پیش از جنگ ایران تا امروز: چه سهمی از دستمزد کارگر صرف پر کردن باک ۵۰‌لیتری می‌شود

هزینه پر کردن یک باک ۵۰‌لیتری دیزل اکنون معادل ۱۵.۴ درصد حداقل دستمزد ماهانه ناخالص در بلغارستان است؛ این سهم پیش از آغاز جنگ با ایران ۹.۹ درصد بود و نشان می‌دهد فشار بر کارگران در کشورهای کم‌دستمزد اروپا رو به افزایش است.از زمان حمله مشترک اسرائیل و آمریکا به ایران که عملا به مسدود شدن تنگه هرمز، مسیر حیاتی عبور یک‌پنجم نفت جهان، منجر شد، قیمت سوخت به‌طور چشمگیری افزایش یافته است.بر اساس بولتن هفتگی نفت اتحادیه اروپا، در این اتحادیه متوسط قیمت مصرف‌کننده دیزل بین ۲۳ فوریه، پیش از شدت گرفتن تنش‌ها در خاورمیانه، تا ۲۱ سپتامبر ۴۰ درصد افزایش یافته است.افزایش قیمت سوخت بسیاری از مردم را به‌طور مستقیم و غیرمستقیم تحت تاثیر قرار می‌دهد؛ به‌ویژه کارگران کم‌دستمزد و کسانی که حداقل دستمزد می‌گیرند.تورستن مولر، پژوهشگر ارشد در موسسه اتحادیه‌های کارگری اروپا، در پاسخ به این پرسش که چرا خانوارهای کم‌درآمد به‌طور ویژه تحت تاثیر قرار می‌شوند، به یورونیوز بیزنس گفت: «دلیلش این است که آن‌ها نسبت بزرگ‌تری از درآمد خود را صرف هزینه‌های ضروری مثل مسکن، غذا و حمل‌ونقل می‌کنند تا خانوارهای پردرآمد.»پس در سراسر اروپا چه سهمی از حداقل دستمزد ماهانه برای پر کردن یک باک ۵۰‌لیتری لازم است و این سهم از زمان آغاز جنگ چقدر افزایش یافته است؟در ۲۳ فوریه ۲۰۲۶، متوسط قیمت هر لیتر بنزین یورو ۹۵ در اتحادیه اروپا ۱.۶۳۷ یورو و قیمت هر لیتر دیزل ۱.۵۹۴ یورو بود. تا ۲۱ سپتامبر این قیمت‌ها به‌ترتیب به ۲.۰۹۲ و ۲.۲۲۶ یورو رسید که معادل افزایش ۲۷.۸ درصدی برای بنزین و ۳۹.۶ درصدی برای دیزل است.جدول بالا تمام جزئیات از جمله حداقل دستمزدها و قیمت سوخت در ۲۲ کشور عضو اتحادیه اروپا و ترکیه، به‌عنوان کشور نامزد عضویت، را برای این دو دوره زمانی نشان می‌دهد.در این مقایسه از حداقل دستمزد ماهانه ناخالص، پیش از کسر مالیات و حق بیمه‌های اجتماعی، استفاده شده است.در بیشتر کشورها حداقل دستمزد در این بازه زمانی تغییری نکرد، در حالی که استونی بین نیمه نخست و دوم سال ۲۰۲۶ با رشد ۶.۸ درصدی، بیشترین افزایش حداقل دستمزد را در منطقه یورو ثبت کرد.در برخی کشورها افزایش قیمت بنزین از ۳۰ درصد فراتر رفت و بهای دیزل ۵۰ درصد بالا رفت. مالت تنها کشوری بود که در این مقایسه قیمت سوخت در آن بدون تغییر ماند.تا ۲۱ سپتامبر، درصدی از حداقل دستمزد ماهانه که برای پر کردن یک باک ۵۰‌لیتری بنزین لازم بود از ۳.۳ درصد در لوکزامبورگ تا ۱۳.۴ درصد در بلغارستان متفاوت بود.این سهم در لتونی (۱۲.۸ درصد)، ترکیه (۱۱.۵ درصد)، رومانی (۱۱.۵ درصد)، یونان (۱۰.۲ درصد)، چک (۱۰.۲ درصد), استونی (۱۰.۱ درصد) و اسلواکی (۱۰.۱ درصد) نیز بیش از ۱۰ درصد بود، در حالی که در ایرلند (۴.۱ درصد) و بلژیک (۴.۴ درصد) زیر ۵ درصد قرار داشت.در میان اقتصادهای بزرگ، آلمان پایین‌ترین رقم را داشت و دریافت‌کنندگان حداقل دستمزد برای پر کردن یک باک ۵۰‌لیتری بنزین باید ۵ درصد حداقل دستمزد ماهانه خود را هزینه می‌کردند.تورستن مولر توضیح داد که اختلاف‌های بزرگ میان کشورها در این سهم‌ها تا حد زیادی با فاصله زیاد در حداقل دستمزدها قابل توضیح است.او گفت: «یک لیتر دیزل در بلغارستان فقط اندکی ارزان‌تر است، در حالی که حداقل دستمزد در این کشور کمتر از یک‌چهارم حداقل دستمزد در لوکزامبورگ است.»او تاکید کرد که این تفاوت‌های بزرگ همچنان در ارزش حداقل دستمزدها بر اساس استاندارد قدرت خرید (PPS) که اختلاف سطح قیمت‌ها را در نظر می‌گیرد، منعکس است. در لوکزامبورگ، حداقل دستمزد بر حسب PPS هنوز دو برابر بلغارستان است.کارگران در کشورهایی با حداقل دستمزد پایین‌تر با فشار بیشتری روبه‌رو هستند، زیرا اکنون باید سهم بزرگ‌تری از حقوق خود را نسبت به قبل از درگیری به سوخت اختصاص دهند. برای نمونه در بلغارستان این سهم برای بنزین ۳.۶ واحد درصد افزایش یافت و پس از آن ترکیه (۳.۱ واحد درصد) و لتونی (۳ واحد درصد) قرار دارند.پر کردن باک بیش از ۱۰ درصد حداقل دستمزد ماهانه را می‌بلعددر کشورهایی که قیمت هر لیتر دیزل از بنزین بیشتر است، پر کردن یک باک ۵۰‌لیتری دیزل سهم بزرگ‌تری از حداقل دستمزد ماهانه را می‌طلبد. این سهم برای پر کردن باک ۵۰‌لیتری دیزل از ۳.۸ درصد در لوکزامبورگ تا ۱۵.۴ درصد در بلغارستان متغیر بود.استر لینچ، دبیرکل کنفدراسیون اتحادیه‌های کارگری اروپا، به یورونیوز بیزنس گفت: «وقتی متوسط هزینه اجاره‌بها از یک‌سوم حداقل دستمزد هم بیشتر است، اینکه ۱۵ درصد دیگر از کل دستمزد خود را صرف سوخت کنید عملا غیرممکن است.»او هشدار داد که مردم ناچار می‌شوند از شغل خود دست بکشند، به‌ویژه در مناطقی که شبکه حمل‌ونقل عمومی قابل‌اعتماد وجود ندارد. او گفت این وضعیت هم برای کارگران و هم برای شرکت‌هایی که همین حالا با کمبود نیروی کار روبه‌رو هستند، مضر خواهد بود.رده‌بندی کشورها برای دیزل نیز کمابیش مشابه است. در چند کشور، دریافت‌کنندگان حداقل دستمزد باید بیش از ۱۰ درصد حداقل دستمزد ماهانه خود را برای پر کردن یک باک ۵۰‌لیتری کنار بگذارند. این سهم در لتونی ۱۳.۹ درصد، در ترکیه ۱۳.۸ درصد، در رومانی ۱۲.۷ درصد، در چک و استونی ۱۱.۲ درصد، در مجارستان ۱۰.۸ درصد، در یونان ۱۰.۴ درصد و در پرتغال ۱۰.۳ درصد بود.کارگران در ایرلند (۴.۳ درصد)، آلمان (۵.۲ درصد)، بلژیک (۵.۳ درصد) و هلند (۵.۵ درصد) از جمله کمترین سهم حداقل دستمزد را برای پر کردن باک پرداخت می‌کنند.حداقل دستمزد در کجا سوخت بیشتری می‌خرد؟دو نمودار بالایی برای بنزین و دیزل همچنین نشان می‌دهد که در هر کشور با حداقل دستمزد ماهانه چه میزان سوخت می‌توان خرید. هرچه سهم مورد نیاز برای پر کردن یک باک ۵۰‌لیتری کمتر باشد، حداقل دستمزد سوخت بیشتری می‌خرد و هرچه این سهم بیشتر باشد، میزان سوخت قابل خرید کمتر است.برای نمونه، تا ۲۱ سپتامبر یک دریافت‌کننده حداقل دستمزد در بلغارستان می‌توانست ۳۲۴ لیتر دیزل بخرد، در حالی که در لوکزامبورگ این رقم به ۱٬۳۱۱ لیتر می‌رسید.هزینه سوخت بیش از همه بر کشورهای اروپای مرکزی و شرقی فشار می‌آورددر مقایسه با فوریه، سهم مورد نیاز برای پر کردن باک دیزل در بلغارستان (۵.۵ واحد درصد) و ترکیه (۵.۳ واحد درصد) به‌طور چشمگیری افزایش یافت. کارگران در لتونی، چک و استونی نیز به‌شدت از تورم سوخت آسیب دیدند، زیرا سهم حداقل دستمزد مورد نیاز برای یک باک در این کشورها بیش از ۳ واحد درصد بالا رفت.مولر با اشاره به شکاف حداقل دستمزد میان کشورهای اروپای غربی و کشورهای اروپای مرکزی و شرقی (CEE) گفت که عمدتا در کشورهای CEE است که دریافت‌کنندگان حداقل دستمزد ناچارند بزرگ‌ترین سهم از حقوق خود را صرف بنزین کنند.