چاندرای ناسا منبع فوران های مرموز ستاره را پیدا می کند

تصویر مرکب پرتو ایکس چاندرا ناسا و بررسی آسمان دیجیتال اسلون (SDSS) از کهکشان NGC 4559 که حدود 30 میلیون سال نوری از زمین فاصله دارد. داده‌های چاندرا منابع نقطه‌ای پرتو ایکس را به رنگ بنفش نشان می‌دهند و داده‌های SDSS کهکشان و اجرام پیش‌زمینه و پس‌زمینه را به رنگ قرمز و آبی نشان می‌دهند. متغیر آبی درخشان و فریبنده ابرنواختر AT 2016blu در وسط مربع کوچک قرار دارد.

اشعه ایکس: NASA/CXC/Univ. ویرجینا/M. آقاخانلو و همکاران; نوری: SDSS; پردازش تصویر: NASA/CXC/SAO/P. ادموندز

ستاره شناسان با استفاده از رصدخانه پرتو ایکس چاندرا ناسا کشف کردند که چه چیزی باعث فوران های مکرر از یک ستاره غول پیکر و ناپایدار می شود.

مطالعه جدیدی که روز دوشنبه در آخرین شماره مجله Astrophysical منتشر شد، جزئیات کشف یک جسم همراه پنهانی را نشان می‌دهد که هر 113 روز یک بار در حین چرخش به دور یکدیگر، مواد را از ستاره عظیم دور می‌کند. این شریک یا یک سیاهچاله با جرم ستاره ای است، یا هسته متراکم فروپاشیده یک ستاره عظیم به نام ستاره نوترونی.

این اولین تشخیص پرتو ایکس یکی از این دسته از ستارگان در حال فوران است. همچنین اولین مورد از این اجرام است که دارای یک سیاهچاله یا ستاره نوترونی است.

این ستاره فرار که با نام AT 2016blu شناخته می شود، در کهکشان مارپیچی NGC 4559 قرار دارد که حدود 30 میلیون سال نوری از زمین فاصله دارد. ستاره شناسان جرم این ستاره را حداقل 33 برابر جرم خورشید تخمین می زنند.

مژگان آقاخانلو از دانشگاه ویرجینیا در شارلوتسویل که رهبری این مطالعه را بر عهده داشت، می‌گوید: «به مدت 15 سال، ستاره‌شناسان به‌طور منظم شاهد درخشان شدن این ستاره و سپس کم‌نور شدن دوباره آن بوده‌اند. «تا زمانی که نتوانیم داده‌های چاندرا را در زمان مناسب دریافت کنیم، نمی‌توانستیم بفهمیم چه چیزی باعث این اتفاق می‌شود.»

ستاره AT 2016blu یک نوع متغیر آبی درخشان است که ستارگان داغ و پرجرم هستند که با تغییر در روشنایی مشخص می شوند. برای مثال Eta Carinae یک متغیر آبی درخشان به ویژه شناخته شده است.) AT 2016blu نوع خاصی از متغیر آبی درخشان است که درخشندگی سریع و مکرر افزایش می یابد. شدت درخشندگی آنقدر زیاد است که شبیه انفجارهای ابرنواختری است، جایی که یک ستاره عظیم روی خودش فرو می‌ریزد و مواد به بیرون به فضا پرتاب می‌شوند.

با این حال، بر خلاف انفجار ابرنواختر، ستاره از بین نمی‌رود، بنابراین AT 2016blu به عنوان «فریبنده ابرنواختر» نیز شناخته می‌شود.

بین سال‌های 2012 تا 2026، اخترشناسان تقریبا هر 113 روز حداقل 27 انفجار نور نوری یا نور در طول موج‌هایی که برای چشمان ما قابل مشاهده است، از AT 2016blu شناسایی کردند.

نوریا تورس آلبا از دانشگاه ویرجینیا می‌گوید: «رفتار این ستاره در ابتدا گیج‌کننده بود، زیرا همچنان مانند یک ابرنواختر عمل می‌کرد، اما واضح است که به این دلیل نیست که تقریبا سه بار در سال از این طغیان‌ها جان سالم به در می‌برد.» برای درک علت این فوران‌ها، متوجه شدیم که به داده‌های اشعه ایکس نیاز داریم، زمانی که ستاره را در زمان فوران رصد کنیم.»

این تیم از چاندرا استفاده کردند زیرا این تنها تلسکوپ پرتو ایکس با دید کافی برای تشخیص AT 2016blu از منبع پرتو ایکس روشن نزدیک دیگر است.

تصاویری که AT 2016blu را در فوران و خاموشی نشان می دهد. تصویر بالا سمت چپ داده‌های نوری را نشان می‌دهد که در 14 مارس 2026 توسط تلسکوپ تصویربرداری خودکار کاتزمن (KAIT) به دست آمده است، زمانی که AT 2016blu در حالت خاموش بود یا در حالت طغیان نبود، و تصویر بالا سمت راست داده‌های KAIT را از 25 مارس 2026 نشان می‌دهد، زمانی که منبع در فوران بود. تصویر پایین سمت چپ داده‌های پرتو ایکس چاندرا ناسا را ​​نشان می‌دهد که در سال‌های 2001 و 2002، قبل از اولین فوران مشاهده‌شده AT 2016blu در سال 2012 به دست آمده است، و تصویر پایین سمت راست، داده‌های چاندرا را نشان می‌دهد که بین 24 مارس و 27 مارس 2026 به دست آمده است.

اشعه ایکس: NASA/CXC/Univ. ویرجینا/M. آقاخانلو و همکاران; نوری: NSF/KAIT

ناتان اسمیت از دانشگاه آریزونا در توسان، یکی از نویسندگان این مقاله گفت: «ما مشکوک بودیم که فلاش های تکرار شونده درخشان در طول موج های نوری ممکن است واقعا توسط انفجارهای دوره ای پرتوهای ایکس پرانرژی تغذیه شوند. "گاز متراکم اطراف سیستم توسط اشعه ایکس گرم می شود و سپس در نوری می درخشد. بنابراین، ما باید مشاهدات اشعه ایکس چاندرا را به دقت برنامه ریزی کنیم تا همزمان با فوران نوری باشد."

داده‌های چاندرا از مارس 2026 نشان داد که AT 2016blu در اشعه ایکس حداقل 100 برابر روشن‌تر از داده‌های چاندرا از سال 2001 تا 2002 بود، یعنی قبل از شروع فوران. بهترین توضیح برای این موضوع این است که مواد ستاره در حین نزدیک‌ترین نزدیکی به مدار بیضی‌شکل آن‌ها به دور یکدیگر بر روی یک ستاره نوترونی یا سیاه‌چاله سقوط می‌کنند. وقتی آنها به هم نزدیک می شوند، مواد پرتاب شده توسط ستاره توسط سیاهچاله یا ستاره نوترونی گرفته می شود. این ماده با سرعت بسیار بالایی نزدیک به سرعت نور می چرخد ​​و آنقدر داغ می شود که در اشعه ایکس به شدت می درخشد.

AT 2016blu در اشعه ایکس به اندازه کافی روشن است که به عنوان یک منبع پرتو ایکس فوق درخشان طبقه بندی می شود. اینها منابع پرتو ایکس کمیاب و درخشانی هستند که با تلسکوپ هایی مانند چاندرا یافت می شوند که اخترشناسان هنوز به طور کامل آنها را درک نکرده اند. تفکر فعلی دانشمندان این است که برخی از آنها حاوی ستاره های نوترونی هستند و برخی دیگر دارای سیاهچاله هستند.

این مشاهدات جدید نشان می‌دهد که می‌تواند ارتباطی بین منابع پرتو ایکس بسیار درخشان و نوع فوران‌های شدید ستاره‌ای که در AT 2016blu دیده می‌شود، وجود داشته باشد، به‌ویژه به این دلیل که بسیاری از منابع پرتو ایکس فوق‌نور تغییرات زیادی در روشنایی پرتو ایکس دارند.

کشف این سیستم همچنین ممکن است به مطالعات در مورد ستارگانی کمک کند که درخشندگی آنها قبل از انفجارهای ابرنواختری تغییر می کند. ستاره شناسان گمان می کنند که بیشتر این رفتار ممکن است ناشی از سیستم های حاوی یک ستاره پرجرم باشد که به دور یک جرم فشرده یا ستاره پرجرم دیگری می چرخد.

برای جمع‌آوری داده‌های نوری، این تیم از تلسکوپ تصویربرداری خودکار کاتزمن، پروژه ابرنواختر جهانی رصدخانه لاس کامبرس و مشاهدات انجمن آمریکایی رصدگران ستاره‌های متغیر، از جمله مشاهدات بیش از 30 ستاره شناس آماتور، برای نظارت بر روشنایی ستاره استفاده کردند.

هنگامی که این مشاهدات نشان داد که ستاره در اوایل سال 2026 در حال فوران است، مشاهدات چاندرا در مارس 2026 به عنوان بخشی از برنامه "هدف فرصت" که برای در نظر گرفتن رویدادهای خاص طراحی شده بود، آغاز شد و به دست آمد.

مرکز پرواز فضایی مارشال ناسا در هانتسویل، آلاباما، برنامه چاندرا را مدیریت می کند. مرکز پرتو ایکس چاندرا رصدخانه اخترفیزیک اسمیتسونین، عملیات علمی از کمبریج، ماساچوست، و عملیات پرواز از برلینگتون، ماساچوست را کنترل می کند.

برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد چاندرا، به آدرس زیر مراجعه کنید:

https://nasa.gov/chandra

توضیحات تصویری

این نسخه تصویری ترکیبی از یک کهکشان مارپیچی با یک ستاره غول‌پیکر و ناپایدار در لبه بیرونی آن دارد. اخترشناسان با استفاده از چاندرا، همراهی که قبلا پنهان شده بود را کشف کردند که هر ۱۱۳ روز یک بار فوران های نورانی را ایجاد می کند.

کهکشان مارپیچی NGC 4559 است. در تصویر ترکیبی با زاویه ای واضح نشان داده شده است، صورت صاف صورتی و آبی شیری آن به سمت چپ بالا مایل است. در نزدیکی لبه بیرونی مارپیچ متراکم، نزدیک مرکز کادر، گروه کوچکی از نقاط صورتی و آبی قرار دارد. این گروه با یک مربع سفید، بزرگ شده و در تصاویر پشتیبان حاشیه نویسی شده است.

کوچکترین نقطه صورتی مربع AT 2016blu است، ستاره ای پرجرم 33 برابر خورشید ما. بیش از 15 سال است که ستاره شناسان به طور منظم روشن شدن و سپس کم نور شدن دوباره این ستاره را در نور اپتیکال تماشا کرده اند. مشاهدات پرتو ایکس چاندرا حاکی از آن است که یک جرم همراه پنهان، اعم از یک سیاهچاله با جرم ستاره ای یا یک ستاره نوترونی، هر 113 روز در حین گردش به دور یکدیگر، موادی را از AT 2016blu می کشد. این ماده گرفته شده آنقدر داغ می شود که در اشعه ایکس به شدت می درخشد.

سایر لکه های صورتی و آبی در مربع سفید و بزرگ شدن، ستارگان یا خوشه های ستاره ای حل نشده هستند، بسیار دورتر از آن که به حرکت مواد بین AT 2016blu و همسایه پنهان اما تأثیرگذار آن مرتبط باشند.

به اشتراک بگذارید

جزئیات

آخرین به روز رسانی

9 نوامبر 2026

ویرایشگر

لی موهون

تماس بگیرید

مگان واتزکه

mwatzke@cfa.harvard.edu

جوئل والاس

joel.w.walace@nasa.gov

مکان

مرکز پرواز فضایی مارشال

شرایط مرتبط

رصدخانه اشعه ایکس چاندرا

اخترفیزیک

سیاه چاله ها

کهکشان ها

کهکشان ها، ستاره ها و سیاهچاله ها

ستاره های نوترونی

علوم و تحقیقات

ستاره ها

کیهان

بیشتر کاوش کنید

5 دقیقه مطالعه

چاندرای ناسا برخورد خوشه کهکشانی «Treble Clef» را شکست

مقاله

4 هفته پیش

5 دقیقه مطالعه

چاندرا ناسا از اجسام مرموز اشعه ایکس پرده برداری کرد

مقاله

2 ماه پیش

4 دقیقه مطالعه

جواهرات کهکشانی در گالری جدید چاندرای ناسا می درخشند

مقاله

3 ماه پیش

به کاوش ادامه دهید

موضوعات بیشتر از ناسا را کشف کنید

ماموریت ها

رصدخانه اشعه ایکس چاندرا

تلسکوپ فضایی هابل

از زمان پرتابش در سال 1990، تلسکوپ فضایی هابل درک اساسی ما از کیهان را تغییر داده است.

تلسکوپ فضایی جیمز وب

وب برترین رصدخانه دهه آینده است که به هزاران ستاره شناس در سراسر جهان خدمت می کند. هر مرحله را در…