چراغ سبز آمریکا با پروازهای زیارتی بین ایران و نجف؛ از محدودیت‌های مسافران چه می‌دانیم؟

وزارت حمل‌ونقل عراق روز سه‌شنبه ۲۹ سپتامبر (هفتم مهر ۱۴۰۵) اعلام کرد که شرکت هواپیمایی عراق در حال آماده شدن برای ازسرگیری پروازهای خود به ایران از ماه اکتبر است.شرکت هواپیمایی عراق در پی محدودیت‌هایی که آمریکا برای پروازهای خارجی شرکت‌های هواپیمایی ایرانی وضع کرد، پروازهای خود به ایران را متوقف کرده بود.این تحریم‌ها بخشی از کارزار آمریکا برای منزوی کردن اقتصادی ایران و وادار کردن تهران به دادن امتیاز در مذاکرات برای پایان دادن به جنگ است. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، روز دوشنبه گفت شرکت‌هایی که با شرکت‌های هواپیمایی ایرانی همکاری کنند، «از نظام مالی مبتنی بر دلار کنار گذاشته خواهند شد».ممنوعیت پروازهای ایران به عراق، خشم گروه‌ها و احزاب سیاسی همسو با ایران را برانگیخت. گروه‌های شبه‌نظامی و سیاستمداران در اعتراض به این تصمیم تجمع کردند و تهدید کردند در صورت ازسرگرفته نشدن پروازها، در فرودگاه‌های عراق تحصن خواهند کرد.کتائب حزب‌الله از عراقی‌ها خواست آنچه را «محاصره آمریکا» علیه ایران خواند، بشکنند. جنبش النجباء نیز توقف پروازها را «تسلیم شدن» در برابر واشنگتن توصیف کرد و بغداد را متهم کرد که اجازه داده است آمریکا سیاست عراق در قبال ایران را تعیین کند.به فیسبوک یورونیوز فارسی بپیوندید وزارت حمل‌ونقل عراق روز سه‌شنبه اعلام کرد عراق یک معافیت ویژه دریافت کرده است که به هواپیمایی عراق اجازه می‌دهد پروازهای خود به ایران را از سر بگیرد.خبرگزاری رسمی عراق با اعلام این خبر گفت این پروازها به دلیل محدودیت‌های جدید آمریکا علیه شرکت‌های هواپیمایی ایرانی متوقف شده بود و ازسرگیری آنها پس از مداخله علی الزیدی، نخست‌وزیر عراق، و همچنین اعتراض‌ها در این کشور، از جمله اعتراض‌های گروه‌های شبه‌نظامی مورد حمایت ایران، انجام شده است.عراق روز جمعه در راستای اجرای تحریم‌های آمریکا، پروازهای ورودی و خروجی به ایران را متوقف کرده بود و دولت این کشور برای سفرهای زیارتی، درمانی و تحصیلی، خواستار دریافت معافیت شده بود.پیشتر یاسر عبدالزهرا الحجاج، سفیر عراق در ایران، گفته بود پروازها به دلیل نگرانی از تحریم‌های آمریکا متوقف شده بودند. خبرگزاری عراق به نقل از این سفیر نوشت که «دولت عراق هیچ تصمیمی برای توقف پروازها با ایران نگرفته بود؛ بلکه شرکت‌های خارجی ارائه‌دهنده خدمات فرودگاهی، به دلیل نگرانی از تحریم‌های آمریکا، از ارائه این خدمات خودداری کرده بودند.»خود ایران نیز در برابر محدودیت‌های گسترده‌تر موضع گرفته بود. مقام‌های ایرانی هشدار داده بوداند اگر ایران از دسترسی به پروازها و خدمات فرودگاهی محروم شود، هیچ کشور دیگری در منطقه نیز از این خدمات برخوردار نخواهد بود.ممنوعیت انتقال مقادیر زیاد پول نقد و افراد تحت تحریمبراساس معافیت مذکور، مسافران اجازه دارند وسایل شخصی خود را همراه داشته باشند، اما حمل سایر محموله‌ها فقط به اقلام ضروری برای ایمنی پرواز محدود است. بر اساس این مجوز، انتقال مقادیر عمده پول نقد و همچنین محموله‌هایی که برای نهادهای اطلاعاتی، نظامی یا انتظامی ایران ارسال می‌شوند، ممنوع است.افراد تحت تحریم از جمله افراد وابسته به دولت ایران نیز مشمول این معافیت نیستند. پرسنل نظامی ایران و افراد مرتبط با گروه‌های مسلح نزدیک به ایران در عراق نیز اجازه استفاده از این پروازها را ندارند.هواپیمایی عراق باید حداکثر تا ۱۰ روز کاری پس از پایان اعتبار مجوز، گزارشی به دفتر کنترل سرمایه‌های خارجی (اوفک) ارائه کند که در آن باید تعداد کل مسافران، نام و شماره گذرنامه آنها و همچنین هزینه‌های هواپیمایی عراق در ایران برای سوخت، تعمیر و نگهداری و دیگر خدمات فرودگاهی درج شود.اوفک همچنین می‌تواند معافیت عراق را لغو یا تغییر دهد؛ مخصوصا که عراق به تعهد خود برای جلوگیری از ورود یا عبور سایر پروازهای ایرانی از حریم هوایی این کشور عمل نکند.احتمال معافیت طولانی‌تر پس از مجوز یک‌ماههوزارت حمل‌ونقل عراق اعلام کرد پروازها در ماه آینده میلادی، پس از تکمیل الزامات قانونی و فنی، ابتدا از شهر نجف انجام خواهد شد.به گزارش رویترز، یک منبع در وزارت حمل‌ونقل عراق اعلام کرده است که معافیت از سوی وزارت خزانه‌داری آمریکا صادر شده و یک ماه اعتبار دارد. این منبع افزود هنوز تعداد پروازهایی که هواپیمایی عراق اجازه انجام آنها را خواهد داشت، مشخص نشده است.رویترز روز دوشنبه گزارش داده بود که دولت ترامپ قصد دارد با صدور معافیتی یک‌ماهه از سوی وزارت خزانه‌داری آمریکا، به هواپیمایی عراق اجازه دهد پروازهای خود بین ایران و نجف را انجام دهد. این معافیت ممکن است در ادامه با مجوزی طولانی‌تر جایگزین شود.یک منبع که از نزدیک در جریان این موضوع است به رویترز گفت بغداد برای دریافت این معافیت، مجموعه‌ای از تدابیر نظارتی را پیشنهاد کرده است؛ از جمله بازرسی مسافران و تبادل اطلاعات و همچنین اقداماتی برای اطمینان از اینکه از این پروازها برای انتقال سلاح، افراد تحریم‌شده یا پول‌های غیرقانونی استفاده نشود.به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید واشنگتن تاریخ ۲۳ سپتامبر را آخرین مهلت برای فرودگاه‌ها و شرکت‌های هوانوردی خارجی تعیین کرد تا ارائه خدمات به شرکت‌های هواپیمایی ایران را متوقف کنند.عراق نیز به سازمان هواپیمایی کشوری دستور داد پروازهای ایران به بغداد را از نیمه‌شب ۲۳ سپتامبر متوقف کند. دو روز بعد، فرودگاه بین‌المللی نجف نیز اعلام کرد همه پروازها به ایران و از ایران را از ساعت ۲ بامداد ۲۵ سپتامبر تا اطلاع ثانوی متوقف می‌کند.توقف پروازها در نجف بلافاصله اختلال ایجاد کرد. مقام‌های فرودگاه از سوار شدن مسافران به یک هواپیمای ماهان جلوگیری کردند و هواپیما را مجبور کردند بدون مسافر به مشهد بازگردد.شرکت‌های هواپیمایی ایران هنوز برخی مسیرهای بین‌المللی، از جمله چین، تایلند و افغانستان، را پوشش می‌دهند، اما شماری از کشورهای منطقه پروازهای ایران را متوقف یا محدود کرده‌اند. جمهوری آذربایجان، گرجستان، عمان و امارات عربی متحده از جمله کشورهایی هستند که برای محدود کردن این پروازها اقدام کرده‌اند.ترکیه نیز همچنان در میان مقصدهایی قرار دارد که برخی شرکت‌های هواپیمایی ایران به آن پرواز دارند. با این حال، دو منبع آگاه از صنعت هوانوردی ایران به «ترکیه تودی» گفته‌اند انتظار می‌رود تمامی پروازهای ایران به ترکیه در اوایل اکتبر متوقف شود؛ هرچند مقام‌های ترکیه تاکنون چنین تصمیمی را اعلام نکرده‌اند.