره فعالیت‌های تجاری ترامپ و خانواده‌اش، نحوه انتشار اسناد مرتبط با جفری اپستین و هزینه‌های وزارت دفاع آمریکا را گسترش دهند.
کمیته‌های کنگره اختیار دارند مقام‌های ارشد دولت را برای ادای شهادت احضار کنند و اسناد و اطلاعات مربوط به تصمیم‌های دولت را درخواست کنند.
یکی از مهم‌ترین عرصه‌های اختلاف دولت ترامپ و کنگره جدید، تصویب بودجه فدرال خواهد بود. درخواست‌های دولت برای افزایش هزینه‌های دفاعی، امنیت مرزی، اخراج مهاجران و تامین مالی نهادهای فدرال به موافقت کنگره نیاز دارد و اختلاف بر سر این موضوعات می‌تواند به تعطیلی موقت دولت فدرال منجر شود.
از سوی دیگر، دموکرات‌ها با در اختیار گرفتن اکثریت سنا می‌توانند بر انتصاب اعضای کابینه، سفیران، قضات فدرال و قضات دیوان عالی تاثیر بگذارند و برخی نامزدهای پیشنهادی ترامپ را رد کنند.
جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران و پیامدهای اقتصادی آن، از جمله مسائل مهم سیاست خارجی خواهد بود که کنگره جدید می‌تواند نظارت بیشتری بر آن اعمال کند. با کسب اکثریت دموکرات‌ها، انتظار می‌رود تصمیم‌های دولت ترامپ درباره ادامه عملیات نظامی علیه ایران، بودجه جنگ و حضور نیروهای آمریکایی در خاورمیانه با بررسی‌ها و مخالفت‌های بیشتری در کنگره مواجه شود.
تاثیر جنگ بر قیمت انرژی، تورم و هزینه‌های زندگی در آمریکا نیز از موضوعاتی بود که در رقابت‌های انتخاباتی مورد توجه قرار گرفت و احتمالا در مباحث کنگره جدید جایگاه مهمی خواهد داشت. همچنین کمک‌های نظامی آمریکا به اسرائیل، حضور نظامی واشنگتن در خاورمیانه و گزینه‌های مذاکره دیپلماتیک با ایران می‌تواند با نظارت گسترده‌تری همراه شود.
بااین‌حال، ترامپ همچنان اختیار قابل‌توجهی در هدایت دیپلماسی، مذاکرات بین‌المللی و اتخاذ برخی تصمیم‌های نظامی خواهد داشت. بنابراین، کنترل کنگره توسط دموکرات‌ها به معنای پایان اختیارات رئیس‌جمهور در سیاست خارجی نخواهد بود. در سایر حوزه‌های سیاست خارجی، از جمله جنگ روسیه و اوکراین، روابط آمریکا با ناتو، سیاست در قبال چین و تجارت بین‌المللی نیز انتظار می‌رود دموکرات‌ها خواستار شفافیت و پاسخ‌گویی بیشتر دولت شوند.
نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای علاوه بر محدودکردن قدرت مانور ترامپ در دو سال باقی‌مانده از ریاست‌جمهوری، می‌تواند بر آرایش سیاسی انتخابات ریاست‌جمهوری 2028 نیز تاثیر بگذارد. بر اساس قانون اساسی آمریکا، ترامپ که دو بار به ریاست‌جمهوری انتخاب شده، امکان نامزدی مجدد در سال 2028 را ندارد.
در چنین شرایطی، رقابت برای رهبری آینده حزب جمهوری‌خواه اهمیت بیشتری خواهد یافت و چهره‌هایی مانند جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور و مارکو روبیو، وزیر امور خارجه از جمله شخصیت‌هایی هستند که نام آن‌ها در بحث‌های مربوط به دوران پس از ترامپ مطرح می‌شود. از سوی دیگر، کسب اکثریت هر دو مجلس می‌تواند موقعیت سیاسی دموکرات‌ها را برای سازمان‌دهی رقابت‌های انتخاباتی آینده تقویت کند.
از دست رفتن اکثریت کنگره برای حزب رئیس‌جمهور در تاریخ سیاسی آمریکا سابقه دارد. در انتخابات میان‌دوره‌ای سال 1994، جمهوری‌خواهان در دوره ریاست‌جمهوری بیل کلینتون کنترل هر دو مجلس را به دست گرفتند. در سال 2006 نیز دموکرات‌ها در دوره ریاست‌جمهوری جورج دبلیو بوش به اکثریت هر دو مجلس رسیدند.
در انتخابات سال 2014، جمهوری‌خواهان در دوره دوم ریاست‌جمهوری باراک اوباما کنترل کامل کنگره را به دست گرفتند و در سال 2018 نیز دموکرات‌ها در دوره نخست ریاست‌جمهوری ترامپ اکثریت مجلس نمایندگان را کسب کردند. با توجه به نتایج انتخابات اخیر، انتظار می‌رود دو سال پایانی ریاست‌جمهوری ترامپ با افزایش اختلافات سیاسی، نظارت گسترده‌تر کنگره و دشوارترشدن تصویب برنامه‌های دولت همراه باشد.