پیروزی لولا یک آزمون استرس برای جنوب جهانی است

مدیر مؤسس مؤسسه چین و رئیس بازنشسته تحقیقات مکتاگارت در دانشگاه آلبرتا.

پس از اینکه لوئیز ایناسیو لولا داسیلوا در انتخابات ریاست جمهوری برزیل پیروز شد، دونالد ترامپ گفت: «به نظر می رسید یک انتخابات تقلبی دیگر باشد. دولت او به رقیب شکست خورده لولا، فلاویو بولسونارو، و خانواده‌اش ویزای ایالات متحده را در حین فرار به میامی، جایی که بولسونارو خود را رهبر واقعی برزیل معرفی کرد، اعطا کرد.

در همین حال، شی جین پینگ، رئیس جمهور چین، به لولا به گرمی تبریک گفت و روابط چین و برزیل را به عنوان "الگویی از همبستگی و همکاری میان کشورهای جهانی جنوب" ستود. چین بزرگترین شریک تجاری برزیل است و لولا روابط خود را با پکن و سایر کشورهای بریکس تقویت کرده و در عین حال در برابر تلاش های واشنگتن برای وارد کردن آمریکای لاتین محکم تر به مدار خود مقاومت می کند.

انتخاب مجدد لولا ممکن است مانند یک پیروزی برای چین بر ایالات متحده به نظر برسد. اما این یک پیروزی برای پکن کمتر از یک آزمون استرس برای جنوب جهانی است. ترامپ هنوز قدرت قابل توجهی برای مجازات برزیل به دلیل دنبال کردن یک مسیر مستقل دارد. اینکه او تا کجا آماده است تا پیش برود، سوال فوری است. چالش بلندمدت این است که آیا چین می‌تواند به برزیل کمک کند تا از طریق تجارت، سرمایه‌گذاری و ترتیبات مالی که فراتر از ریاست جمهوری لولا ادامه دارد، در برابر این فشار مقاومت کند.

مجموعه ابزار دور دوم ترامپ در آمریکای لاتین بسیار فراتر از دیپلماسی حرکت کرده است. او تعرفه های تنبیهی تا 50 درصد را بر صادرات برزیل وضع کرد. دولت او همچنین الکساندر دو موراس قاضی دیوان عالی را تحریم کرد و محدودیت‌های ویزا را برای سایر قضات دخیل در پرونده علیه رئیس جمهور سابق ژایر بولسونارو اعمال کرد. در ماه ژوئن، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، دو سازمان بزرگ جنایتکار برزیل را به عنوان سازمان‌های تروریستی خارجی معرفی کرد - اقدامی که فلاویو بولسونارو علنا درخواست کرده بود و به طور بالقوه راه را برای عملیات نظامی ایالات متحده در خاک برزیل باز می‌کند.

سپس «سپر قاره آمریکا» است، معماری امنیتی که واشنگتن در سرتاسر منطقه می سازد. پیام واضح است: ایالات متحده قصد دارد نیمکره خود را به عنوان منطقه محرومیت بازپس گیرد، جایی که هیچ کشور بزرگی اجازه ندارد بدون عواقب به مدار پکن برود.

این انتزاعی نیست. بولسونارو پس از سرپیچی از حکم دادگاه عالی مبنی بر تسلیم پاسپورت خود از برزیل فرار کرد. تصمیم واشنگتن برای اعطای ویزا به او و خانواده اش نشان می دهد که قصد دارد رقیب شکست خورده لولا را به عنوان یک سلاح سیاسی علیه دولتش در بازی نگه دارد.

لولا یک پروکسی چینی نیست. او یک ملی‌گرای برزیلی است که یک عمر را صرف دفاع از حاکمیت کشورش کرده است. این او را در حال حاضر به وزنه‌ای مهم در برابر قدرت ایالات متحده در آمریکای لاتین تبدیل می‌کند. پیروزی او باعث توقف هفت پیروزی متوالی محافظه‌کار ریاست‌جمهوری در منطقه از زمان بازگشت ترامپ به قدرت می‌شود. واشینگتن را رد می کند که ریاست جمهوری بولسونارو متعهد به پیوستن به سپر قاره آمریکا باشد.

اما فضای لولا برای مانور باریک است. احزاب جناح راست اکثریت را در هر دو مجلس کنگره آینده به دست آورده اند. تقریبا نیمی از برزیلی ها می گویند که اقتصاد در سال گذشته بدتر شده است. نرخ بهره بالا، بدهی کارت اعتباری و پیامدهای قمار آنلاین نارضایتی اجتماعی را دامن زده است. رئیس جمهور 81 ساله ای که با یک قانونگذار متخاصم و یک دولت متخاصم ایالات متحده روبرو است، باند محدودی دارد.

این مسابقه به مواد معدنی حیاتی گسترش می یابد. یک سند راهبردی که توسط یکی از متحدان بولسونارو تهیه شده بود، پیشنهاد می‌کرد فرآوری مواد معدنی حیاتی برزیل را به یک زنجیره تامین همسو با ایالات متحده هدایت کند - منطقه صنعتی که واشنگتن بیشتر می‌خواهد از دست چین خارج شود. برد لولا به او این امکان را می دهد که به دنبال فرآوری داخلی بر اساس قانون مواد معدنی حیاتی که امسال امضا کرد، ادامه دهد.

سرمایه‌گذاری چینی مبتنی بر سود است، اغلب نامتقارن و گاهی اوقات ناخوشایند. با این حال، برای پایتخت هایی که تحت فشار ایالات متحده هستند، صرف وجود یک شریک اقتصادی بزرگ و جایگزین اتاق چانه زنی آنها را گسترش می دهد. نکته اینجاست: نه همسویی با چین، بلکه خودمختاری از واشنگتن.

نتیجه در برزیل چگونگی تماشای رقابت آمریکا و چین را در دیگر پایتخت‌های جنوب جهانی شکل خواهد داد. اگر واشنگتن بتواند یک دولت منتخب برزیل را از مشروعیت خارج کند، قضاتش را تحریم کند، به مخالفانش پناه دهد و اقتصادش را تهدید کند - همه اینها در حالی که هیچ بسته تجاری یا سرمایه گذاری قابل مقایسه ای ارائه نمی دهد - پس پیام به سایر دولت های جهانی جنوب واضح است: در صف بمانید یا بهای آن را بپردازید.

در مقابل، اگر برزیل بتواند خودمختاری استراتژیک خود را حفظ کند، مشارکت صنعتی خود را با چین و سایر اعضای بریکس تعمیق بخشد و نشان دهد که حاکمیت با رقابت قدرت‌های بزرگ سازگار است، پیام به همان اندازه روشن است: دوران دکترین مونرو در حال پایان است، زیرا در نهایت نیمکره جایگزین‌هایی دارد.

لولا برای همیشه رئیس جمهور نخواهد شد. آزمون واقعی برای استراتژی آمریکای لاتین چین این است که آیا پیوندهای اقتصادی که به ایجاد آنها کمک می کند - شبکه های برق، راه آهن برنامه ریزی شده، تسهیلات پردازش و سیستم های پرداخت - می توانند از تغییر دولت در برزیل جان سالم به در ببرند یا خیر. اگر برزیل بتواند از این سرمایه‌گذاری‌ها برای ایجاد پیوندهای تجاری و مالی استفاده کند که کمتر در برابر فشار ایالات متحده آسیب‌پذیر هستند، رویکرد پکن در ساختن سیستم‌ها به جای تکیه بر روابط شخصی موفق خواهد بود.

اشتباه واشنگتن این است که با برزیل به عنوان حیاط خلوت رفتار می کند. اشتباه پکن این است که با آن به عنوان یک مشتری رفتار کند. جنوب جهانی نیازی به حامیان ندارد. این کشور به لوله‌ها، قراردادها و حق وتو برای آینده خود نیاز دارد. پیروزی لولا زمان می‌خرد. اما زمان به تنهایی نمی تواند استقلال برزیل را تضمین کند.

نظرات بیان شده در این مقاله متعلق به خود نویسنده است و لزوما منعکس کننده موضع تحریریه الجزیره نیست.